Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r. wydaną na podstawie przepisu art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zmianami) po rozpatrzeniu odwołania T.J. od decyzji wydanej z upoważnienia Rady Gminy przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] września 2003 r. [...] w przedmiocie przyznania od dnia 22 sierpnia 2003 r. do dnia 20 sierpnia 2006 r. zasiłku stałego wyrównawczego: od dnia 22 sierpnia 2003 r. do 31 sierpnia 2003 r. w wysokości 10 złotych za 10 dni, od dnia 1 września 2003 r. do dnia 31 lipca 2006 r. w wysokości 31,83 zł miesięcznie, w miesiącu sierpniu 2005 r. w wysokości 21,20 zł za 20 dnia, na podstawie przepisu art. 134 kpa stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, iż w toku prowadzonego postępowania administracyjnego skarżącemu przyznana została pomoc społeczna w formie świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku stałego wyrównawczego, a decyzja przyznająca tę pomoc doręczona została stronie, jak wynika z potwierdzenia odbioru decyzji, w dniu 6 października 2003 r. Jednocześnie, skład orzekający SKO podniósł, iż odwołanie od decyzji organu I instancji wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 20 maja 2004 r., a więc po upływie terminu do wniesienia odwołania przewidzianego przepisem art. 129 § 2 kpa. Podkreślono ponadto, iż odwołujący się nie wystąpił równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Od tego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł T.J. wnosząc o ponowne rozpatrzenie jego sprawy, i jak należy sądzić z uzasadnienia skargi, o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu żądania skargi skarżący formułowali zarzut, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa. W tym kontekście wywodził on, iż rzeczywiście decyzję organu I instancji otrzymał w dniu 6 października 2003 r., tzn., że została mu ona doręczona przez administrację Aresztu Śledczego, albowiem w tym czasie był pozbawiony wolności. Podnosił również, iż stosownie do zawartego w decyzji pouczenia odwołanie od niej wniósł w dniu 20 października 2003 r., zaś pismem z dnia 5 listopada 2003 r., otrzymanym przez niego w dniu 13 listopada 2003 r., poinformowany został przez Kierownika GOPS, iż jego sprawa nie może być ponownie rozpatrywana, albowiem jego odwołanie wniesione zostało po terminie. Jak wynika z uzasadnienia skargi, skarżący T.J. wyrażał rozgoryczenie z powodu tego rodzaju postępowania i krył też w tym względzie swojej dezorientacji, albowiem jak podnosił czuł się lekceważony i to mimo to, iż ponownie wystąpił w swojej sprawie ze stosownym pismem do Kierownika GOPS.
Do skargi skarżący T.J. dołączył adresowane do niego pismo Kierownika GOPS z dnia 1 grudnia 2003 r. odwołujące się w swej treści do pisma z dnia 5 listopada 2003 r., jak również między innymi potwierdzenie dowodu nadania pisma (odwołania od decyzji Kierownika GOPS) z datą 20 października 2003 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i w jej uzasadnieniu i ponownie ją przywołując, kwestionowało słuszność zarzutów formułowanych w skardze i wnosiło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie, a zarzuty formułowane przez skarżącego T.J. wywodzącego, iż odwołanie od decyzji wydanej z upoważnienia Rady Gminy przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie przyznania od dnia 22 sierpnia 2003 r. do dnia 20 sierpnia 2006 r. zasiłku stałego wyrównawczego złożył w terminie uznać należy za przekonujące i trafne.
Kontrola zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prowadzi do wniosku, iż wydane ono zostało z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Ocena zaskarżonego postanowienia, formułowanych wobec niego zarzutów musi uwzględniać treść przepisu art. 134 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w świetle, którego Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przywołany przepis ma podstawowe znaczenie dla określenia zakresu kognicji Sądu. W jego świetle, prawem a także obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia niezależnie od tego, czy dany konkretny zarzut został w skardze sformułowany. Oznacza to, iż Sąd nie jest związany i skrępowany sposobem sformułowania skargi, przywołanymi w niej argumentami, podnoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Jest natomiast związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona.
Tym samym granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczane przez kryterium legalności działań administracji publicznej, z drugiej zaś przez całokształt tylko prawnych aspektów i tylko tego stosunku administracyjno prawnego, który został objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia – skarga ma, więc wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości zaskarżonego aktu lub czynności, a właściwych czynników determinujących – w płaszczyźnie prawnej – zakres kognicji Sądu upatrywać należy w przesłance zaskarżania aktów i czynności (bezczynności) organów administracyjnych; jest nią kryterium zgodności z prawem spełniające w tej płaszczyźnie funkcje granic, w jakich następuje rozpoznanie skargi.
