Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po wyczerpaniu trybu zainicjowanego wnioskiem M.B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] maja 2004 r. uchylił decyzję własną z dnia [...] września 2000 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego i jednocześnie rozstrzygnął o odmowie przyznania M.B. uprawnień kombatanckich z tytułu służby w organizacji niepodległościowej od listopada 1944 roku do września 1945 roku.
W uzasadnieniu powziętego rozstrzygnięcia, organ odmówił przymiotu wiarygodności twierdzeniom samego zainteresowanego, w kontekście odmowy przyznania tego waloru zeznaniom świadków, jako zawierającym luki odnośnie istotnych okoliczności faktycznych dla jurydycznej oceny, jak sprecyzowanie niepodległościowej organizacji czy posiadanie przez zainteresowanego stopnia wojskowego, świadczącego o pozostawaniu w regularnych strukturach organizacyjnych określonej formacji prowadzącej niepodległościową walkę w stosunku służbowego podporządkowania. Stwierdził brak rekomendacji, udzielonej przez właściwe stowarzyszenie, pomimo stosownego pouczenia w tej kwestii kierowanego do M.B. ubiegającego się o przyznanie statusu kombatanta. W dalszej kolejności zwrócił uwagę na niezrealizowanie przez zainteresowanego urodzonego w 1931 r. kryterium wieku dla udziału w organizacyjnych strukturach oddziałów polskich formacji prowadzących walkę zbrojną z okupantem, gdy zważyć instrukcję władz wojskowych z dnia 4 grudnia 1939 r., do której stosowały się także oddziały Batalionów Chłopskich czy następnie organizacji WiN.
Historycznie wskazywał na opisywaną w literaturze przedmiotu okoliczność, iż wywodzony w sprawie udział w oddziale "[...]" ze wskazaniem daty ujawnienia się jego członków na październik 1945 r., o czym podawali świadkowie, pozostaje w sprzeczności z ustaleniami historyków w oparciu o źródłowe dokumenty, wskazujących czynną działalność tej formacji aż do 1947 roku, a która stanowiła jedno ze zgrupowań WiN-u, nie zaś Batalionów Chłopskich, o których wspomina sam zainteresowany oraz świadkowie.
W konkluzji organ wskazując na utrwalone stanowisko prezentowane w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym, wyraził pogląd prawny, iż działalność wnioskodawcy może podlegać ocenie jedynie jako o charakterze pomocniczym, skoro następowała poza regularnymi strukturami oddziałów walczących z okupantem, bez służbowego podporządkowania, przy braku organizacyjnej podległości wojskowemu dowództwu, które to okoliczności w swym następstwie nie realizują żadnej z przesłanek ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, enumeratywnie stanowionych dla zasadności przyznania statusu kombatanta bądź równorzędnego wraz ze stosownymi uprawnieniami, z przywołaniem art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Na powyższe rozstrzygnięcie administracyjne skargę złożył M.B., wskazując na jego ocenę, jako krzywdzące, gdy będąc dzieckiem narażał swoje życie dla ratowania i pomagania innym, co było źle widziane w dalszej kolejności przez powojenne władze komunistyczne.
W odpowiedzi na skargę rozstrzygający organ wnosił o jej oddalenie, w całości podtrzymując ocenę prawną wyrażoną w zaskarżonej decyzji wraz z leżącą u jej podstaw argumentacją.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę zważył, co następuje
Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kognicji sądowoadministracyjnej została poddana kontrola działalności organów administracji publicznej w aspekcie legalności, gdy objęta skargą decyzja, badana w niniejszej sprawie, ten rozstrzygający wymóg realizuje.
Przepis art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego przewiduje ustawową legitymację dla Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do oceny i orzekania o spełnieniu warunków stanowionych mocą tej ustawy, na podstawie udokumentowanego wniosku osoby zainteresowanej oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. W konstrukcji ostatnio przywołanego unormowania, gdy odwołać się do dyrektyw wykładni logicznej, ustawodawca posłużył się zdaniowym równoważnikiem funktora koniunkcji w znaczeniu syntetyzującym, co oznacza dla prawidłowej jego realizacji wymóg przedłożenia przez stronę wskazanej rekomendacji właściwego stowarzyszenia, przy czym okoliczność jej treści podlega już ocenie z zachowaniem reżimu statuowanego dla postępowania dowodowego ustawą o postępowaniu w administracji.
Omawianą dyspozycję należy zatem wykładać jako obowiązek zainteresowanej osoby przedstawienia czy to rekomendacji, czy to postanowienia o odmowie jej wystawienia, które to dokumenty podlegać będą ocenie dowodowej zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Natomiast niezrealizowanie wskazanego obligu przez zainteresowanego, w istocie czyni zasadnym odmowę przyznania uprawnień kombatanckich, gdy zważyć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2000 r. w sprawie V SA 1786/99 Lex 49296 w powiązaniu z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 1996 r. w sprawie II SA/Łd 923/96 ONSA 1997/3/122.
W kontrolowanym postępowaniu administracyjnym zainteresowany uzyskaniem statusu kombatanta, wbrew skierowanemu doń pouczeniu ze strony organu rozstrzygającego zawartemu w piśmie z dnia 18 grudnia 2003 r., pozostał biernym, a wręcz w swoim piśmie złożonym organowi w dacie 12 stycznia 2004 r. wprost wyraził stanowisko, iż o rekomendację nie będzie się ubiegał, gdy mógł to uczynić nie tylko osobiście lecz również w drodze korespondencyjnej czy przez pełnomocnika.
W tym stanie rzeczy, proceduralnie, jedynie fragmentarycznie przedstawiony materiał dowodowy nie mógł zasadnie dać podstaw do podzielenia racji strony ubiegającej się o status kombatanta, skoro jego zakres stanowi jedynie o częściowym zrealizowaniu przesłanek z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, przy braku rekomendacji, a wymaganej łącznie z przesłanką udokumentowania wniosku, gdy obowiązek ich dopełnienia spoczywa na samym zainteresowanym, jak to wynika wprost z literalnego brzmienia rozważanej niniejszym regulacji. Tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 czerwca 2001 r. w sprawie V SA 2874/00 Lex 84350.
Ocena jurydycznej racji ponownego ubiegania się o przyznanie uprawnień kombatanckich przez zainteresowanego, gdy uzyska rekomendację stosownego stowarzyszenia, wykracza poza ramy sądowoadministracyjnej kontroli dokonywanej w sprawie niniejszej, wyznaczonej dyspozycją art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dla przedstawionej oceny prawnej bez rozstrzygającego znaczenia pozostaje okoliczność odbywania zastępczej służby wojskowej w latach 1952-1953 w warunkach przymusowej pracy w kopalni węgla, do której to okoliczności skarżący nawiązuje w swej argumentacji, jako pozbawiona przymiotu prawotwórczej w znaczeniu podmiotowym w kontekście ustawowych przesłanek stanowionych dla jurydycznej zasadności przyznania statusu kombatanta.
Z tych względów, wobec niezasadności skargi, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.