Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając jako organ drugiej instancji, po rozpoznaniu odwołania W.K., decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r., utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] kwietnia 2004 r. o odmowie przyznania wnioskodawcy świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego wyrównawczego.
W uzasadnieniu wskazało na ustalenie, że W.K., w kontekście jego sytuacji życiowej, spełnia wymogi z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej dla przyznania zasiłku stałego, bowiem posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jest pozbawiony zdolności uzyskiwania dochodów, a nadto wbrew stanowisku organu pierwszej instancji, od okresu czterech lat przebywając w zamkniętych placówkach leczenia psychiatrycznego, nie może być uznany za osobę pozostającą w rodzinie, prowadzącą gospodarstwo domowe wspólnie z matką, emerytką. W dalszej kolejności, za rozstrzygającą uznał okoliczność, iż zainteresowany przebywając na leczeniu w szpitalu psychiatrycznym w ramach orzeczonego i wykonywanego w postępowaniu karnym środka zabezpieczającego, w istocie ma zaspokojone podstawowe potrzeby życiowe, nie ponosi kosztów związanych z zapewnieniem zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, gdy jego aktualna sytuacja życiowa nie wymaga podejmowania jakichkolwiek starań celem samodzielnego funkcjonowania, niezbędnych w warunkach wolnościowych.
Izolację orzeczoną i realizowaną w trybie środka zabezpieczającego, na gruncie art. 94 § 1 k.k. w związku z art. 202 k.k.w. jurydycznie oceniło jako etap w życiu zainteresowanego, który nie rodzi obowiązku udzielenia finansowego wsparcia w ramach pomocy społecznej, jako koncentrujący się na postępowaniu leczniczym, terapeutycznym, rehabilitacyjnym, resocjalizacyjnym. W dalszym toku wywodów wskazał na tożsamość celów izolacji przy środku zabezpieczającym oraz przy odbywaniu kary pozbawienia wolności czy tymczasowym aresztowaniu, a także istotnie zbliżoną sytuacją osób objętych wskazanymi rygorami prawnokarnymi, skoro z mocy prawa ich realizowanie następuje w sposób zapewniający zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i to w warunkach odpowiadających godności człowieka. Na tej podstawie zaprezentowało stanowisko, iż sytuacja zainteresowanego nie wyczerpuje ustawowych założeń, celów wymaganych dla zasadności przyznania świadczeń z pomocy społecznej, a określonych mocą art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 rozważanej ustawy z dnia 12 marca 2004 r., gdy nadto izolacja w warunkach środka zabezpieczającego realizuje hipotezę art. 13 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy, której zaistnienie pozbawia zainteresowanego materialnoprawnej legitymacji, by skutecznie mógł ubiegać się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, akcentując jako rozstrzygający wspólny aspekt izolowania osoby objętej karą pozbawienia wolności, tymczasowym aresztem czy środkiem zabezpieczającym.
Na powyższe rozstrzygnięcie administracyjne skargę złożył W. K., podnosząc, iż w warunkach szpitalnych jest pozbawiony podstawowych środków czystości, odzieży, pełnego zaopatrzenia w leki, za które winien w części ponosić odpłatność czy niezbędnego wyposażenia, jak okulary, co w istocie uniemożliwi mu przyszłe funkcjonowanie w warunkach leczenia półotwartego, godnego kontaktu ze światem zewnętrznym. W konkluzji zgłosił wniosek o uchylenie niekorzystnego rozstrzygnięcia i przyznanie żądanego świadczenia z pomocy społecznej.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując oceną prawną wraz z leżącą u jej podstaw argumentacją, wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Podnosiło okoliczność, iż sytuacja skarżącego, nie funkcjonującego w rodzinie, nie wyklucza możliwości finansowego wsparcia ze strony matki, emerytki czy nawet jej obowiązku świadczenia takiej pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę zważył, co następuje
Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kognicji sądowoadministracyjnej została poddana kontrola działalności organów administracji publicznej w aspekcie jej zgodności z prawem, gdy zaskarżona decyzja tego rozstrzygającego wymogu nie realizuje, jako wydana przy naruszeniu przepisów materialnoprawnych ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
Cele, dla których ustawodawca powołał do życia ustawę z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, sformułowane w Dziale I Rozdziale 1 Zasady ogólne i zakres podmiotowy ustawy, podlegały sprecyzowaniu, w aspekcie ich jurydycznej realizacji, jako ujęte w postaci ustawowo wyszczególnionych przesłanek stanowionych dla przyznania określonej kategorii świadczenia z pomocy społecznej. Zatem spełnienie przez zainteresowanego wymogów dla przyznania jednej z ustawowo przewidzianych form pomocy społecznej, w aspekcie podmiotowym i przedmiotowym, jak to przesądził organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na gruncie unormowania art. 37 ust. 1 ostatnio cytowanej ustawy, w istocie stanowi o zrealizowaniu celów ustawowo stanowionych dla pomocy społecznej w kontekście rozważanej na wniosek czy z urzędu kategorii świadczenia. Z założenia odmienne stanowisko zawiera w sobie sprzeczność, gdy zważyć wewnętrzną systematykę przywoływanego aktu prawnego.
