Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] r. ([...]) wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 128 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 110 poz. 968 ze zm.), art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132 poz. 622 ze zm.) i § 1, § 4 pkt 1 i 2, § 13, § 14 pkt 3, § 20 załącznika do uchwały Nr XI/83/2003 Rady Gminy z dnia 29 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy (Dziennik Urzędowy Woj. Lubelskiego z 2004 r. Nr 60 poz. 1138), po rozpatrzeniu zażalenia A. P. na postanowienie z dnia [...] r. (znak: [...] Wójta Gminy o zastosowaniu wykonywania zastępczego wywozu odpadów z terenu nieruchomości strony – utrzymało w mocy skarżone postanowienie.
W uzasadnieniu stwierdziło, że organ I instancji skarżonym postanowieniem w pkt. 1 zlecił prowadzącej działalność gospodarczą E. S. pod firmą Usługi Komunalne wykonanie wywozu odpadów z terenu nieruchomości strony skarżącej położonej w U., zaś w pkt. 2 określił częstotliwość wywozów odpadów stałych "w miarę potrzeb", w pkt. 3 określił wysokość zaliczki na poczet wykonania zastępczego na kwotę 55,00 zł i wezwał zobowiązanego do jej wpłacenia w terminie 7 dni pod rygorem egzekucji należności finansowych. Jako podstawę prawną powołał art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622 ze zm.), art. 128 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 110 poz. 968 ze zm.), oraz uchwałę Nr XI 183/2003 Rady Gminy z dnia 29 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy.
Ponadto orzekł, że na podstawie powyższej uchwały na właścicielach nieruchomości ciąży obowiązek zawarcia umowy z podmiotem posiadającym zezwolenie Wójta Gminy. Na podstawie potwierdzeń zawieranych umów w zakresie wywozu nieczystości stałych stwierdził, że zobowiązany nie posiada dokumentów wymaganych uchwałą Rady Gminy. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła skarżąca podnosząc, iż na przedmiotowej nieruchomości przebywa przez okres około 2 miesięcy w okresie sezonu i za ten okres jest gotowa ponosić koszty za wywóz w rozsądnej cenie.
Rozpatrując odwołanie organ II instancji podniósł następujące okoliczności prawne i faktyczne.
Po pierwsze, powołaną uchwałą Nr XI/83/2003 Rady Gminy z dnia [...] r. (Dziennik Urzędowy Woj. Lubelskiego z 2004 r. Nr 60 poz. 1138) określone zostały szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Dlatego też realizując uchwałę Wójt Gminy w dniu [...] r. pismem (znak: [...]) wezwał stronę do przedstawienia do 17 lutego 2005 r. umowy, z której wynika, iż pozbywa się odpadów w sposób określony w uchwale Rady Gminy. Pomimo wezwania strona takiego dowodu nie przedstawiła. Z tych względów skarżonym postanowieniem z dnia [...] r. (znak: [...]) Wójt Gminy zlecił wykonanie wywozu odpadów z terenu nieruchomości strony, określił częstotliwość wywozów odpadów stałych "w miarę potrzeb" i określił wysokość zaliczki na poczet wykonania zastępczego na kwotę 55,00 zł.
Po drugie podniosło, że art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132 poz. 622 ze zm.) stanowi, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości przez zbieranie powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymogami określonymi w uchwale Rady Gminy oraz pozbywanie się tych odpadów w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi, obowiązek ma odpowiednie zastosowanie także w przypadku gromadzenia nieczystości płynnych w zbiornikach bezodpływowych.
Po trzecie orzekło, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy, właściciele nieruchomości przy wykonywaniu obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 pkt 3 obowiązani są do udokumentowania korzystania z usług wykonywanych przez zakład będący gminną jednostką organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości lub w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, przez okazanie umowy i dowodów płacenia za takie usługi. Z kolei ust. 3 stanowi, że w przypadku, gdy właściciele nieruchomości nie udokumentują korzystania z usług, obowiązki przejmuje w trybie wykonania zastępczego gmina. Dlatego też właściciel nieruchomości może tylko w jeden sposób wykonać obowiązek z art. 5 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy pozbycia się odpadów komunalnych zebranych na terenie nieruchomości oraz nieczystości płynnych zgromadzonych w zbiornikach bezodpływowych.
Następuje to w drodze zawarcia umowy z właściwym podmiotem, którym jest gminna jednostka organizacyjna lub przedsiębiorca posiadający zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości lub w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych. Ponadto musi zapłacić za wykonaną usługę oraz udokumentować wykonanie obowiązku przez okazanie umowy i dowodów płacenia za usługi. Z kolei, dodał organ odwoławczy dyspozycja art. 6 ust. 1 i ust. 1a cyt. ustawy jest taka, że właściciel nieruchomości nie może bez upoważnienia zawartego w odrębnej uchwale rady gminy wykonać obowiązku pozbycia się odpadów komunalnych i nieczystości w sposób inny niż regulowany w ustawie, tj. przez zawarcie umowy o świadczenie usług, zapłacenie za ich wykonanie i udokumentowanie tego przez okazanie umowy i dowodów wpłaty za usługi. Dlatego też art. 6 ust. 3 cyt. ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stanowi, że jeżeli właściciele nieruchomości nie udokumentują korzystania z usług świadczonych przez upoważnione podmioty w zakresie odbierania odpadów komunalnych lub opróżnienia zbiorników bezodpływowych, obowiązki przejmuje w trybie wykonania zastępczego gmina.