W świetle powyższego orzekając w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż jak należy zasadnie wnosić z lektury akt sprawy, zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście, odwołując się do chronologii zdarzeń faktycznych i prawnych, w rezultacie, których doszło do wydania zaskarżonego postanowienia poza sporem jest: 1) doręczenie skarżącemu decyzji wydanej z upoważnienia Rady Gminy przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie przyznania od dnia 22 sierpnia 2003 r. do dnia 20 sierpnia 2006 r. zasiłku stałego wyrównawczego w dacie 6 października 2003 r.;
- 2) pozostawanie w tym okresie przez skarżącego w warunkach pozbawienia wolności, tj. w Areszcie Śledczym;
- 3) złożenie przez niego odwołania od doręczonej mu decyzji organu I instancji za pośrednictwem administracji AŚ w dniu 20 października 2003 r., a więc w terminie określonym przepisami obowiązującego prawa (art. 129 § 2 kpa);
- 4) nie nadanie biegu wniesionemu prawidłowo odwołaniu przez organ I instancji;
- 5) monitowanie przez skarżącego Kierownika GOPS, jak również SKO w sprawie rozpoznania jego sprawy i wyjaśnienia kwestii związanych z jego odwołaniem;
- 6) podjęcie przez SKO rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
W przekonaniu Sądu powyższe okoliczności uzasadniają stanowisko, iż abstrahując od uchybień, jakich w sprawie dopuścił się organ I instancji, który podejmując korespondencję ze skarżącym w związku z wniesionym przez niego odwołaniem od doręczonej mu decyzji, postąpił wbrew przepisowi art. 133 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w toku postępowania odwoławczego naruszyło dyspozycję przepisu art. 134 kpa, stanowiącego, iż organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z lektury przekazanych SKO przez organ I instancji akt sprawy jednoznacznie wynikało, iż strona postępowania znajduje się w szczególnego rodzaju sytuacji – ma status osoby pozbawionej wolności – co obligowało do organ odwoławczy do szczególnego zwrócenia uwagi na wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia tego, czy odwołujący się uczynił zadość ustawowemu terminowi do wniesienia odwołania.
Istota zagadnienia sprowadzała się, więc do ustalenia, czy skarżący pozbawiony wolności, a więc podlegający określonym ograniczeniom, termin ten zachował. Kwestię tę reguluje przepis art. 57 § 5 kpa stanowiący, iż termin uważa się za zachowany również w przypadku, gdy przed jego upływem osoba pozbawiona wolności złożyła pismo administracji zakładu karnego. Jak się okazuje, ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, które na etapie postępowania sądowego dołączył skarżący, termin ten w rozumieniu przywołanego przepisu został zachowany.
Brak w aktach administracyjnych stosownego potwierdzenia nadania pisma przez T.J. – tj. złożenia go administracji zakładu karnego – przy wiedzy SKO, iż strona postępowania jest osobą pozbawioną wolności, a ponadto wiedzy, którą można było czerpać z pism znajdujących się w aktach administracyjnych organu I instancji korespondującego ze skarżącym w sprawie jego odwołań od decyzji z 24 września 2003 r. (np. k. 24), czy też lektury potwierdzenia odbioru pisma (k.22), z której wynika, gdy skonfrontować daty potwierdzania odbioru pisma przez administrację Aresztu Śledczego (w tym przypadku 2 października 2003 r.) i potwierdzenia odbioru pisma przez jego adresata (w tym przypadku 6 października 2003 r.), że obieg korespondencji odbywa się z istotnym opóźnieniem, obligowały organ odwoławczy do podjęcia w tym przedmiocie stosownych działań i ustaleń zmierzających do jednoznacznego i pewnego ustalenia, czy odwołanie od decyzji organu I instancji wniesione zostało w terminie. Wyżej przywołane okoliczności, w przekonaniu Sądu, stanowiły istotny powód ku temu, iżby poddać wnikliwej analizie stanowisko zaprezentowane przez organ I instancji w piśmie z dnia 7 czerwca 2004 r.
Zaniechanie przeprowadzenia stosownych i pewnych ustaleń w tym zakresie – tylko takie, bowiem mogą stanowić podstawę wydania rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienie odwołania – nastąpiło, więc z naruszeniem przepisu art. 134 kpa. Przed wydaniem tego rodzaju postanowienia może, bowiem okazać się konieczne, a tak z całą pewnością, w świetle wskazanych wyżej okoliczności było w niniejszej sprawie, przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, którego celem byłoby zbadanie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Jak już podkreślono, bowiem, lektura akt organu administracji I instancji, dawała podstawy ku temu, iżby zagadnienie terminu wniesienia odwołania szczegółowo i gruntownie zbadać – nota bene w aktach tych znajdowało się również odwołanie skarżącego z datą 20 października 2003 r. oraz sporządzoną na nim odręcznie adnotacją "Ldz.215/03 z dnia 24.10.2003 r.", z czego należało wnosić o potrzebie gruntownego zbadania tej kwestii, tym bardziej, że przecież zarówno treść tego pisma, jak również naniesione na nim daty, znajdująca się w aktach korespondencja Kierownika GOPS ze skarżącym musiały poddawać w wątpliwość ustalenia zawarte w piśmie przewodnim organu I instancji z dnia 7 czerwca 2004 r. W przekonaniu Sądu, niezależnie od przyjęcia, iż w toku toczącego się postępowania doszło do naruszenia przepisu art. 134 kpa, to również zasadnie należy przyjąć, iż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego narusza również przepis art. 7 i 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego.
Stanowisko tego rodzaju znajduje również swoje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 11 maja 1994 r. wydanego w sprawie sygn. akt SA/Gd 2813/93.
Dokonując przy tym szerszej refleksji, której przedmiotem jest przebieg postępowania w sprawie z wniosku T.J., w przekonaniu Sądu, zasadnie też stwierdzić należy, iż doszło w nim do naruszenia zasad wyrażonych na gruncie przepisów art. 8 i 9 kpa, w świetle, których organ jest " [...] zarazem piastunem administracji państwowej, podmiotem działalności zmierzającej do dobra powszechnego, jako do ostatecznego celu, a więc i dobra jednostki, której sprawę załatwia. Dlatego też organ powinien być obrońcą interesów prawnych jednostki, tj. interesów uznanych przez prawo, a więc nie kolidujących z interesem powszechności."
Ponownie procedując w sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrzy odwołanie T.J. i rozstrzygnie, co do istoty, w zależności od dokonanych w tym względzie ustaleń.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.