Uzasadnienie
Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., znak [...], orzekł o uznaniu P. S. (dalej także: "skarżący") za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że pismami z dnia [...] listopada 2015 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2016 r. wezwał stronę do osobistego zgłoszenia się do organu, w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania, w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego. Pomimo skutecznego doręczenia obu wezwań, skarżący nie stawił się w zakreślonych terminach. W związku z tym, w dniu [...] czerwca 2016 r. wszczęte zostało postępowanie w sprawie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Ponadto skarżący został poinformowany, że w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego zawiadomienia, może zapoznać się z dokumentami zgromadzonymi w sprawie i złożyć stosowne wyjaśnienia, osobiście lub za pośrednictwem poczty. Zawiadomienie zostało skutecznie doręczone stronie w dniu [...] lipca 2016 r. Skarżący nie stawił się jednak w wyznaczonym terminie, nie złożył wyjaśnień, ani nie dołączył dodatkowych dokumentów. Jednocześnie organ wystąpił do komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym L. - Zachód w L. o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, czy przez okres ostatnich 6 miesięcy skarżący wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Na podstawie zaświadczeń komornika sądowego z dnia 6 lipca 2016 r., znak: [...] [...] oraz z dnia [...] lipca 2016 r., znak: KMP [...], organ ustalił, że przez okres ostatnich 6 miesięcy skarżący nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% bieżąco ustalonych alimentów. Mając powyższe na uwadze, organ stwierdził, że zaistniały przesłanki uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpoznaniu odwołania skarżącego, utrzymało w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji, podzielając w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu tej decyzji.
W skardze na decyzję Kolegium skarżący zarzucił, że decyzja ta jest dla niego krzywdząca, albowiem nie uwzględnia całokształtu okoliczności faktycznych sprawy. Podkreślił, że w wyniku błędu pracownika działu księgowego zakładu pracy, zatrudniającego skarżącego, sumy pieniężne potrącane z jego wynagrodzenia, z tytułu alimentów, nie były przelewane regularnie i w należytej wysokości na rachunek bankowy komornika sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Sąd uwzględnił skargę także z innych powodów niż w niej wyrażone, mając na uwadze treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), który zobowiązuje – co do zasady – Sąd do rozpoznania całości rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej, biorąc pod uwagę wszelkie istniejące naruszenia prawa, nawet, gdy nie zostały one wskazane przez stronę skarżącą w złożonej przez nią skardze.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy spełnione zostały przesłanki uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego, uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, określone w przepisach ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016 r. poz. 169 ze zm.; dalej także: "ustawa").
Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił:
- 1) złożenia oświadczenia majątkowego,
- 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy,
- 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych
- - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Przy tym istotne jest, że w myśl art. 5 ust. 3a ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
Z przepisów ustawy wynika, że wydanie wspomnianej decyzji ma negatywne konsekwencje dla dłużnika alimentacyjnego, albowiem gdy decyzja ta stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika ma obowiązek:
- 1) złożyć wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2016 r. poz. 1137 ze zm.) oraz
- 2) po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, skierować wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji (art. 5 ust. 3b ustawy).
Na podstawie wniosku, o którym mowa wyżej, starosta zobowiązany jest wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy (art. 5 ust. 5 ustawy).
Nie budzi wątpliwości Sądu, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i Kolegium, uchyliły się od wyjaśnienia istotnych – z punktu widzenia powołanych przepisów ustawy – okoliczności, a mianowicie ustalenia, czy skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego bądź odmówił złożenia oświadczenia majątkowego, a także czy skarżący jest osobą, o której mowa w art. 5 ust. 3a ustawy.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, co jest okolicznością niekwestionowaną w sprawie, że w toku postępowania administracyjnego wraz ze skarżącym, w lokalu mieszkalnym przy ul. [...]/9 w L., zamieszkiwała osoba o tym samym imieniu i nazwisku, co skarżący – jego ojciec P. S., ur. [...] kwietnia 1949 r. Z akt sprawy wynika, że o okoliczności tej skarżący poinformował organy administracji niezwłocznie po doręczeniu mu decyzji organu pierwszej instancji, w treści odwołania od tej decyzji, które wpłynęło do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. w dniu [...] sierpnia 2016 r. Skarżący zwrócił jednocześnie uwagę na to, że całą kierowaną do niego korespondencję przez organ pierwszej instancji w tej sprawie pobierał ojciec, przy czym z akt sprawy wynika, że pracownik poczty kwitował doręczane tej osobie przesyłki adnotacją: "adresat". Ponadto, według twierdzeń skarżącego, nie została mu przekazana wspomniana korespondencja, albowiem nie miał w tym czasie kontaktu z ojcem.
