Uzasadnienie
Decyzją z dnia 15 marca 2023r., znak: SKO.11.41/334/ŚR.DW/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie po rozpatrzeniu odwołania J. P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 141), dalej jako "u.d.w." utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Rejowiec Fabryczny z 27 grudnia 2022 r., znak: OPS.812.DW.1218.2022 o odmowie przyznania J. P. dodatku węglowego.
Powodem wydania decyzji odmownej było ustalenie, że wskazane we wniosku o przyznanie dodatku z 19 października 2022r. miejsce zamieszkania skarżącego pod adresem L. [...] w gminie R. F. nie jest jego stałym miejscem zamieszkania; stałe miejsce zamieszkania to C., ul. S. [...], gdzie skarżący jest zameldowany.
W odwołaniu skarżący podnosił, że w mieszkaniu w C. zamieszkiwał do czasu wykonywania pracy zawodowej, tam nadal odbiera część korespondencji i dokonuje opłat przez internet, jednak lokal ten w niedługim czasie zostanie przekazany dzieciom. Od czasu przejścia na emeryturę tj. od dnia 1 kwietnia 2017 r. na stałe zamieszkuje natomiast pod adresem L. [...] w gminie R. F..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie podzieliło stanowisko organu I instancji.
Wskazało, że w świetle przepisów art. 2 ust. 1, 2 i 3 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje wnioskodawcy w związku z zamieszkiwaniem tj. gospodarowaniem pod określonym adresem. Warunkiem jego przyznania jest więc faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w danym miejscu wskazanym we wniosku, przy czym prowadzenie gospodarstwa domowego możliwe jest tylko w jednej lokalizacji. Dodatek nie przysługuje natomiast, jeśli wnioskodawca w domu bywa jedynie sporadycznie. W świetle z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Dokonując weryfikacji wniosku skarżącego w tym zakresie (zgodnie z art. 2 ust. 15 u.d.w.) organ przeprowadził wywiad środowiskowy w dniu 16 grudnia 2022r. pod adresem [...], podczas którego stwierdzono, że we wszystkich pomieszczeniach było bardzo zimno, tak jakby od dłuższego czasu mieszkanie nie było ogrzewane. Pomieszczenia były skromnie wyposażone, na szafkach w kuchni nic nie stało, nie widać było przedmiotów codziennego użytkowania. W jednym pokoju stała kanapa, w drugim zaś stał regał, na półkach było pusto.
Mając powyższe ustalenia na uwadze, Kolegium podzieliło stanowisko oranu I instancji, że stałe miejsce zamieszkania skarżącego jest w C., taki zresztą adres wskazał w deklaracji CEEB z dnia 20 czerwca 2022 roku. Nie było więc podstaw do przyznania mu dodatku węglowego w związku z koniecznością ogrzewania mieszkania w L. [...]
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. P. domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji zarzucając błędne przyjęcie, że nie mieszka na stałe w L. [...].
Wskazał, że nieruchomość tę odziedziczył po mamie w 2016r. i od tej pory płaci wszystkie zobowiązania pieniężne z nią związane, a od przejścia na emeryturę w marcu 2017r. tam przebywa i mieszka, co potwierdzają mieszkańcy L. i K. L. oraz ekspedientki lokalnych sklepów, gdzie robi zakupy.
Wyjaśnił, że na przełomie marca i kwietnia przebywał w szpitalu i wówczas podjął decyzję o zamieszkaniu tam na stałe w celu rekonwalescencji, choć zabiegi rehabilitacyjne i leczenie kontynuuje w C. oraz L.. W C. przy ul. S. [...] mieszka natomiast jego żona, T. P.. Skarżący również jest tam zameldowany, ale jego centrum życiowe jest w L.; mieszkanie w C. w przyszłości zamierza z żoną przekazać synowi.
Podniósł ponadto, że skład opału [...] Sp. z o.o. w S. gdzie kupował węgiel w cenie 2900 zł za tonę + 100 zł za usługę workowania, od początku 2023r. nie był w stanie zapewnić mu opału z powodu braków magazynowych. W związku z tym skarżący zmuszony był kupić węgiel na wolnym rynku, co potwierdzają załączone paragony fiskalne. Do skargi skarżący dołączył także m.in. oświadczenia mieszkańców miejscowości L. i umowę z PGE na dostarczenie energii elektrycznej dla nieruchomości w L. [...].