Stanowisko takie znalazło poparcie w doktrynie prawa ("Utrzymanie czystości i porządku w gminach – komentarz" Wojciech Radecki, Dom Wydawniczy ABC 2005 r. str. 178 i nast). Ponadto, podnosi organ odwoławczy, art. 127 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) stanowi, że wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt. Z kolei w świetle art. 128 tejże ustawy w celu zastosowania środka egzekucyjnego określonego w art. 127 organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego na jego koszt i niebezpieczeństwo.
W postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku nie wpłacenia kwoty w tym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Z tych względów zdaniem organu odwoławczego zarzuty podnoszone w zażaleniu nie mogą być uwzględnione. Uchwała Rady Gminy Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie szczególnych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy określa, iż usuwanie odpadów komunalnych między innymi z terenów nieruchomości odbywa się poprzez wywóz tych odpadów przez jednostkę wywozową do zakładu utylizacji.
W skardze do Sądu, skarżąca podtrzymała zarzuty podniesione w zażaleniu. W szczególności podnosi, że wywozi przedmiotowe nieczystości stałe do Lublina gdzie stale zamieszkuje i ponosi w tym zakresie opłaty czynszowe. Ponadto podnosi dodatkowy zarzut, że Wójt Gminy zlecił wykonanie wywozu przedmiotowych odpadów z terenu jej nieruchomości w G. w gminie U. lecz tego rodzaju nieczystości stałych nie ma w istocie na jej nieruchomości. Jednocześnie podnosi zarzut błędnej wykładni art. 6 ust. 1 cyt. ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach dokonanej przez właściwe organy w tej sprawie, biorąc pod uwagę także wysokość nałożonych opłat w skali rocznej w tym zakresie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, jednak z innych przesłanek niż wskazane w skardze, które Sąd nie będąc związany granicami skargi w świetle dyspozycji art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wziął pod uwagę z urzędu.
Zgodnie z dyspozycją art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132 poz. 622 ze zm.) właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w uchwale gminy, o której mowa w art. 4 oraz pozbywania się tych odpadów w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. Ponadto powyższy obowiązek ma odpowiednie zastosowanie także w przypadku gromadzenia nieczystości płynnych w zbiornikach bezodpływowych. Nadzór nad realizacją tego obowiązku sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a jego wykonanie podlega egzekucji administracyjnej (art. 5 ust. 6 cyt. ustawy). Dlatego też w odniesieniu do obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 pkt. 3 właściciele nieruchomości obowiązani są do udokumentowania korzystania z usług wykonywanych przez zakład będący gminną jednostką organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości lub w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych, przez okazanie umowy i dowodów płacenia za takie usługi (art. 6 ust. 1).
Natomiast w przypadku nie udokumentowania przez właścicieli nieruchomości korzystania z usług o których mowa wyżej określone obowiązki w art. 5 ust. 1 przejmuje w trybie wykonania zastępczego gmina (art. 6 ust. 3). Zastrzeżenie wykonania zastępczego dla wykonania obowiązków określonych w art. 5 ust. 1 cyt. ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach nie może pozostawać, jak to przyjęto w rozpatrywanej sprawie, w oderwaniu od ogólnej zasady wyrażonej w tejże art. 5 ust. 6, stanowiącej, że ich wykonanie podlega egzekucji administracyjnej. Wykonanie zastępcze jest jednym ze środków egzekucyjnych umożliwiających egzekucję świadczeń o charakterze niepieniężnym (art. 1 pkt 12 lit. "b" ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), co oznacza, że środek ten może być zastosowany jedynie w toku postępowania egzekucyjnego.
Z kolei w świetle dyspozycji art. 26 ust. 1 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucję wszczyna się na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, samo zaś wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 tejże ustawy). Ponadto także w sytuacji prowadzenia egzekucji z urzędu, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje on do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, tyle że przez siebie wystawionego (art. 26 § 4). Dlatego też niedołączenie tytułu wykonawczego do wniosku o wszczęcie egzekucji lub jego brak przy prowadzeniu egzekucji z urzędu, udaremnia wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
W konsekwencji przyjąć należy, iż wszczęta w takich okolicznościach egzekucja jest egzekucją bezpodstawną. Należy także podnieść, że powyższy wniosek znajduje uzasadnienie także w dyspozycji art. 128 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który nakazuje w celu zastosowania wykonania zastępczego doręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 oraz postanowienia, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo. Obowiązek objęty wykonaniem zastępczym musi być określony w tytule wykonawczym.
Natomiast akta sprawy nie zawierają tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego i zastosowania środka egzekucyjnego jakim jest wykonanie zastępcze. Brak jest też informacji, aby tytuł wykonawczy został skarżącej doręczony. W tej sytuacji orzeczenie o wykonaniu zastępczym było nieuzasadnione.
Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy należało uchylić.
O wstrzymaniu wykonania postanowień orzeczono na podstawie art. 152 tejże ustawy, zaś o kosztach postępowania w świetle art. 200 powołanej ustawy.
jp