Uzasadnienie
Raportem z dnia 20 stycznia 1999 r. skierowanym do Dyrektora Aresztu Śledczego w L. Tomasz S. wniósł o wypłacenie mu nagrody rocznej za rok 1997 i pięć miesięcy 1998 r. przysługującej mu jako funkcjonariuszowi służby więziennej na podstawie art. 106 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej.
W motywach tego wniosku podniesiono, że Tomasz S. w dniu 4 listopada 1996 r. został przyjęty do służby więziennej i mianowany funkcjonariuszem w służbie przygotowawczej. W dniu 1 czerwca 1998 r. mianowanym został funkcjonariuszem w służbie stałej. Za okres służby przygotowawczej nie został objęty nagrodą roczną, którą zarówno w 1997 r. jak i w 1998 r. otrzymali inni funkcjonariusze.
Dyrektor Aresztu Śledczego w L. decyzją z dnia 4 lutego 1999 r. wydaną na podstawie art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej /Dz.U. nr 61 poz. 283 ze zm./ i par. 2 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 1997 r. w sprawie określenia warunków przyznawania nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg funkcjonariuszom Służby Więziennej /Dz.Urz. MS nr 4 poz. 37/ odmówił przyznania żądanej nagrody przez Tomasza S. W decyzji tej podał, że w świetle par. 2 powołanego zarządzenia nagrody roczne przyznaje się funkcjonariuszom wykonującym nienagannie obowiązki służbowe przez okres roku kalendarzowego, którzy zostali mianowani na stałe, bez uwzględnienia okresu służby przygotowawczej.
W związku z tym, że Tomasz S. mianowany został funkcjonariuszem służby stałej z dniem 1 czerwca 1998 r. nagroda za rok 1997 mu nie przysługuje. W par. 5 ust. 1 powołanego zarządzenia ustanowiono zasadę wypłaty nagrody rocznej z dniem 26 kwietnia każdego roku. Z przepisu tego wynika, że funkcjonariuszowi, który zostanie mianowany na stałe po dniu wypłaty nagrody rocznej, to jest po 26 kwietnia danego roku, przyznaje się część nagrody w roku następnym i według uposażenia pobieranego w dniu jej wypłaty. Z tego wynika, że nagrodę roczną otrzyma Tomasz S. z dniem 26 kwietnia 1999 r. z uwzględnieniem okresu od dnia 1 czerwca 1998 r.
Za czas do 1 czerwca 1998 r. nagroda roczna mu nie przysługuje.
W związku z odwołaniem Tomasza S. od tej decyzji została ona utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w L. z dnia 26 lutego 1999 r., który podzielił stanowisko prawne decyzji zaskarżonej.
W skardze na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Tomasz S. wnosi o jej uchylenie jak również o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W ocenie skargi, obydwie decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa ponieważ zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 1997 r. w sprawie określenia warunków przyznawania nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg funkcjonariuszom Służby Więziennej /Dz.Urz. MS nr 4 poz. 37/ wydane zostało z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 106 (...) ustawy o Służbie Więziennej /Dz.U. nr 61 poz. 283 ze zm./. Przepisy ustawowe nie przwidują odrębnego traktowania funkcjonariuszy w służbie przygotowawczej i wyłączenia tej grupy funkcjonariuszy z możliwości otrzymania nagrody rocznej.
Ponadto przepis art. 29 ust. 7 tej ustawy wręcz nakazuje stosowanie przepisów obowiązujących funkcjonariuszy mianowanych na stałe także do funkcjonariuszy służby przygotowawczej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej; w kwestii uprawnień do nagrody rocznej nie ma stosownych odstępstw rangi ustawowej. Odstępstwa te zostały wprowadzone dopiero przez par. 2 powołanego zarządzenia. Zwrot "jeżeli ustawa nie stanowi inaczej" nie może być interpretowany rozszerzająco /przez dokonywanie odstępstw od zasady ogólnej, w drodze regulacji zawartych w aktach podustawowych/ m.in. dlatego, że odnosi się to do praw i obowiązków funkcjonariuszy.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie i podtrzymano argumenty zaskarżonej decyzji. Dodano, że art. 106 ustawy o Służbie Więziennej nie wprowadza obowiązku przyznania nagrody rocznej funkcjonariuszowi, lecz jedynie możliwość przyznania takiej nagrody. Ponadto z ustawy wynika, że nagrody te mogą być przyznawane funkcjonariuszom służby stałej wykonującym nienagannie obowiązki służbowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zarzuty skargi są uzasadnione. Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej /Dz.U. nr 61 poz. 283 ze zm./ wprowadziła instytucję funkcjonariusza służby więziennej w okresie służby przygotowawczej i w okresie służby stałej. Nie omawiając różnic występujących między funkcjonariuszem pozostającym w służbie przygotowawczej a funkcjonariuszem służby stałej, gdyż jest to zbędne dla niniejszej sprawy, podnieść należy, że art. 29 ust. 7 powołanej ustawy stanowi, iż jej przepisy dotyczące funkcjonariuszy służby stałej stosuje się do funkcjonariuszy służby przygotowawczej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że jeśli ustawa nie wprowadza w jakimś zakresie różnicy między tymi funkcjonariuszami, to są oni równi pod względem ciążących na nich obowiązków i przysługujących im uprawnień.
Art. 106 omawianej ustawy, stanowiący o nagrodach przysługujących funkcjonariuszom Służby Więziennej, nie wprowadza żadnych różnic w tym zakresie między funkcjonariuszami służby stałej a funkcjonariuszami służby przygotowawczej. W szczególności nie stanowi, by od nagród tych wyłączeni byli ci ostatni funkcjonariusze. Dlatego, w świetle art. 106 w związku z art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej /Dz.U. nr 61 poz. 283 ze zm./ uprawnienia do nagrody rocznej przysługują funkcjonariuszom Służby Więziennej mianowanym na stałe, to jest funkcjonariuszom służby stałej, jak również funkcjonariuszom służby przygotowawczej. Uprawnienia te nie mogą być wyłączone w odniesieniu do funkcjonariuszy służby przygotowawczej aktem podustawowym ponieważ art. 106 ust. 3 ustawy nie zawiera upoważnienia dla takich unormowań.
Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 1997 r. w sprawie określenia warunków przyznawania nagród rocznych, nagród uznaniowych i zapomóg funkcjonariuszom Służby Więziennej /Dz.Urz. MS nr 4 poz. 37/ w par. 2 wyłączyło od możliwości przyznania nagrody rocznej funkcjonariuszom służby więziennej w okresie służby przygotowawczej. Uregulowanie to jest sprzeczne z art. 29 ust. 7 i art. 106 ust. 1 powołanej ustawy, przy czym również art. 106 ust. 3 ustawy nie upoważniał Ministra do tego. Skoro zatem par. 2 omawianego zarządzenia jest sprzeczny z uregulowaniem ustawowym, to nie może on stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały na podstawie par. 2 omawianego zarządzenia, który z racji sprzeczności z art. 106 ustawy nie może stanowić podstawy prawnej tych decyzji. Dlatego uznać należy, że decyzje wydane zostały bez podstawy prawnej i są przez to nieważne w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, co należało stwierdzić na podstawie art. 22 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.