Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Starosta orzekł o zwrocie Z. L. i M. L. nieruchomości położonej w L. obręb 15 K. oznaczonej na planie stanowiącym dokumentację geodezyjną jako działki nr: 2/72 o powierzchni 4354m2, 2/73 o powierzchni 1308m2 i 2/74 o powierzchni 111m2 wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] znak [...]. Jednocześnie osoby, na rzecz których orzeczono zwrot, zobowiązano do zwrotu zrewaloryzowanego odszkodowania pobranego z tytułu wywłaszczenia w kwocie 38 099 złotych w kwotach równych po 19 049, 50 złotych.
W uzasadnieniu podano, że decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położona w L. przy ulicy R. oznaczona jako działka nr 2/6 o powierzchni 1, 0416 ha stanowiąca własność I.L. Wywłaszczenia dokonano zgodnie z lokalizacją budowy osiedla mieszkaniowego R. ustaloną przez organ do spraw planowania przestrzennego i uwzględnioną w zatwierdzonych planach zagospodarowania przestrzennego Miasta L. Za wywłaszczoną nieruchomość przyznano odszkodowanie w kwocie 206 272 złotych.
Wniosek o zwrot nieruchomości złożyli spadkobiercy byłej właścicielki nieruchomości Z. L. i M. L. W toku postępowania ustalono, że zgodnie z nowo dokonanym podziałem geodezyjnym przedmiotem zwrotu są nieruchomości oznaczone nr 2/72, 2/73 i 2/74, stanowiące własność Gminy, nie pozostające w użytkowaniu wieczystym. Podstawą wywłaszczenia był Miejscowy Szczegółowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego Dzielnicy C. zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...]1976r., zgodnie z którym działki objęte postępowaniem o zwrot położone były w obszarach oznaczonych symbolem R4 MW – tereny budownictwa wielorodzinnego, RI – parkingo – garaż i D 26 ZP – dzielnicowy park wypoczynki i rekreacji R. z zespołami boisk i płytą stadionu. Przeprowadzone oględziny wykazały, że wywłaszczona nieruchomość, mimo upływu 30 lat od dnia wywłaszczenia, częściowo nie została wykorzystana zgodnie jego celem.
Działka oznaczona obecnie nr 2/74 przylega bezpośrednio do drogi osiedlowej, jest niezagospodarowana i stanowi nieużytek porośnięty trawą, chwastami i samosiejką. Również niezagospodarowane pozostają pozostałe działki, na których miał powstać dzielnicowy park wypoczynkowy i rekreacji z zespołami boisk i płytą stadionu. Działka nr 2/73 położona jest na niewysokiej skarpie, porośnięta trawą, chwastami i samosiejką i przylega do ogródków działkowych. Z kolei działka nr 2/74 podzielona jest na działki pracownicze. Teren przecięty jest dwoma alejkami biegnącymi pomiędzy fizycznie wydzielonymi działkami. Teren ten jest nie ogrodzony, ogólnie dostępny.
W tym stanie rzeczy uznano, że wspomniane działki stały się zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i podlegały zwrotowi na rzecz spadkobierców przedniego właściciela. Organ odrzucił podnoszone przez Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd w L. zastrzeżenia dotyczące przekazania części działki oznaczonej dawniej nr 2/6 w użytkowanie pod ogródki działkowe, co miałoby, w jego mniemaniu, oznaczać, że są to nadal tereny zielone, a więc użytkowane zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego. Stwierdził, że celem wywłaszczenia nie była realizacja ogródków działkowych, a budowa osiedla mieszkaniowego R. z infrastrukturą opisaną w decyzji. Wyjaśniono ponadto, że kwotę odszkodowania zrewaloryzowano według wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z uwzględnieniem denominacji.
Rozpatrujący odwołanie Polskiego Związku Działkowców Okręgowego Zarządu w L. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podzielając stanowisko Starosty organ odwoławczy zaznaczył, że w świetle ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami na zwrot nieruchomości uznanej za zbędną na cele wywłaszczenia nie ma wpływu oddanie jej w użytkowanie Polskiemu Związkowi Działkowców. Stosownie bowiem do art.138 ust.1 ustawy, jeśli nieruchomość lub jej część podlegająca zwrotowi została oddana w trwały zarząd lub została obciążona prawem użytkowania, prawa te wygasają z dniem w którym decyzja o zwrocie nieruchomości stała się ostateczna.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd w L. zarzucając decyzji Wojewody naruszenie art. 41 ust.2, art.15, art.19 ust.1 i art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o rodzinnych ogrodach działkowych oraz art. 146 §, art. 161 § 3 i art. 363 kpa wnosił o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty. W uzasadnieniu podano, że wydane w sprawie decyzje uwzględniają interes tylko jednej strony, pomijając argumenty przedstawione przez skarżącego. W jego mniemaniu decyzje o zwrocie podjęto jedynie na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami zaniedbując wznowienia postępowania administracyjnego i przeanalizowania, czy decyzja na podstawie której Polski Związek Działkowców stał się użytkownikiem nieruchomości stanowiących przedmiot zwrotu może zostać wzruszona.
