Uzasadnienie
Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia 31 marca 2023 r. nr SKO.41/2282/L/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej jako organ lub Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania L. P. (dalej jako: wnioskodawczyni lub skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Strzyżewice z dnia 22 lutego 2023 r., nr OPS.5102.4.2025.2.1.2023, w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego.
Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Wnioskiem z dnia 7 listopada 2022 r. skarżąca, zamieszkująca pod adresem S., wystąpiła o wypłatę dodatku węglowego. We wniosku wskazała, że jej gospodarstwo domowe znajduje się w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania – piecokuchnia. Z wniosku wynika, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe.
W aktach sprawy znajduje się deklaracja dotycząca źródeł ciepła i źródeł spalania paliw złożona przez L. P. i wypełniona przez pracownika Urzędu Gminy w dniu 25 lipca 2022 r., z której wynika, że skarżąca zamieszkuje w budynku jednorodzinnym z zainstalowanych źródłem ciepła o funkcji centralnego ogrzewania i ogrzewania wody w postaci – trzon kuchenny/piecokuchnia/kuchna węglowa. Przed wydaniem decyzji organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy, w ramach którego ustalił, że pod adresem S. znajdują się dwa oddzielne budynki mieszkalne. W jednym z nich zamieszkuje wnioskodawczyni, a w drugim jej córka. Każdy z budynków posiada oddzielne źródło ciepła. Córka strony uzyskała dodatek węglowy, gdyż złożyła wniosek jako pierwsza.
Decyzją z dnia 22 lutego 2023 r., Wójt Gminy Strzyżewice odmówił przyznania wnioskodawczyni dodatku węglowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że na adres (numer domu) S. wypłacono już dodatek węglowy, a możliwe jest nadanie obu budynkom znajdującym się na nieruchomości odrębnych numerów, co uniemożliwia przyznanie świadczenia w świetle art. 2 ust. 1 i 16 ustawy o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1692 ze zm., dalej jako u.d.w.)
W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżąca podkreśliła, że jest dla niej krzywdząca, gdyż prowadzi odrębne gospodarstwo domowe od córki i zamieszkuje w odrębnym od niej budynku.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 31 marca 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy podkreślając, że dodatek węglowy został już przyznany w odniesieniu do budynku, który znajduje się na tej samej nieruchomości pod adresem S., co uniemożliwia przyznanie świadczenia. W związku z powyższym, w ocenie Kolegium, ustalenia organu I instancji są prawidłowe i zasadnym było odmówienie skarżącej wypłaty dodatku węglowego.
W skardze do sądu administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie podniesiono, że chociaż wnioskodawczyni nie podjęła żadnych formalnych kroków w kierunku nadania odrębnego adresu dla budynku, w którym zamieszkuje, jednakże było to niemożliwe w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. Skarżąca podkreśliła, że zamieszkuje w budynku nie stanowiącym jej własności, przed nadaniem numeru konieczny byłby geodezyjny podział nieruchomości zabudowanej dwoma domami, a koszt takiego postępowania przekracza jej możliwości i jest długotrwały. W związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259; dalej jako "p.p.s.a."), wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego skutkującym koniecznością jej uchylenia. Z uwagi na to, że uchybieniami dotknięta jest także decyzja organu I instancji, należało uchylić również i tę decyzję, działając w oparciu o art. 135 p.p.s.a.
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 2 ust. 1 u.d.w., według którego, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.).
W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (art. 2 ust. 3a u.d.w.). W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania (art. 2 ust. 3b u.d.w.).W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła (art. 2 ust. 3c u.d.w.).
W przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji (art. 2 ust. 3d u.d.w.).
W przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu (art. 2 ust. 3e u.d.w.).
Analiza przywołanych uregulowań, jak również pozostałych uregulowań ustawy, prowadzi do wniosku, że co do zasady dodatek węglowy przyznawany jest na gospodarstwo domowe. Wyjątek od tej reguły przewidziany został w art. 2 ust. 3a u.d.w., gdzie wskazuje się, że w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Ustawodawca zastrzegł jednakże, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. (por. wyrok WSA w Gliwicach z 29.06.2023 r., II SA/Gl 391/23, LEX nr 3577829Wyrok WSA w Łodzi z 13.07.2023 r., II SA/Łd 395/23, LEX nr 3581763).