W dalszej kolejności, za pozbawione jurydycznej racji należy uznać stanowisko organu odwoławczego w odniesieniu do zakresu stosowania przepisu art. 13 § 1 i § 2 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r., a który w myśl literalnego brzmienia wyłącza możność świadczenia pomocy społecznej osobom odbywającym karę pozbawienia wolności, a dalej stanowi o zawieszeniu prawa do tychże świadczeń osobie tymczasowo aresztowanej, gdy na gruncie unormowań prawnokarnych środek zabezpieczający nie jest karą ani tymczasowym aresztem, co wynika wprost z literalnego brzmienia przepisów regulujących wskazane instytucje. Unormowanie art. 13 rozważanej ustawy o pomocy społecznej, jako przepis o charakterze szczególnym, w żadnym razie nie może podlegać wykładni rozszerzającej, nadinterpretacji, a niedopuszczalnej w obowiązującym porządku prawnym, gdy zważyć zasadę racjonalności ustawodawcy, o kardynalnym znaczeniu, a w dalszej kolejności dyrektywy wykładni systemowej i logicznej.
Powyższe wadliwości, realizują hipotezę art. 145 § 1 pkt 1 lit.a, stanowiąc naruszenie przepisów prawa materialnego, wpływające na wynik sprawy, w myśl ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o rozstrzygającym znaczeniu dla rezultatu sądowoadministracyjnej kontroli w sprawie niniejszej.
Dodatkowo należy zwrócić uwagę na proceduralną okoliczność, tyczącą się zmiany stanu prawnego, stanowionego dla pomocy społecznej na etapie już postępowania odwoławczego, wymagającą rozważenia w szczególności w kontekście zrealizowania zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, statuowanej w art. 15 k.p.a., przy uwzględnieniu normy proceduralnej, zawartej w art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a zważywszy stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, by przywołać wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 kwietnia 2001 r. w sprawie IV SA 501/99 Lex 54119, z dnia 20 maja 1998 r. w sprawie IV SA 2058/97 Lex 43276, z dnia 12 listopada 1992 r. w sprawie V SA 721/92 ONSA 1992/3-4/95, z dnia 18 sierpnia 1993 r. w sprawie I SA 878/93 ONSA 1994/3/121. Wskazana proceduralna okoliczność nie została objęta uwagą organu odwoławczego w sposób znajdujący odzwierciedlenie w treści uzasadnienia powziętego rozstrzygnięcia odwoławczego, a co winno właściwe Kolegium poddać wnikliwej rozwadze przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, podejmując w tym zakresie stanowisko, jako uprzednie dla merytorycznego, jurydycznie zasadnego zbadania żądania wniosku skarżącego.
W tym miejscu jeszcze, dla pełnego odniesienia się do żądań skarżącego wymaga stwierdzenia, iż zakres kognicji sądowej ustawowo zakreślonej dla sądowoadministracyjnej kontroli rozstrzygnięcia administracyjnego, poza swym zakresem pozostawia proceduralną dopuszczalność merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia wniosku zainteresowanego, zastrzeżoną wyłącznie dla kompetencji właściwych organów administracji w toku instancji.
Z tych względów, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.