Uzasadnienie
Skarżący S. J. w dniu 11 lipca 2011 r. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2011 r. (sygn. akt II SA/Lu 468/11) odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy, uzasadniając orzeczenie stwierdzeniem, że skarżący nie wykazał, by znajdował się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z takiego prawa. Zdaniem referendarza sądowego, porównanie wysokości kosztów postępowania i ustanowienia adwokata do wysokości zgromadzonych przez stronę skarżącą oszczędności wskazał, że strona skarżąca ma realną możliwość poniesienia powyższych kosztów.
Od powyższego postanowienia referendarza skarżący wniósł sprzeciw. W jego uzasadnieniu wskazał wysokość swoich oszczędności, emerytury i wydatków. Podkreślił, że wysokość zgromadzonych oszczędności stanowi realne zabezpieczenie koniecznego utrzymania i wydatków związanych z leczeniem, gdyż wysokość jego emerytury często nie wystarcza na pokrycie miesięcznych wydatków związanych z wyżywieniem, kosztami leczenia i opłatą świadczeń za mieszkanie. Wskazał, że wydatki sądowe i koszty ustanowienia adwokata "bardzo nadwyrężą jego finanse".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd.
W ocenie Sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie.
Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Strona skarżąca zwróciła się do sądu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 cyt. ustawy).
Zgodnie z art. 246 (1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Nadmienić również należy, iż o możliwości uczestniczenia w kosztach postępowania decyduje, prócz bieżących dochodów, majątek posiadany przez stronę wnoszącą o przyznanie prawa pomocy.
Co do zasady instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obwarowana przesłanką braku realnej możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, podlega ścisłej interpretacji, co oznacza stosowanie owej instytucji w sytuacjach wyjątkowych, szczególnie trudnych. Warunkiem zwolnienia od kosztów sądowych jest z jednej strony wykazanie, że na stronie ciąży obowiązek uiszczenia konkretnych opłat sądowych, a z drugiej, że nie może ich uiścić bez uszczerbku utrzymania dla siebie i swej rodziny (postanowienie SN z dnia 28 stycznia 1981 r., IV PZ 5/81).
Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (np. bezdomni czy osoby bezrobotne).
Mając powyższe na uwadze oraz biorąc pod uwagę stan rodzinny, majątek oraz dochód skarżącego, należy uznać, że skarżący nie wykazał, aby znajdował się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie ma zatem żadnych osób na utrzymaniu. Skarżący podał, że jego dochód miesięczny z tytułu emerytury wynosi 728,18 zł brutto. Wskazał ponadto, iż posiada mieszkanie o powierzchni 56 m² oraz oszczędności pieniężne w wysokości 20.000 złotych. Stwierdzić zatem należy, że osiągany przez skarżącego stały dochód oraz jego stan majątkowy – pozwalają na poniesienie przez niego na tym etapie sprawy pełnych kosztów postępowania sądowego.
Wobec tego w sprawie nie została spełniona przesłanka niemożności poniesienia przez wnioskodawcę jakichkolwiek kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 (1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.