Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] znak [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy umorzył postępowanie wszczęte na skutek wniosku B. W. w przedmiocie przyznania jej zasiłku porodowego. W uzasadnieniu decyzji podano, że sprawa będąca przedmiotem żądania została już rozstrzygnięta decyzją administracyjną z dnia [...]r znak: [...]. Decyzja ta stała się ostateczna. Wobec powyższego orzekanie o to samo żądanie stało się bezprzedmiotowe.
Po rozpoznaniu odwołania B. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy ustalił, iż decyzją z dnia [...] znak: [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił przyznania B. W. zasiłku macierzyńskiego. Jako powód podano, iż uzyskiwany przez nią dochód przekracza wartość dochodu ustawowego uprawniającego do przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia [...] r Kierownik GOPS decyzją z dnia [...] r znak: [...] uchylił swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] r i ponownie odmówił przyznania okresowego zasiłku macierzyńskiego. Decyzja ta stała się ostateczna. Kolegium powołując się na zasadę stabilności decyzji ostatecznych określoną w art.16 § 1 kpa uznało, iż sprawa nie może być ponownie przedmiotem rozpoznania przez organ administracji publicznej. Z tej przyczyny postępowanie stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art.105 § 1 kpa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. W. poddała w wątpliwość właściwe wyliczenie dochodu w jej rodzinie, które okazało się przeszkodą do przyznania jej zasiłku macierzyńskiego. Stwierdziła, iż Kierownik GOPS- u błędnie zaliczył uzyskiwany przez nią przychód z działalności gospodarczej jako dochód rodziny. W konkluzji wnosiła o ponowne rozpoznanie sprawy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie, i dodatkowo wyjaśniło, ze obecnie obowiązująca ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r (Dz.U Nr 64, poz. 593 ze zmianami) nie przewiduje takiego świadczenia jak macierzyński zasiłek okresowy, co powoduje, iż postępowanie w sprawie zasiłku macierzyńskiego stało się bezprzedmiotowe. Kolegium uznało oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, jak również brak podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona, jednak nie z powodów w niej wskazanych. Kwestia ustalenia dochodu skarżącej, co stanowi fundament skargi, nie mogła być przedmiotem rozważenia przez sąd, skoro nie była badana w toku postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją. Sąd jednak z mocy art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zmianami) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od podniesionych w niej żądań i zarzutów.
Stosownie do art.105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, iż bezprzedmiotowość postępowania o jakiej mowa w tym przepisie oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o obowiązkach i uprawnieniach konkretnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjno – prawnego, takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, gdy brakuje któregoś z elementów tego stosunku materialno – prawnego (B.Adamiak, J.Borkowski KPA- Komentarz Wyd.C.H.
Beck Warszawa 2004 str.478, wyrok NSA z dnia 26 marca 1998 r sygn.akt II S.A. 70/98 LEX 43205,wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 1999 r sygn. akt IV S.A. 1167/97 LEX 47913). Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi zatem wówczas, gdy z powodu braku jednego z elementów materialnego stosunku prawnego nie można wydać decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje, iż podstawą umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego było wcześniejsze rozpoznanie wniosku skarżącej zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] r odmawiającą przyznania jej prawa do zasiłku okresowego macierzyńskiego.
Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić.
O tożsamości sprawy w rozumieniu art.156 § 1 pkt.3 kpa można mówić wówczas, gdy występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy.(por.wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1999 r sygn akt III SA 6434/97). W przypadku świadczeń z pomocy społecznej udzielanych na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz U z 1998 r Nr 64, poz.414 ze zmianami) czy ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r (Dz. U nr 64, poz.593 ze zmianami) przedmiotem oceny organów administracji muszą być takie okoliczności jak sytuacja życiowa, rodzinna i finansowa osób z tych świadczeń korzystających, istniejąca w dacie orzekania. Jeśli zmieni się choćby jeden element tego stanu faktycznego to jest oczywiste, że nie można w tej sytuacji wyprowadzić wniosku o jego niezmienności. Zważyć należy, iż pomiędzy datą wydania decyzji o odmowie przyznania zasiłku okresowego macierzyńskiego z dnia [...] r, a datą ponownego wniosku skarżącej z dnia 7 lutego 2005 r nastąpił znaczny upływ czasu.
Czyniło to koniecznym zbadanie istotnych elementów stanu faktycznego na tle którego doszło do rozstrzygania kolejnych wniosków skarżącej, w tym także dochodu jej rodziny. Wymagało to jednak zgodnie z art.7 kpa dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Brak natomiast ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postępowanie nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art.105 § 1 kpa, lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony (wyrok NSA z dnia 10 stycznia 1998 r SA/ Wr 95).
Zaznaczyć należy, iż wniosek skarżącej z dnia 14 stycznia 2003 r dotyczył przyznania zasiłku porodowego z tytułu urodzenia dziecka. Obowiązująca wówczas ustawa o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U z 1998 r Nr 64, poz.593 ze zmianami) nie przewidywała tego rodzaju zasiłku. W związku z urodzeniem dziecka osoby uprawnione mogły natomiast starać się o zasiłek macierzyński jednorazowy lub okresowy. Decyzją z dnia [...] r odmówiono przyznania zasiłku okresowego macierzyńskiego, mimo, iż skarżąca nie sprecyzowała o jakie świadczenie się ubiega.
Należało zatem wezwać skarżącą do sprecyzowania jakiego domaga się świadczenia i poinformowania o przysługujących jej uprawnieniach. Wobec wniosku z dnia 7 lutego 2005 r., w którym skarżąca wnosiła o ponowne rozpatrzenie jej podania o zasiłek porodowy, rzeczą organów administracji w oparciu o art. 7 i 10 kpa było wyjaśnienie, czego właściwie domagała się skarżąca i w jakim trybie należałoby wniosek rozpoznać. W istocie bowiem nie wiadomo, co było przedmiotem umorzonego postępowania. Przemawia za tym również fakt, iż organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazał jako podstawy rozstrzygnięcia braku przepisów dotyczących zasiłku macierzyńskiego, okresowego i jednorazowego, na co wskazywano w odpowiedzi na skargę.
Z powodów wyżej podanych na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zmianami) należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję jak i decyzję organu I instancji.