Uzasadnienie
Pismem z dnia 23 marca 2004 r L.B. domagał się umorzenia nałożonej na niego grzywny w celu przymuszenia do wyegzekwowania nakazu rozbiórki drewnianego obiektu gospodarczego, orzeczonego decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2004 r nr [...], podnosząc, iż powyższy obowiązek został przez niego wykonany. Na potwierdzenie tego przedstawił mapę sporządzoną do celów projektowych z dnia 2 kwietnia 2004 r na której nie ma omawianego obiektu budowlanego. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2004 r znak: [...] na mocy którego odmówiono L.B. umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia podano, iż wskazywane przez składającego zażalenie okoliczności przemawiające za wyłączeniem pracownika PINB od prowadzenia sprawy egzekucyjnej nie mieszczą się w ustawowej regulacji, a tym samym nie mogły być podstawą do wyłączenia pracownika tego organu.
Wskazano ponadto, iż przedstawiony przez skarżącego dowód na wykonanie nałożonych na niego obowiązków w postaci mapy do celów projektowych nie może stanowić podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Taką podstawę stanowi kontrola, która jednak wykazała, iż obiekt nie został rozebrany.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L.B. zarzucił powyższemu postanowieniu złamanie przepisów postępowania administracyjnego poprzez przekroczenie 30 dniowego terminu do załatwienia sprawy oraz dopuszczenie do prowadzenia sprawy przez pracownika organu, który w toku kontroli żądał od niego korzyści majątkowej i który pozwał go do sądu z oskarżenia prywatnego, co przesądza o nieobiektywnym rozstrzygnięciu w sprawie. Wskazał ponadto, iż z przeprowadzonej kontroli nie otrzymał protokołu ani notatki z przeprowadzonej czynności, nie wiadomo zatem na jakiej podstawie stwierdzono, iż obiekt nie został rozebrany. Zdaniem skarżącego organy administracji nie uwzględniły dowodu w postaci mapy do celów projektowych potwierdzającej, iż obiekt został rozebrany. W ocenie skarżącego podane przez niego okoliczności wykazują rażącą stronniczość organów administracji przy rozpatrywaniu jego spraw.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, jednak z przyczyn nie wskazanych w skardze, a które sąd uwzględnia dokonując oceny aktu prawnego pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawna (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U Nr 153, poz.1270).
Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest jego dwuinstancyjność. Zgodnie z ta zasadą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania, przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji Dwukrotne rozpoznanie oznacza zatem obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, dokonania ustaleń faktycznych i prawnych określonej sprawy. Trafnie podkreślono w orzecznictwie sądowym, iż zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko dwukrotnego rozpoznania sprawy, ale także przestrzegania jej tożsamości pod względem przedmiotowym i podmiotowym. Granice rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w drugiej instancji wyznacza zatem rozstrzygnięcie decyzji pierwszej instancji (por. wyrok Sadu Najwyższego z dnia 9 listopada 1995 r sygn.akt III ARN 53 / 95 OSN 1996, Nr 11, poz.152, wyrok NSA z dnia 12 lipca 2002 r sygn.akt II SA 277 / 2001).Oznacza to, iż organ odwoławczy nie może rozstrzygać sprawy w zakresie innym, niż uczynił to organ I instancji i w sytuacji gdy dochodzi do zmiany podstawy materialnoprawnej rozstrzyganej sprawy, a konsekwencji do zmiany jej przedmiotowej tożsamości.
W niniejszej sprawie organ odwoławczy w sposób oczywisty powyższą regułę naruszył. Wniosek skarżącego z dnia 23 marca 2004 r dotyczył umorzenia grzywny w celu przymuszenia nałożonej na niego postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2004 r znak [...]. Również postanowienie organu I instancji z dnia [...]maja 2004 r dotyczyło tej kwestii. Zaskarżone orzeczenie organu odwoławczego dotyczy jednak nie umorzenia grzywny w celu przymuszenia, ale umorzenia postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, iż organ odwoławczy rozstrzygał inną sprawę niż organ I instancji, łamiąc w ten sposób zasadę dwuinstancyjności postępowania. Umorzenie postępowania egzekucyjnego i umorzenie grzywny w celu przymuszenia jakkolwiek unormowane w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U z 2002 r Nr 110, poz. 968 ze zmianami) są odrębnymi instytucjami i obejmują odmienne sytuacje nie zachowujące swej tożsamości podmiotowej i przedmiotowej.
Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić wyłącznie w razie zaistnienia przesłanek wymienionych w art.59 § 1 powołanej ustawy. Są one wymienione w sposób enumeratywny i stanowią zamknięty katalog nie podlegający rozszerzającej wykładni. Nie przewidują one umorzenia postępowania egzekucyjnego w razie wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym już w toku postępowania, jak błędnie przyjął organ odwoławczy. Kończy się ono z chwilą realizacji tytułu wykonawczego, a organ egzekucyjny nie wydaje w tym względzie żadnego rozstrzygnięcia. Wykonanie obowiązku prowadzi jednak do umorzenia nie uiszczonej lub nieściągniętej grzywny w celu przymuszenia (art.125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) skoro oznacza bezcelowość dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2003 r sygn. akt SA / Bk 1548 / 02 Prawo pracy 2003/ 10/ 37).
Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz.1270) zaskarżone postanowienie należało uchylić. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.