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz. 259), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w takim zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi (art. 145 § 1 p.p.s.a.), a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, ani procesowego w istotnym stopniu.
Zasady przyznawania dodatku węglowego zostały uregulowane w ustawie o dodatku węglowym, którą wyżej Sąd powoływał jako "u.d.w.".
Organy obu instancji przytoczyły treść tej ustawy, jednak dla porządku Sąd przytacza je ponownie.
Otóż zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez "gospodarstwo domowe", o którym mowa w ust. 1, rozumie się osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe) (art. 2 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy).
Z kolei przez "paliwa stałe" rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pellet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 ustawy). Należy podkreślić, że w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (art. 2 ust. 3a).
Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że przyznanie dodatku węglowego ściśle związane jest z miejscem zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego wnioskodawcy. To tam, gdzie wnioskodawca prowadzi wspólnie z innymi lub samotnie, gospodarstwo domowe i zamieszkuje, jest jego gospodarstwo domowe i właśnie na ogrzanie tego miejsca paliwami stałymi przysługuje mu dodatek węglowy.
Organy w niniejszej sprawie zasadnie uznały, że skarżącemu taki dodatek nie przysługuje, ponieważ prowadzi on gospodarstwo domowe wraz z żoną w C. pod adresem ul. S. [...], a nie w miejscowości L. [...] w gminie R. F., na ogrzanie którego domaga się dodatku węglowego.
W celu ustalenia tej spornej kwestii, organy zasadnie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, gdyż stosownie do art. 2 ust. 15 u.d.w. – organ (wójt, burmistrz albo prezydent miasta) dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków (CEEB). Dokonując takiej weryfikacji bierze pod uwagę w szczególności: 1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519 oraz z 2023 r. poz. 877);
2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa odpowiednio w art. 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 852), b) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2023 r. poz. 810), c) dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 759), d) dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1335);
3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców, o których mowa odpowiednio w art. 6 ust. 1 i art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 oraz z 2023 r. poz. 497 - art. 2 ust. 15 a u.d.w.).
Ponadto, w świetle art. 2 ust. 15 b, ust.15d u.d.w. - jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, organ może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego. W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego. Sąd zauważa, że w art. 3 ust. 15c u.d.w. wskazano, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w "miejscu zamieszkania wnioskodawcy", co sugeruje, że organ przed przeprowadzeniem wywiadu ma już pewność, gdzie to miejsce jest. Tymczasem faktycznie to ta właśnie okoliczność często jest sporna i należy ją ustalić.
W związku z tym, w ocenie Sądu, należy to wyrażenie interpretować zgodnie z celem ustawy, a więc należy przez nie rozumieć także inne miejsca, przede wszystkim to, na ogrzanie którego ma być przeznaczony dodatek węglowy. Zastosowanie wyłącznie językowej (literalnej) wykładni tego przepisu nie pozwoliłoby bowiem na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w celu zbadania kluczowej w sprawach o przyznanie dodatku węglowego okoliczności tj. tego, gdzie jest miejsce zamieszkania i prowadzenia gospodarstwa domowego wnioskodawcy, zwłaszcza w sytuacji, gdy faktycznie posiada on kilka nieruchomości i z wszystkich korzysta.
W świetle powołanych przepisów należy zatem stwierdzić, że organy zasadnie przeprowadziły wywiad środowiskowy w mieszkaniu skarżącego w miejscowości L. [...]
Istniały bowiem uzasadnione wątpliwości co do tego, gdzie faktycznie skarżący prowadzi gospodarstwo domowe. Z wniosku z 22 października 2022r. wynikało, że domaga się dodatku węglowego na potrzeby ogrzania węglem budynku w Lisznie 101. W deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożonej w czerwcu 2022r. skarżący wskazał natomiast dwa adresy: L. [...] oraz C., ul. S. [...]. (k.6, 16). W toku wywiadu przeprowadzanego 16 grudnia 2022r. stwierdzono, że dom w Lisznie jest nieogrzewany i nieurządzony, co świadczy o tym, że nie jest użytkowany w sposób ciągły, stały jako miejsce gospodarstwa domowego (k.9).
Dodatkowo organ zwrócił się Urzędu Gminy R. F. Referat Gospodarki i Ochrony Środowiska o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych. W odpowiedzi uzyskał informację, że skarżący w dniu 20 czerwca 2022r. złożył deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wskazując jako adres zamieszkania C. ul. S. [...], zaś jako adres nieruchomości, na której powstają odpady - L. [...], wskazał, że pod adresem L. [...] zamieszkuje 1 osoba. Organ stwierdził ponadto, że w rejestrze PESEL jako stały adres zamieszkania skarżącego widnieje C., ul S. [...].
