Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny Lublinie odrzucił skargę M. P.. na pismo Prezesa Sądu Rejonowego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej. Orzeczenie stało się prawomocne od dnia 4 grudnia 2008 r.
Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2008 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W wykonaniu powyższego postanowienia, pismem z dnia 22 grudnia 2008 r., Okręgowa Rada Adwokacka zawiadomiła tut. Sąd, iż w sprawie niniejszej wyznaczyła dla M. P. pełnomocnika z urzędu w osobie [...] M. P. Następnie, pismem z dnia 19 marca 2009 r. pełnomocnik skarżącego [...] M. P. wniósł o przywrócenie terminu do sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu wniosku [...] M. P. podniósł, iż nigdy nie otrzymał decyzji Okręgowej Rady Adwokackiej o ustanowieniu go pełnomocnikiem M. P., wobec czego nie mógł podjąć jakichkolwiek czynności procesowych w przedmiotowej sprawie. O tym, że został ustanowiony pełnomocnikiem dowiedział się od skarżącego, który w dniu 12 stycznia 2009 r. nadesłał mu pełnomocnictwo. Jednakże nadal nie mógł podejmować czynności w sprawie z uwagi na brak zawiadomienia z Okręgowej Rady Adwokackiej.
Dopiero w dniu 12 marca 2009 r., po rozmowie telefonicznej ze skarżącym, podczas której dowiedział się, że skarżący dysponuje pismem Okręgowej Rady Adwokackiej o ustanowieniu go pełnomocnikiem w niniejszej sprawie, zapoznał się z aktami sprawy.
Do wniosku o przywrócenie terminu [...]. M. P. załączył opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi z dnia 20 października 2008 r., oświadczając jednocześnie, iż koszty zastępstwa prawnego nie zostały uiszczone przez stronę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powołana dalej jako "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie natomiast do treści art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
W ocenie Sądu w sprawie uznać należy, iż wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej jest niedopuszczalny, gdyż ustawodawca nie przewidział żadnego terminu prawa procesowego do sporządzenia powyższej opinii. Przywróceniu - stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. - podlegają jedynie terminy procesowe, a więc istnienie takiego terminu, któremu strona może następnie uchybić, jest koniczną przesłanką do przywrócenia terminu. Ustawodawca przewidział termin do wniesienia skargi kasacyjnej, którą należy złożyć w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 177 § 1 p.p.s.a.).
Ponadto dodać należy, iż stosownie do treści art. 86 § 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu jest niedopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Data sporządzenia, czy też złożenia opinii nie wpływa na sytuację procesową strony. Istotne jest, że skarga kasacyjna nie zostanie wniesiona, co z kolei skutkuje uprawomocnieniem się orzeczenia sądu I instancji, bez względu na datę złożenia opinii o bezzasadności wniesienia skargi kasacyjnej. O tym czy wyrok sądu I instancji stanie się prawomocny nie decyduje też złożenie w sądzie powyższej opinii (nawet przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej), lecz upływ czasu w jakim można wnieść środek odwoławczy.
Odnosząc się do wniosku o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że podlega on oddaleniu.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyznania a[...] wynagrodzenia, o którym mowa w art. 250 p.p.s.a.
Stosownie do powołanego przepisu wyznaczony z urzędu [...] ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej. Bezspornym jest, iż do czynności, o których mowa w tym przepisie, należy także sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Stosownie bowiem do przepisu § 18 ust. 1 pkt. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zm.) stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obejmują także stawkę za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.
Podkreślić należy, iż rozstrzygając o kosztach wynagrodzenia pełnomocnika za udzieloną pomoc prawną Sąd musi mieć na względzie, czy owa pomoc prawna była celowa, udzielona słusznie i zasadnie, czy też jak w przedmiotowej sprawie była nieprzydatna i bezcelowa dla postępowania.
Opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzona została przez pełnomocnika prawie trzy miesiące od wyznaczenia go przez Okręgową Radę Adwokacką pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie, a ponad trzy miesiące od uprawomocnienia się postanowienia o odrzuceniu skargi, a zatem nie mogła odnieść żadnego skutku, a tym samym nie można żądać za jej dokonanie wynagrodzenia w ramach przyznanego stronie prawa pomocy. Sporządzenie i doręczenie mocodawcy opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej ma na celu wyłącznie ochronę interesu prawnego mocodawcy i celowe jest tylko wówczas, gdy nastąpi w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, bowiem ostrzega mocodawcę o bezzasadności wnoszenia środka zaskarżenia (chroniąc go przed ponoszeniem zbędnych kosztów postępowania) oraz jeżeli mocodawca nie zgadza się z opinią nie zamyka mu drogi do wniesienia skargi kasacyjnej (korzystając z usług innego profesjonalnego pełnomocnika procesowego).
Oceny w tej mierze nie zmienia również fakt, że [...] ustanowiony został pełnomocnikiem w sprawie już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, bowiem mógł wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Powołane zaś we wniosku pełnomocnika orzeczenie NSA (sygn. akt I FZ 198/06) w ogóle nie ma zastosowania w sprawie, skoro jak już wskazano, przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.
[...] obowiązany jest wykonywać czynności zawodowe zgodnie z obowiązującymi przepisami, według najlepszej woli i wiedzy i z należytą starannością. Sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej prawie trzy miesiące od wyznaczenia [...] pełnomocnikiem z urzędu nie stanowi czynności prawnej, za którą należy się wynagrodzenie z uwagi na brak należytej staranności. Sąd nie dopatrzył się przy tym przeszkód, które uniemożliwiłyby pełnomocnikowi wcześniejsze jej sporządzenie i przedłożenie. Okoliczności wskazane przez niego nie zasługują na uwzględnienie. Skoro [...]. M. P. nie otrzymał, jak podnosi, pisma z Okręgowej Rady Adwokackiej informującej o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie, a powziął o tym wiadomość od skarżącego w dniu 12 stycznia 2009 r., to już wówczas powinien, wykazując się należytą starannością, podjąć czynności zmierzające do zweryfikowania zaistniałych faktów.
Wyznaczony zaś pełnomocnik dopiero po kolejnej interwencji skarżącego zapoznał się z aktami sprawy w dniu 12 marca 2009 r., pomimo iż pełnomocnictwem od skarżącego dysponował już od dnia 12 stycznia 2009 r.
Sąd podziela pogląd wyrażony w literaturze postępowania cywilnego (mający odniesienie również do procedury sądowoadministracyjnej), iż jeśli czynności podejmowane przez wyznaczonego pełnomocnika, nie mają charakteru "pomocy prawnej" z uwagi na ich sprzeczność z zasadami profesjonalizmu, brak jest podstaw do przyznania [...] ze środków Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (por. postanowienie SN z 16 marca 2000 r., I PZ 86/99, Monitor Prawniczy 2000/11/681).
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 88 oraz art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.