Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 2 stycznia 2014r. B. K. zwrócił się m.in. o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na zwrot poniesionych kosztów związanych z dojazdem oraz powrotem z sanatorium, opłaty klimatycznej oraz opłaty medialnej w łącznej kwocie 273,50 zł. Prezydent Miasta L. decyzją z dnia [...]., znak: [...] odmówił przyznania stronie ww. zasiłku celowego. Organ wskazał, że wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą, która pobiera zasiłek stały w wysokości 529 zł. Postanowieniem Sądu Okręgowego w L. VI Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych została mu udzielona przerwa w odbywaniu kary pozbawienia wolności na okres od 19.11.2013r. do 19.02.2014r. Przerwa wynikała z konieczności przeprowadzenia zabiegu operacyjnego. Z karty leczenia szpitalnego wynika jednak, że zabieg nie został przeprowadzony, natomiast wnioskodawca otrzymał skierowanie na leczenie uzdrowiskowe.
Zgodnie z pismem z L. Oddziału Wojewódzkiego NFZ z 15.01.2014r. B. K. przebywał w Ośrodku Sanatoryjno-Wypoczynkowym "L." w K. Z. w okresie od 3 do 24 stycznia 2014r. Zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego z 15.01.2014r. o odwołaniu przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności został on zatrzymany przez policję celem osadzenia w Areszcie Śledczym. Odbywanie kary pozbawienia wolności trwać będzie do 23.02.2015r. Organ uznał, że dojazd i powrót z sanatorium, opłata klimatyczna i medialna nie mogą być uznane za niezbędne potrzeby bytowe. Wskazał, że w świetle art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej.
W odwołaniu od powyższej decyzji B. K. wskazał, że ustalił z pracownikami MOPR plan pomocy na czas do 19.02.2014r. tj. do końca udzielonej przerwy w karze. Poniesione koszty zostały udokumentowane poprzez kserokopie recept na leki. Zakup środków higienicznych oraz dofinansowanie do zakupu żywności było uzasadnione z uwagi na zadłużenie u znajomych. B. K. uważa, że pracownicy MOPR przyczynili się do odwołania przez Sąd Okręgowy przerwy w wykonywaniu kary, a tym samym przerwania leczenia. Podniósł również, że nie wypłacono mu zasiłku stałego, a decyzję odmowną należy łączyć z dyskryminowaniem strony za składane do tej pory skargi. Zdaniem strony Kierownik MOPR miał dokumenty świadczące o poniesionych kosztach, za wyjątkiem biletu z K., który został w koszuli w domu. Wskazał, że pracownicy MOPR okłamali Sąd Okręgowy i zamiast wypłacić mu zasiłek stały wezwano policję, która go aresztowała. Poniesione przez niego koszty to 273,50 zł, na co załącza kserokopie.
W związku z wyjazdem do sanatorium musiał kupić środki higieny oraz do prania, bieliznę, dresy i obuwie sportowe, na co wydał 150 zł. Uważa, że jest szykanowany, a ponadto ma zadłużenie u znajomych w wysokości 800 zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. po rozpatrzeniu powyższego odwołania utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy powołując na art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wskazał, że w aktach sprawy znajduje się pismo Zastępcy Dyrektora Aresztu Śledczego w L., w którym wskazano, że B. K. przebywa w jednostce penitencjarnej od dnia 24.01.2013r., a koniec odbywania kary pozbawienia wolności przewidziano na 23.02.2015r. Tym samym uznał, że zachodzi negatywna przesłanka do przyznania świadczeń wynikająca z powyższego przepisu i nie było potrzeby rozpatrywania sprawy pod kątem spełniania przesłanek z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W sytuacji, gdy organ pierwszej instancji wskazał jako podstawę prawną wydanej decyzji także art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i powołał się na okoliczność odbywania przez stronę kary pozbawienia wolności należało utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy, gdyż ta podstawa prawna odmowy przyznania świadczenia jest prawidłowa.
B. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Kolegium z dnia [...] r. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 13 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przez jego błędną wykładnię a mianowicie poprzez przyjęcie, że ocena przesłanki odbywania kary pozbawienia wolności przez osobę ubiegającą się o świadczenia przewidziane w ustawie jest dokonywana w oparciu o stan faktyczny istniejący w momencie orzekania przez organ a nie w momencie złożenia wniosku przez tą osobę.