Zdaniem Sądu, w świetle przedstawionych dokumentów organy prawidłowo uznały, że miejscem prowadzenia gospodarstwa domowego przez skarżącego jest C., ul. S. [...], a nie L. [...]. Najbardziej przekonującym dowodem jest protokół wywiadu środowiskowego, sporządzony przez pracowników socjalnych, a więc osoby bezstronne, a z racji pełnionych funkcji i doświadczenia zawodowego godne zaufania publicznego. Stwierdzony przez nich sposób zagospodarowania tego mieszkania świadczy o tym, że nie jest ono użytkowane w sposób charakterystyczny dla prowadzenia gospodarstwa domowego, a więc w sposób stały i ciągły. Tymczasem w dacie przeprowadzania wywiadu skarżącego nie było w domu, a posesja była zamknięta na kłódkę, zaś wnętrze mieszkania było nieogrzane, a przecież w okresie zimowym jest to podstawowa cecha funkcjonującego gospodarstwa domowego. Poza tym mieszkanie było prawie nieumeblowane (jedna kanapa, jeden regał z pustymi półkami). Nie było żadnego sprzętu AGD, czy śladów użytkowania kuchni, co również jest podstawową cechą świadczącą o zamieszkiwaniu budynku.
W ocenie Sądu, w pełni uprawnione było stanowisko organów, że skarżący w tym mieszkaniu przebywa jedynie okresowo. Skarżący nie wykazał dostatecznie, że rzeczywiście w tym budynku prowadzi samotnie gospodarstwo domowe. Nie świadczą o tym złożone przez niego dokumenty, tj. umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej z PGE (k.23). Wprawdzie umowa dotyczy adresu [...], ale na umowie jako adres do korespondencji wskazano C., ul. S. [...], co sugeruje, że to właśnie w tym miejscu, tj. w C. skarżący częściej przebywa i dlatego właśnie tam może odbierać korespondencję. Zapewnienie budynkowi w L. [...] dostaw energii elektrycznej pozwala na użytkowanie tego budynku, ale nie oznacza automatycznie, że skarżący w nim koncentruje swoją działalność życiową, zamieszkując i prowadząc gospodarstwo domowe. To samo dotyczy odprowadzania odpadów komunalnych i opłaty dla gminy za te usługi. Podobnie należy ocenić paragony zakupu węgla i pelletu drzewnego z listopada 2022r. i ze stycznia 2023r. (k.5 i 6 akt sądowych) – nie wynika z nich, by miały służyć ogrzewaniu budynku w L. [...], poza tym obejmują one stosunkowo niewielkie ilości paliw (50 kg węgla – 2 worki po 25 kg paragon z listopada 2022r.), niewystarczające do stałego ogrzewania domu w sezonie zimowym.
Rozpatrując skargę, Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuścił też dowód z dokumentu przedstawionego przez skarżącego tj. "Listy mieszkańców dobrowolnie potwierdzających pobyt i zamieszkanie J. P. w miejscowości L. (...) w ciągu ostatnich pięciu lat (tj. od wiosny 2017r. do chwili obecnej)". (k.4). Oceniając ten dowód Sąd uznał, że jest on bardzo ogólny i w konfrontacji z wynikami wywiadu środowiskowego i innymi dowodami, nie da się na jego podstawie wiarygodnie stwierdzić, że skarżący w L. prowadzi gospodarstwo domowe, a nie że przebywa tam jedynie okresowo, co – jak wyżej wyjaśniono - nie jest wystarczające do przyznania dodatku węglowego. Oczywiście, niewykluczone, że w przyszłości sytuacja się zmieni i skarżący tam zamieszka i będzie tam przebywać w sposób charakterystyczny dla domownika, co pozwoli mu na uzyskanie dodatku. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji taka sytuacja jednak nie miała miejsca.
W związku z powyższym Sąd stwierdził, że organy wyczerpująco wyjaśniły sprawę, zgodnie z zasadami postępowania dowodowego (art.7, 77, 80 k.p.a.) i w konsekwencji zasadnie odmówiły skarżącemu przyznania dodatku węglowego.
Skarga podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Dodać należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na wniosek organu o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym i brak sprzeciwu skarżącego.