Zdaniem Sądu ustawodawca nie uzależnia udzielenia wsparcia w zakupie paliwa stałego do ogrzewania mieszkań od złożenia wniosku o nadanie dodatkowego/nowego nr porządkowego. Brak złożenia wniosku o nadanie dodatkowego/nowego nr porządkowego dla nieruchomości pozostaje bez wpływu na prawo do uzyskania dodatku węglowego (por. WSA w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r., II SA/Łd 299/23, CBOSA). Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy wyrazić należy pogląd, że organy obu instancji bezprawnie uzależniły przyznanie świadczenia skarżącej od przesłanki, która nie została wyartykułowana przez ustawodawcę.
Wskazuje się również w orzecznictwie, że kolejne nowelizacje ustawy o dodatku węglowym świadczą o tym, że zamiarem ustawodawcy było objęcie wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, czemu służyć ma odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 maja 2023 r. II SA/Gl 210/23, CBOSA). Cel tych przepisów polega niewątpliwie na zapewnieniu jak najszerszego dostępu do przedmiotowego świadczenia gospodarstwom domowym, w których stosowane źródło ciepła lub źródło spalania paliw spełnia warunki ustawowe. W tym kierunku powinna zatem zmierzać wykładnia przepisów ustawy.
Poza sporem pozostaje fakt, że skarżąca złożyła w terminie wniosek o przyznanie dodatku węglowego – w dniu 11 listopada 2022 r. Z akt sprawy wynika, że na posesji znajdują się dwa budynki mieszkalne, jeden z domów jednorodzinnych zajmuje wnioskodawczyni samodzielnie, prowadząc gospodarstwo domowe jednoosobowe, a drugi dom córka wnioskodawczynią z rodziną. Budynek zajmowany przez skarżącą został zgłoszony do CEEB, a głównym źródłem ogrzewania jest piecokuchnia. Organy w sprawie nie podważały, że do ogrzewania budynku mieszkalnego zajmowanego przez skarżącą stosowane jest paliwo stałe w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.d.w. Zdaniem Sądu nieustalenie przez wnioskodawczynię odrębnego adresu miejsca zamieszkania w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. świadczyło o braku takiej możliwości wobec twierdzenia skarżącej, że nie jest właścicielem nieruchomości, a ustalenie takie wiąże się z długotrwałym procedowaniem i jest sprawą zawiłą, a tym samym o spełnieniu przesłanki określonej w art. 2 ust. 3c u.d.w.
Nie bez znaczenia jest również fakt, że o koniczności podjęcia kroków do ustalenia odrębnego adresu skarżąca została poinformowana pismem z dnia 12 grudnia 2022 r., co uniemożliwiało w sposób oczywisty ewentualne ustalenie odrębnego adresu zamieszkania do dnia 30 listopada 2022 r. – art. 2 ust. 3c u.d.w.
Reasumując, skoro ustalony stan faktyczny nie budzi wątpliwości, a wobec stwierdzenia, że ustawodawca nie wprowadził wymogu, aby okoliczność "braku możliwości ustalenia odrębnego adresu" mogła być ustalona wyłącznie na skutek podjęcia formalnych kroków w celu uzyskania odrębnego numeru porządkowego, należy uznać, że istniały podstawy do przyznania skarżącej wnioskowanego przez nią dodatku węglowego.
Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję. Z uwagi na okoliczność, że wskazanymi wadami dotknięta jest również decyzja organu I instancji na podstawie art. 135 p.p.s.a. konieczne było również uchylenie decyzji organu I instancji.
Pomimo uwzględnienia skargi sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej, z uwagi na objęcie przedmiotu sprawy ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych - art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.
Rozpoznając ponownie sprawę organy uwzględnią dokonaną przez Sąd ocenę prawną, w szczególności w zakresie wykładni art. 2 ust. 1, ust. 3a, ust. 3c i ust. 3d u.d.w., którą stosownie do art. 153 p.p.s.a są związane.