Skarżący wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że ratio legis art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej sprowadza się do tego, by osobom przebywającym w aresztach czy więzieniach nie udzielać świadczeń z pomocy społecznej, gdyż w tym okresie nie są one obciążone troszczeniem się o swoje wyżywienie, stan zdrowia i zakwaterowanie. Ponadto wskazał poza tym, że art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej daje podstawę do odmowy przyznania świadczenia osobie odbywającej karę pozbawienia wolności, niemniej jednak prawidłowa wykładnia tego przepisu jest taka, że jedynie osobie, która w dniu złożenia wniosku przebywa w Zakładzie Karnym winno się odmówić przyznania świadczenia, natomiast okoliczność, że dana osoba w trakcie postępowania administracyjnego została pozbawiona wolności nie ma znaczenia dla sprawy w przedmiocie przyznania świadczenia i organ winien rozpoznać sprawę z uwzględnieniem pozostałych przepisów ustawy o pomocy społecznej, w tym rozpoznać sprawę na gruncie stanu faktycznego mającego miejsce z dniem złożenia wniosku o przyznanie zasiłku celowego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r.
W podstawie zaskarżonego rozstrzygnięcia powołano art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. 2013 r., poz. 182 ze zm.), zgodnie z którym osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Niewątpliwie – według organu - w świetle przywołanej regulacji ustawy o pomocy społecznej - z kręgu beneficjentów pomocy społecznej wyłączono osoby odbywające karę pozbawienia wolności.
B. K. przebywa w jednostce penitencjarnej od dnia 24 stycznia 2013 r. i karę pozbawienia wolności przewidziano do dnia 23 lutego 2015 r. Poza tym z akt sprawy wynika, że postanowieniem Sądu Okręgowego w L. VI Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych została udzielona skarżącemu przerwa w odbywaniu kary pozbawienia wolności na okres od 19.11.2013 r. do 19.02.2014 r. Przerwa wynikała z konieczności przeprowadzenia zabiegu operacyjnego.
Jak wynika z powyższego, w dniu złożenia wniosku z dnia 2 stycznia 2014 r. skarżący nie odbywał w Zakładzie Karnym kary pozbawienia wolności, lecz w tym czasie miał przerwę w odbywaniu karu. Jak wynika z wywiadu środowiskowego skarżący prowadzi jednodobowe gospodarstwo domowe i pobiera zasiłek stały w wysokości 529 zł. Posiada również orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe (wywiad środowiskowy z dnia 2 stycznia 2014 r.).
W ocenie skarżącego, w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki przyznania mu świadczenia z pomocy społecznej. Organy stoją natomiast na stanowisku, że osobom odbywającym karę pozbawienia wolności nie przysługuje jakikolwiek świadczenie objęte przepisami ustawy o pomocy społecznej w myśl art.
13. Z tych względów odstąpiono od rozważenia, czy skarżący spełnia przesłanki przyznania zasiłku celowego, o których mowa w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany powyższy zasiłek. może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 tej ustawy).
W ocenie Sądu, organy odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia, dokonały wadliwej wykładni art. 13 ustawy o pomocy społecznej, wykraczającej poza treść przytoczonego przepisu. Podkreślenia wymaga, że art. 13 ustawy o pomocy społecznej może mieć zastosowanie jedynie wobec osób odbywających karę pozbawienia wolności lub tymczasowo aresztowanych. W sytuacji gdy skarżący ma orzeczoną przerwę w odbywaniu kary oznacza, że w tym czasie faktycznie nie odbywa kary pozbawiania wolności, która została orzeczona wobec skarżącego, tj. nie przebywa w jednostce penitencjarnej. Osobą odbywającą karę pozbawienia wolności jest bowiem osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego i odbywająca ją w zakładzie karnym.
Wskazany przepis ustawy o pomocy społecznej posługuje się ściśle określonymi terminami prawa karnego, których nie można rozszerzać o inne stany faktyczne, zwłaszcza na gruncie tej ustawy. Podniesiona przez SKO okoliczność, że skarżący jest "faktycznie pozbawiony wolności", bowiem nie przebywa w jednostce penitencjarnej, nie może być utożsamiana z obywaniem kary pozbawienia wolności czy tymczasowym aresztowaniem.
Przedstawioną interpretację przepisów ustawy o pomocy społecznej reprezentuje również literatura prawa (por. S. Nitecki, Komentarz do ustawy o pomocy społecznej, Wrocław 2013, str.194).
W świetle dokonanych rozważań uprawnione jest stanowisko, że skarżący mógł się ubiegać o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej.
Zadaniem organów było zaś rozważenie, czy skarżący spełnia przesłanki przyznania zasiłku celowego w momencie złożenia wniosku. Organy przesłanek tych nie rozważyły oraz nie odniosły się do wskazanych przez skarżącego motywów wystąpienia o zasiłek.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak sentencji wyroku. O kosztach adwokata ustanowionego w ramach pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 powołanej ustawy w związku z § 18 ust.1 pkt.1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U z 2013r. poz. 461).
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z poczynionych rozważań.