Uzasadnienie
Decyzją z dnia 22 kwietnia 2024 r., znak: SKO.41/1610/OS/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 27 lutego 2024 r., nr SKO.41/5265/OS/2023 wydanej z przedmiocie uchylenia decyzji z dnia 18 sierpnia 2023 r. nr DSS.424.133.2023 z up. Burmistrza Miasta Lubartów oraz przyznania A. W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką E. W. na okres: od 1 lipca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. - 2.458,00 zł miesięcznie i od 1 stycznia 2024 r. do 30 września 2027 r. w wysokości 2.988,00 zł miesięcznie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a. stwierdziło nieważność decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 27 lutego 2024 r. nr SKO.41/5265/OS/2023 w części przyznającej A. W. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką E. W. na okres od 1 lipca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. w wysokości 2.458,00 zł miesięcznie oraz od 1 stycznia 2024 r. do 30 września 2027 r. w wysokości 2.988,00 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że decyzją z dnia 27 lutego 2024 r. nr SKO.41/5265/OS/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie uchyliło decyzję wydaną z up. Burmistrza Miasta Lubartów z dnia 18 sierpnia 2023 r. nr DSS.424.133.2023 i przyznało świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką E. W. na okres:
- - od 1 lipca 2023 r. do31 grudnia 2023 r. - 2.458,00 zł miesięcznie;
- - od 1 stycznia 2024 r. do 30 września 2027 r. w wysokości 2.988,00 zł miesięcznie.
Pismem z dnia 13 marca 2024 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] wskazał zasadność weryfikacji w/w decyzji Kolegium.
Pismem z dnia 8 kwietnia 2024 r. Nr SKO.41/1610/OS/2024 Kolegium poinformowało o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr ŚKO.41/5265/OS/2023.
Kolegium, odwołując się do przepisów art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazało, że decyzją z dnia 27 lutego 2024 r. nr SKO.41/5265/OS/2023 tut. Kolegium przyznało A. W. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną matką E. W. od dnia 1 lipca 2023 r. do dnia 30 września 2027 r.
Jednakże jak wynika z akt sprawy strona od 28 sierpnia 2023 r. do dnia 20 lutego 2024 r. nie sprawowała opieki nad swoją niepełnosprawną matką, gdyż w tym czasie pozbawiona była wolności i przebywała w Areszcie Śledczym [...] (k. 48 akt).
Uwzględniając fakt, że strona od 28 sierpnia 2023 r. do 20 lutego 2024 r. nie sprawowała opieki nad swoją niepełnosprawną matką z uwagi na przebywanie w tym czasie w areszcie śledczym, należy zauważyć, że w części dotyczącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego doszło do wydania decyzji z rażącym naruszeniem art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W sytuacji, gdy do wydania decyzji doszło z rażącym naruszeniem Kolegium zobowiązane jest stwierdzić nieważność decyzji.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie została zaskarżona przez A. W. (dalej także jako: "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
W skardze A. W. podniosła, że odwołuje się od decyzji z dnia 22 kwietnia 2024 r., SKO.41/1610/OS/2024 ponieważ od dnia 1 lipca 2023 r. r. do dnia 28 sierpnia 2023 r. została jej przyznana decyzja pozytywnie rozpatrzona, następnie całkowicie uchylona, a wyżej wymienionym okresie sprawowała opiekę nad mama E. W..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze.
Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu zasadnicza wadliwość orzekania w sprawie polegała na wadliwym stwierdzeniu nieważności decyzji pomimo, że wskazane jako przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji okoliczności nie uzasadniały takiego rozstrzygnięcia.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność własnej decyzji ostatecznej z dnia 27 lutego 2024 r., znak: SKO.41/5265/OS/2023 w części przyznającej A. W. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką E. W. na okres: od 1 lipca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. oraz od 1 stycznia 2024 r. do 30 września 2027 r.
Decyzja ta jest wadliwa z tego podstawowego względu, że ujawnione w sprawie nieprawidłowości w orzekaniu nie uzasadniają stwierdzenia nieważności decyzji.
Rozstrzygnięcie to wadliwe jest także ze względów stricte procesowych.
Przypomnieć należy, że będącą przedmiotem stwierdzenia nieważności decyzją z dnia 27 lutego 2024 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie uchyliło decyzję Burmistrza Miasta Lubartów z dnia 18 sierpnia 2023 r., znak: DSS.424.133.2023 i przyznało świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką E. W. na okres:
- - od 1 lipca2023 r. do31 grudnia 2023 r. - 2.458,00 zł miesięcznie;
- - od 1 stycznia 2024 r. do 30 września 2027 r. w wysokości 2.988,00 zł miesięcznie.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło natomiast nieważność decyzji z dnia 27 lutego 2024 r. w części przyznającej A. W. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką E. W. na okres: od 1 lipca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. w wysokości 2.458,00 zł miesięcznie oraz od 1 stycznia 2024 r. do 30 września 2027 r. w wysokości 2.988,00 zł miesięcznie.