Zauważyć należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 i 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: "k.p.a."), nie odniosło się w żaden sposób do wspomnianej wyżej okoliczności, pomimo tego, że niewątpliwie mogła ona mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oczywiste jest bowiem, że powyższa okoliczność nie była przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, a jednocześnie jej wyjaśnienie mogło mieć kluczowe znaczenie dla prawidłowej oceny, czy faktycznie skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił złożenia oświadczenia majątkowego. Kwestia ta tym bardziej wymagała jednoznacznego wyjaśnienia, że jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący w poprzednio toczącym się postępowaniu, brał udział w wywiadzie alimentacyjnym i składał oświadczenie majątkowe (zob. k. 160-163 akt adm.
I inst.). Ponadto, poza sporem jest, że jeszcze przed złożeniem odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, skarżący zgłosił się do tego organu, gdzie wziął udział w wywiadzie alimentacyjnym i złożył oświadczenie majątkowe (zob. k. 241-244 akt adm. I inst.).
Trzeba mieć również na uwadze, że nawet w przypadku ziszczenia się przesłanek określonych w art. 5 ust. 3 ustawy, co – jak wskazano wyżej – nie zostało w niniejszej sprawie należycie wykazane, powołany przepis art. 5 ust. 3a ustawy uniemożliwia organowi uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, o ile dłużnik ten, przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
Wskazać należy, że komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym Lublin-Zachód w L., odpowiadając na wniosek organu pierwszej instancji o wydanie "zaświadczenia potwierdzającego, czy przez okres ostatnich 6 miesięcy skarżący wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów", nie wypowiedział się stanowczo co do tego, że skarżący "nie wywiązywał się" ze wspomnianych zobowiązań alimentacyjnych w sposób określony w art. 5 ust. 3a ustawy. Przesłał on jedynie organowi dwa zaświadczenia: z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...] [...] oraz z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...] [...], wskazujące kwoty wyegzekwowanych świadczeń alimentacyjnych w okresie od [...] grudnia 2015 r. do [...] maja 2016 r.
Podkreślenia wymaga, że wbrew twierdzeniom organów obu instancji, z zaświadczeń tych nie wynika jednoznacznie, że przez okres ostatnich 6 miesięcy skarżący nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% bieżąco ustalonych alimentów. W świetle treści zaświadczenia z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...] [...], dotyczącego egzekucji świadczeń alimentacyjnych przyznanych K. S., w wysokości po [...] zł miesięcznie, komornik wyegzekwował odpowiednio: w dniu [...] grudnia 2015 r. – [...] zł, w dniu [...] grudnia 2015 r. – [...] zł, w dniu [...] grudnia 2015 r. – [...] zł, w dniu [...] lutego 2016 r. – [...] zł, w dniu [...] lutego 2016 r. – [...] zł, w dniu [...] lutego 2016 r. – [...] zł, a w dniu [...] kwietnia 2016 r. – [...] zł (k. 233 akt adm. I inst.). Z zaświadczenia z dnia [...] lipca 2016 r., znak: Kmp [...], dotyczącego egzekucji świadczeń alimentacyjnych przyznanych A. S., w wysokości po [...] zł miesięcznie, komornik wyegzekwował odpowiednio: w dniu [...] grudnia 2015 r. – [...] zł, w dniu [...] grudnia 2015 r. – [...] zł, w dniu [...] lutego 2016 r. – [...] zł, w dniu [...] lutego 2016 r. – [...] zł, w dniu [...] lutego 2016 r. – [...] zł, a w dniu [...] kwietnia 2016 r. – [...] zł (k. 232 akt adm. I inst.).
