Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] maja 2019r. K. S. zawiadomił Urząd Miejski we F., że właściciel sąsiedniej nr [...] nieruchomości poprzez wykonanie nasypu ziemnego wzdłuż jego budynku gospodarczego i płyty betonowej z pochyłością kieruje na jego nieruchomość ścieki chemiczne pozostałe po spłukiwaniu opryskiwacza i maszyn rolniczych. Ponadto na działkę kierowane są wody opadowe z garaży usytuowanych w jego części działki. Żądał zmiany stanu wody na gruncie i ścieków w sposób uniemożliwiający przedostawanie się ich na jego działkę.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019r. Burmistrz F. na podstawie art. 97 § 4 kpa zawiesił postępowanie w sprawie do czasu rozstrzygnięcia postępowania sądowego toczącego się w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości w części dotyczącej ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działkami [...] a [...]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że podczas oględzin nie stwierdzono obecności znaków granicznych pomiędzy przedmiotowymi działkami. Ponieważ skarżący nie był w stanie wskazać w jakiej odległości od ściany budynku przebiega granica, nie był też w stanie podać rozmiaru szkody spowodowanej spływem wody.
Nie można było ponadto ustalić, czy rów bezpośrednio przy budynku gospodarczym został wykopany na działce [...], czy [...]. Organ zaznaczył, że sprawa o rozgraniczenia nieruchomości została przekazana do Sądu Rejonowego w B.. W ocenie organu powołującego się na art. 234 ustawy prawo wodne rozstrzygnięcie sporu granicznego jest zagadnieniem od którego będzie zależeć wynik postępowania administracyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] października 2019r. utrzymało w mocy stanowisko organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 97 § 1 pkt. 4 kpa organ zawiesza postepowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zgodnie z art. 234 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz. U z 2018r. poz. 2268) na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Ponieważ nałożenie odpowiednich obowiązków musi być precyzyjne, ustalenie przebiegu granicy pomiędzy działkami jest konieczne.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego K. S. wskazał, że orzeczenie Kolegium jest błędne i nielogiczne. W jego ocenie przywrócenie pierwotnego dokładnego pasa granicznego pomiędzy działkami nie powstrzyma przekierowania spływu wód na jego działkę, spowodowanego wybudowaniem bez pozwolenia nasypu z ziemi i gruzu na długości 100 m. Na mapie geodezyjnej widoczny jest pas graniczny, który został przekroczony przez sąsiada. Skarżący odniósł się do pracy powołanego w sprawie rozgraniczenia geodety, który w jego mniemaniu działa nieuczciwie i na szkodę jego interesu. Stwierdził, że Burmistrz dąży do przedawnienia i zatuszowania całej sprawy, ponieważ dwie nieruchomości gminne sąsiadują z działkami [...] i [...] i łączą się w pasie rozgraniczenia drogi. Nikt nie pytał go o wskazanie przebiegu granicy, natomiast urzędnik widział wodę spływająca na jego działkę. Zaznaczył, że na działce [...] nie ma żadnych obiektów budowlanych zbliżonych do granicy z działką [...]. Wniósł o przesłuchanie świadków, wskazanych w skardze, którzy mają potwierdzić szkody spowodowane spływem wody na jego działkę.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przede wszystkim wskazać należy, że nie jest możliwe przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków wskazanych w skardze. gdyż w ogóle nie jest on przewidziany przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019r. poz. 2325). Przepis art. 106 § 3 tej ustawy dopuszcza przeprowadzenie dowodu uzupełniającego jedynie z dokumentu, zarówno urzędowego, jak i prywatnego i to tylko wtedy, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Oznacza to, że inne środki dowodowe znane postępowaniu administracyjnemu, wymienione w kpa, w tym dowód z przesłuchania świadków, jest niedopuszczalny. Jest to oczywiste, skoro celem postępowania dowodowego, o którym mowa w tym przepisie, nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego.
Sąd administracyjny nie może prowadzić postępowania dowodowego i dokonywać ustaleń celem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Zatem co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję, czy inny akt prawny. W dodatku wniosek skarżącego zmierza do wykazania szkody, powstałej na jego działce wskutek spływu wody, co w ogóle nie jest przedmiotem postępowania, zakończonego zaskarżonym postanowieniem, gdzie chodzi wyłącznie o kwestię procesową zawieszenia postępowania.
Zgodzić natomiast należy się ze skarżącym, że kwestia ustalenia granic pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami w postępowaniu o ustalenia naruszenia stosunków wodnych na gruncie nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że zagadnienie wstępne stanowi materialnoprawną przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania jurysdykcyjnego, której usunięcie warunkuje rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej. Zagadnienie to musi dotyczyć w pierwszym rzędzie kwestii materialnoprawnej, która warunkuje możliwość wyznaczenia konsekwencji normy prawnej dla indywidualnej sytuacji i determinuje tym samym treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Zaznacza się również, że konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd i obowiązek wstrzymania się z rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej do czasu rozstrzygnięcia tego zagadnienia (prejudykatu), zachodzi jedynie w sytuacji bezpośredniego uzależnienia rozstrzygnięcia danej sprawy od rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego, a zatem w sytuacji istnienia pomiędzy tymi kwestiami ścisłego związku.
Związek ten nie zachodzi natomiast, kiedy sprawa, co do której rozstrzygać ma organ, jest przedmiotowo związana z inną sprawą toczącą się przed organem administracji, bądź sądem, czy organami ścigania, ale której brak rozstrzygnięcia nie tamuje (nie uniemożliwia) prawidłowego rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet będzie miał, wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 25 września 2019r. II OSK 2333/18 opubl.w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Taka sytuacja ma miejsce właśnie w rozpoznanej sprawie. Stosownie do art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz. U z 2018r. poz. 2268) jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności.
W postępowaniu prowadzonym w trybie tego przepisu, organ ma zatem obowiązek ustalić, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie i czy szkodliwie wpływa ona na grunty sąsiednie. Innymi słowami, organ musi ustalić oraz wykazać istnienie związku przyczynowo-skutkowego między dokonaną zmianą stanu wody na gruncie, a wynikłą z powodu tej zmiany szkodą na gruncie sąsiednim. Tylko tych kwestii mogły dotyczyć ustalenia czynione w sprawie i na tym powinien skupić się organ odnośnie usypanego wału ziemnego. Niewątpliwie stronami tego postępowania jest właściciel gruntu, który miałby dopuścić się naruszenia stosunków wodnych na gruncie ze szkodą dla nieruchomości sąsiednich i właściciel nieruchomości sąsiedniej, który domaga się z tego powodu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Dla ustalenia wspomnianego związku przyczynowo – skutkowego nie ma jednak konieczności ustalania granicy między nieruchomościami. Brak rozstrzygnięcia tej kwestii nie tamuje (nie uniemożliwia) bowiem prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy naruszenia stosunków wodnych na gruncie.
Z tych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019r. poz. 2325) należało uchylić zaskarżone postanowienie.