W wyniku stwierdzenia nieważności decyzji w części przyznającej świadczenie pielęgnacyjne z decyzji wyeliminowane zostało orzeczenie o przyznaniu A. W. świadczenia pielęgnacyjnego, a w jej osnowie pozostało jedynie rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji Burmistrza Miasta Lubartów z dnia 18 sierpnia 2023 r., znak: DSS.424.133.2023.
Jest to rozstrzygnięcie nieznane ustawie, w tym w szczególności art. 138 k.p.a., który uchylenie decyzji organu pierwszej instancji łączy bądź z orzeczeniem co do istoty sprawy albo umorzeniem postępowanie pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), bądź z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (art. 138 § 2 k.p.a.)
Już więc z tego względu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze, jako prowadząca do wydania w sprawie rozstrzygnięcia nieznanego ustawie, powinna zostać uchylona.
Kolegium nie wyjaśniło także w żaden sposób jak ujawniona w sprawie nowa okoliczność w postaci pozbawienia wolności i pobytu wnioskodawczyni w areszcie śledczym w okresie od 28 sierpnia 2023 r. do dnia 20 lutego 2024 r. wpływa na niemożność sprawowania przez skarżącą opieki nad matką w okresie poprzedzającym tymczasowe aresztowanie oraz w okresie po zwolnieniu skarżącej z aresztu śledczego.
Niewątpliwie fakt tymczasowego aresztowania i osadzenia skarżącej w areszcie śledczym uniemożliwiał skarżącej sprawowanie opieki nad matką w okresie, w którym była pozbawiona wolności, a więc w okresie od 28 sierpnia 2023 r. do dnia 20 lutego 2024 r.
Kolegium nie wyjaśniło natomiast w jaki sposób okoliczność ta, tj. fakt pozbawienia skarżącej wolności w okresie od 28 sierpnia 2023 r. do dnia 20 lutego 2024 r. mogła wpływać na niemożność sprawowania opieki nad matką w okresie poprzedzającym to zdarzenie, tj. w okresie od 1 lipca do 27 sierpnia 2023 r.
Kolegium nie wyjaśniło także jak przedmiotowe zdarzenie wpływa na niemożność sprawowania opieki nad matką po zwolnieniu skarżącej z aresztu śledczego w dniu 20 lutego 2024 r.
Pomimo niewyjaśnienia tych okoliczność Kolegium zaskarżoną decyzją stwierdziło nieważność rozstrzygnięcia przyznającego świadczenie pielęgnacyjne za cały przyznany decyzją okres, tj. za okres od 1 lipca 2023 r. do 30 września 2027 r.
Przede wszystkim, jak już wskazano wyżej, zasadnicza wadliwość orzekania w sprawie polegała na wadliwym stwierdzeniu nieważności decyzji pomimo, że wskazane jako przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji okoliczności nie uzasadniały takiego rozstrzygnięcia.
Zdarzeniem, które zdaniem Kolegium uzasadniało stwierdzenie nieważności decyzji była ujawniona w sprawie nowa okoliczność w postaci pozbawienia wolności i pobytu wnioskodawczyni w areszcie śledczym w okresie od 28 sierpnia 2023 r. do dnia 20 lutego 2024 r.
Kolegium, pominięcie przy orzekaniu tej okoliczności, zakwalifikowało jako rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Taka kwalifikacja powyższego zdarzenia nie jest prawidłowa.
Wady decyzji administracyjnej stanowiące przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., w tym także te z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., mają charakter materialny i tkwią w samej decyzji, a nie - jak przyczyny wznowienia postępowania - w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji administracyjnej.
Co do zasady więc naruszenie w sprawie przepisów postępowania regulujących postępowania dowodowe nie powinno być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa, o którym mowa art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Sytuacja taka może mieć miejsce wyjątkowo, przykładowo w sytuacji, gdyby organ wydał decyzję bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też całkowicie uchylił się od rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy.
Zaistniałego w sprawie faktu pominięcia bez winy organu jednej z wielu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie można kwalifikować w kategoriach rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W sprawie nie można mówić także o rażącym naruszeniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. to naruszenie oczywiste, wyraźne i bezsporne. W sytuacji, gdy nowo ujawniona okoliczność dotyczy jedynie niewielkiego okresu, na który przyznano świadczenie pielęgnacyjne, naruszenia takiego nie można traktować w kategoriach naruszenia oczywistego.
Okoliczność ta nie mogła zatem w sprawie uzasadniać stwierdzenia nieważności decyzji, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Przedmiotowa okoliczność może natomiast być rozpatrywana jako przesłanka do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a więc sytuacja, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
W postępowaniu wznowionym na tej podstawie organ mógłby uchylając decyzję dotychczasową orzec na nowo tak co do okresu, w którym wnioskodawczyni pozbawiona była wolności i nie sprawowała rzeczywistej opieki nad matką, jak też ocenić, jak fakt niesprawowania opieki nad matką przez okres blisko sześciu miesięcy rzutuje na potrzebę i konieczność sprawowania takiej opieki przez wnioskodawczynię w przyszłości.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.