Niekwestionowane jest przy tym, że wraz z odwołaniem skarżący złożył zaświadczenie pracodawcy, wskazujące na to, że w okresie od grudnia 2015 r. do maja 2016 r. potrącane były comiesięcznie z jego wynagrodzenia, z tytułu egzekucji zobowiązań alimentacyjnych, sumy pieniężne przekraczające 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, to jest: w grudniu 2015 r. – [...] zł, w styczniu 2016 r. – [...] zł, w lutym 2016 r. – [...] zł, w marcu 2016 r. – [...] zł, w kwietniu 2016 r. – [...] zł oraz w maju 2016 r. – [...] zł.
Nawet zatem, jeśli przyjąć, że zaświadczenia komornicze nie potwierdzały w pełni, że egzekucja opisanych świadczeń alimentacyjnych spełnia wymogi określone w art. 5 ust. 3a ustawy, to niewątpliwie wynikało to z omawianego zaświadczenia pracodawcy. Oczywiste jest zarazem, że jeśli faktycznie z wynagrodzenia skarżącego potrącane były sumy pieniężne przekraczające 100% łącznej sumy bieżąco ustalonych alimentów (wynoszącej [...] zł), to z uwagi na zarachowanie tych sum (w skali miesiąca) przez komornika w taki sposób, że w przypadku egzekucji świadczeń alimentacyjnych przyznanych córce strony – A. S. komornik wykazał, że nie w każdym miesiącu wyegzekwowane kwoty przekraczały 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, nie może prowadzić, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, do stwierdzenia przez organy, że skarżący nie spełnia warunku określonego w art. 5 ust. 3a ustawy.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że organy obu instancji nie odniosły się do tej kwestii. Również bowiem organ pierwszej instancji, po dokonaniu analizy zasadności wniesionego przez skarżącego odwołania, nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia tego środka zaskarżenia, w trybie art. 132 § 1 k.p.a. (zob. k. 258 akt adm. I inst.).
Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma także treść przedłożonego w toku postępowania sądowego zaświadczenia pracodawcy strony z dnia [...] grudnia 2016 r., które Sąd dopuścił jako dowód uzupełniający z dokumentu, w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. Z dokumentu tego wynika, że "W imieniu [...] Sp. z o.o. S.K.A. informuję, że po interwencji pracownika przeanalizowaliśmy rachunek bankowy, z którego dokonywane są wpłaty między innymi na rzecz Komorników Sądowych, zajętych części wynagrodzeń naszych pracowników. W wyniku analizy stwierdzono, że w przypadku pracownika Pana P. S. nr PESEL [...], bank odrzucił transakcje ze względu - jak dowiedzieliśmy się w wyniku zapytania - na złą konstrukcję numeru rachunku. Niestety odnalezienie odrzuconych kwot utrudnił nam fakt, że bank pobrał prowizję od transakcji a co za tym idzie kwoty wyjściowe różniły się od kwot księgowanych po odrzuceniu operacji.
Rachunek bankowy dla [...] Sp.z o.o. S.K.A. prowadzi C. [...]. Jest to bank niemiecki. Kwoty, które wyłoniliśmy w wyniku analizy rachunku jako dotyczące Pana P. S. zostały przekazane na konto Komornika Sądowego w dniu [...] grudnia 2016 roku". Do pisma tego dołączono wydruk karty wynagrodzeń, potwierdzający dokonywane potrącenia alimentacyjne (zob. k. 4-5 akt sąd.).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, nie odniosły się do wskazanych wyżej istotnych dla wyniku sprawy okoliczności, naruszając tym samym nie tylko powołane przepisy prawa materialnego, lecz również art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., zaś organ drugiej instancji – także art. 136 k.p.a.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzją oraz decyzję organu pierwszej instancji.
Rozpoznając ponownie sprawę organy, w myśl art. 153 P.p.s.a., uwzględnią dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów prawa oraz zawarte w wyroku wskazania co do dalszego postępowania.