Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r., nr [...], wydanym na skutek zażalenia A. Z. na postanowienie Szefa [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 319, zwanej dalej "ustawą") - organ utrzymał w mocy własne postanowienie.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. Szef [...] odmówił skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Skarga na tą decyzję wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie została oddalona. A zatem decyzja z dnia [...] stycznia 2019 r. stała się ostateczna i prawomocna.
W dniu [...] kwietnia 2020 r. A. Z. wniósł do Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych ponowny wniosek o przyznanie mu statusu osoby represjonowanej.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r. Szef Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych – na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 16 § 1 k.p.a.
W uzasadnieniu organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że do niesprecyzowanych przez ustawodawcę "innych uzasadnionych przyczyn", będących podstawą odmowy wszczęcia postępowania należy zaliczyć sytuację, kiedy w tej samej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie. Ponadto organ podkreślił, że w Kodeksie postępowania administracyjnego ustawodawca przewidział instytucje wzruszania decyzji ostatecznych, jednakże strona nie powołała się na żaden z trybów nadzwyczajnych, a złożony wniosek jest taki sam jak ten, który spowodował wszczęcie postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej.
W związku z wniesionym przez skarżącego zażaleniem, w dniu [...] maja 2020 r. Szef [...] wydał postanowienie utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] kwietnia 2020 r. wskazując, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest zasadny, bowiem decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. orzekł o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych i decyzja stała się ostateczna.
Zgodnie zaś z brzmieniem art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania postało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Tak więc obok przesłanki podmiotowej, podstawą wydania postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania są również inne uzasadnione przyczyny. Przy ponownym rozstrzygnięciu organ wziął pod uwagę orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że art. 61a § 1 k.p.a. stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego m.in. w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej (tożsamość sprawy). Podkreślił przy tym, że decyzja organu administracji państwowej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzji ostateczną tego organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Ewentualne ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną, możliwe jest tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie.
Przyjąć zatem należy, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji. Strona wystosowała do organu kolejny wniosek, którego treść wyraźnie wskazywała na zamiar ponownego wszczęcia postępowania w trybie podstawowym. W ponownie złożonym wniosku strona nie powołała się na żaden z trybów nadzwyczajnych (art.145 czy art.154 k.p.a.).
W skardze na postanowienie Szefa [...] A. Z. wniósł o "ponowne rozpatrzenie (...) sprawy". Podniósł, że sąd "niewłaściwie orzekł i nie przyznał mu zaliczenia do listy osób represjonowanych z przyczyn politycznych".
W odpowiedzi na skargę Szef [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; zwanej dalej "p.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 p.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jednakże powyższe regulacje nie pozwalają sądowi administracyjnemu na stosowanie przy orzekaniu zasad współżycia społecznego lub zasad słuszności.Badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach.
Bezsporne w sprawie pozostawało, że decyzja organu z dnia [...] stycznia 2019r. jest ostateczna, bowiem nie została dotychczas wzruszona w żaden sposób, w szczególności przez wznowienie postępowania, ani przez jej uchylenie, zmianę lub stwierdzenie nieważności.
Przedmiotem badania przez Sąd było ustalenie czy w okolicznościach niniejszej sprawy zastosowanie miał art. 61a § 1 k.p.a., tzn. czy zaistniały "inne uzasadnione przyczyny" powodujące niemożność ponownego wszczęcia postępowania w przedmiocie potwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie przepisów powołanej wyżej ustawy z dnia 20 marca 2015 r., co skutkowało wydaniem przez organ postanowienia o odmowie wszczęcia takiego postępowania.
Art. 61a § 1 k.p.a. stanowi, że gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W nauce i w judykaturze zgodnie przyjmuje się, jedną z "uzasadnionych przyczyn" obligujących organ administracji publicznej do wydania postanowienia w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. jest uprzednie rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną (R. Stankiewicz w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, KPA Komentarz, Warszawa 2015, s. 383-384 oraz podana tam literatura; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2014 r., I OSK 493/13, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2013 r., II OSK 1395/12). Odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie, która została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją ostateczną, organ administracji publicznej stoi na straży trwałości decyzji wynikającej z art. 16 § 1 k.p.a. oraz pewności obrotu prawnego.
Wydanie decyzji w sprawie, która została już w sposób ostateczny rozstrzygnięta, jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Z tego powodu prawidłowe skorzystanie przez organ z regulacji art. 61a § 1 k.p.a. prowadzi do uniknięcia ujemnych konsekwencji łączących się z wystąpieniem negatywnego skutku w postaci wydania decyzji obarczonej wadą nieważności. Koniecznym warunkiem wydania postanowienia w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., jak i decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego.
Odnosząc powyższe kwestie do meritum sprawy stwierdzić należy, że w ponownie złożonym wniosku, skarżący nie wskazał żadnych uzasadniających go okoliczności, a w szczególności innych niż wzięte przez organ pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy na podstawie pierwotnego wniosku.
Dlatego też nie ulega wątpliwości Sądu, że drugi wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych złożony został przez ten sam podmiot ([...]), w tym samym przedmiocie sprawy, w której zastosowanie znajdują te same przepisy prawa, tj. ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Z tych względów organ w obu instancjach prawidłowo zidentyfikował przeszkodę prawną w powtórnym wszczęciu postępowania w tożsamej sprawie.
Dlatego też Sąd podzielił w całości stanowisko Szefa [...] wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w sentencji.
Na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.