W ocenie skarżącego stanowi to rażące naruszenie art. 146 § 1 kpa. Skarżący podkreślił, że dokonując zwrotu nieruchomości należało rozpatrzyć skutki takiej decyzji. Tymczasem pominięto fakt istnienia na zwracanych nieruchomościach własności indywidualnej działkowców i Polskiego Związku Działkowców. Ponieważ ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych dopuściła posiadanie własności związkowej i własności indywidualnej działkowców na gruntach nie stanowiących ich własności, to we wszystkich decyzjach powinno orzec się o odszkodowaniu o jakim mowa w art.163 ust.3 kpa. Zdaniem skarżącego milczeniem pomija się istnienie własności, która połączona jest z własnością właściciela i rozłączenie jej powoduje jej zniszczenie. Dotyczy to np. altan, urządzeń ogrodowych i nasadzeń. Zdaniem wnoszącego skargę brak odniesienia się do tego roszczenia także powoduje, że decyzje są wadliwe.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, sąd zobowiązany jest do brania pod uwagę z urzędu wszystkich naruszeń prawa, także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Przede wszystkim podkreślić należy, że jakkolwiek z treści art.128 kpa wynika, że odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, to jednak nie ulega wątpliwości, iż jest ono podaniem w rozumieniu art.63 § 1 kpa i powinno zawierać co najmniej elementy określone w art. 63 § 2 i 3, a więc wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adresu i żądania, a nadto, jeśli jest wniesione pisemnie, powinno być podpisane przez wnoszącego.
Podpis wskazuje bowiem, że odwołanie pochodzi od osoby, która je podpisała. Z treści art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U Nr 169, poz. 1419 ze zmianami) wynika, że Polski Związek Działkowców posiada osobowość prawną, natomiast jego jednostki organizacyjne korzystają z osobowości prawnej Polskiego Związku Działkowców w ramach uprawnień i odpowiedzialności określonej statutem. Oznacza to, że znajduje tutaj zastosowanie art. 38 k. c, według którego osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Złożony do akt sądowych statut Polskiego Związku Działkowców uchwalony przez VII krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Związku Działkowców Uchwałą nr 1 z dnia 6 kwietnia 2006r. stanowi, że w zakresie swoich kompetencji określonych statutem okręgowy zarząd działa w imieniu i reprezentuje okręg na zewnątrz, w tym w sprawach sądowych, administracyjnych i podatkowych (§ 125 ust.1).
Z kolei według § 125 ust.4 Statutu do składania oświadczeń woli w zakresie określonym w ust.1 w tym ustanawiania pełnomocników procesowych, konieczne jest współdziałanie prezesa okręgowego zarządu z innym członkiem prezydium okręgowego zarządu albo upoważnionego przez prezesa okręgowego zarządu wiceprezesa z innym członkiem prezydium okręgowego zarządu. Jest zatem oczywistym, że wobec określonej w Statucie reprezentacji łącznej, podpisanie odwołania jedynie przez prezesa Polskiego Związku Działkowców Okręgowego Zarządu w L. nie było wystarczające dla skutecznego jego wniesienia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 września 2005r. VI SA/Wa 1019/05 LEX nr 222615, wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2005r. VI SA/Wa 1132/04 Legalis). Rzeczą organu było wezwanie strony w trybie art. 64 § 2 kpa do usunięcia braku odwołania poprzez złożenie podpisu przez innego członka prezydium okręgowego zarządu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania.
Zaniechanie żądania usunięcia wskazanego braku odwołania spowodowało, że nie zostało wszczęte postępowanie odwoławcze. W konsekwencji uznać należy, że rozpoznający odwołanie Wojewoda nie działał jako organ odwoławczy, ale czynności podjął z urzędu, czym rażąco naruszył określoną w art. 15 kpa zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Zaskarżona decyzja zawiera zatem kwalifikowaną wadę skutkującą stwierdzeniem nieważności na mocy art. 156 § 1 pkt 2 z powodu rażącego naruszenia prawa.
Z tego względu na podstawie art.145 § 1 pkt.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji Wojewody. O wstrzymaniu jej wykonania orzeczono na podstawie 152, natomiast o kosztach na podstawie art. 200 wspomnianej ustawy.