Wyrok WSA w Lublinie z 14 grudnia 2004 r., II SA/Lu 641/04

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie

Rozpoznanie

w dniu 14 grudnia 2004 r.

Sprawa

sprawy ze skargi D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Asesor WSA Jerzy Drwal (spr.), Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak
St. ref. Beata Skubis-Kawczyńska protokolant

Uzasadnienie

Burmistrz Miasta [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2003r., wydaną na podstawie art. 1 ust. 1 i 2, art. 2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. N z 1999 r. Nr 65, poz. 746 ze zm.) oraz art. 104 kpa - po ponownym rozpatrzeniu sprawy - odmówił D. i S. R. nieodpłatnego przekształcenia prawa wieczystego użytkowania nieruchomości gruntowej oznaczonej Nr [...] o pow. 378 m2 (położonej w B. przy ul. J.) w prawo własności.

W świetle uzasadnienia tej decyzji, motywy rozstrzygnięcia organu były następujące:

• w dniu 13 grudnia 2000r. D. i S. R. złożyli wniosek o nieodpłatne przekształcenie prawa wieczystego użytkowania działki w prawo własności;
• podstawę wniosku D. i S.R. domagających się nieodpłatnego przekształcenia prawa wieczystego użytkowania do działki Nr [...] o pow. 378 m2 w prawo własności, stanowił fakt wywłaszczenia – należącej do M.W. – działki Nr [...] o pow. 1514,5 m2 na osiedlu "[...]" w B., którą przejęto na rzecz Skarbu Państwa - na mocy Zarządzenia Nr 6 Naczelnika Miasta B. z dnia 9 lipca 1977r.
• wnioskodawczyni podniosła, iż fakt wywłaszczenia został podany w ankiecie (na urzędowym formularzu) podczas ubiegania się o przydział działki budowlanej;
• decyzją z dnia [...] stycznia 2001r. Nr [...] odmówiono wnioskodawcom nieodpłatnego przekształcenia prawa wieczystego użytkowania działki Nr [...], o pow. 378 m2 w prawo własności;
• decyzją Nr SKO.[...]Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2001r. utrzymano w mocy powyższą decyzję;
• wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie obie decyzje zostały uchylone;

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy wzięto pod uwagę, iż:

• ustanowienie prawa wieczystego użytkowania nastąpiło na podstawie decyzji Naczelnika Miasta z dnia [...] maja 1987 r. Nr [...] i aktu notarialnego z dnia [...] maja 1987 r. Nr Rep. A [...].
• nieruchomość stała się przedmiotem wieczystego użytkowania w oparciu o przepis stanowiący, iż osobom fizycznym mogą być oddane w użytkowanie wieczyste działki pod budowę domów jednorodzinnych (art. 23 ust.1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości);
• protokół z dnia 8 lipca 1992r., na który powołują się wnioskodawcy, sporządzony w innej sprawie i zawierający w swej treści różnego rodzaju wypowiedzi, nie stanowi dowodu, iż nadanie działki pozostaje w związku z wywłaszczeniem, to samo dotyczyło ankiety, w której D.R. (wnuczka M.W.) podała informację na temat przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa;
• zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja dotycząca przejęcia z mocy prawa - w trybie ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, (Dz. U. Nr 27, poz. 192 ze zm.) działki będącej we władaniu M.W. i Z.S., wskazywała, że z tytułu wywłaszczenia zostało naliczone i wypłacone odszkodowanie;
• zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, przepisy o współwłasności nieruchomości objętej uchwałą o podziale i ustaleniu terenu budowlanego miały zastosowanie jeżeli współwłasność powstała wskutek dziedziczenia lub ustania małżeńskiej wspólności majątkowej; okazanie dokumentów świadczących o współwłasności, dawało prawo do nadania po jednej działce każdemu ze współwłaścicieli, pod warunkiem, że liczba działek powstałych z podziału nieruchomości jest wystarczająca; w przeciwnym wypadku działki nadawane były na własność tym spośród współwłaścicieli, którzy zostali wskazani we wniosku wszystkich współwłaścicieli;
• w trakcie postępowania w sprawie o odszkodowanie z tytułu przejęcia działki będącej we władaniu M.W. i Z.S. udowodniono, że władające nieruchomością nie legitymowały się tytułem własności, a zatem M.W. nie nabyła prawa do działki zamiennej, a tym bardziej jej wnuki;
• pojęcie "wywłaszczenia" nie może być interpretowane rozszerzająco i traktowane jako określenie każdego tytułu prawnego na mocy, którego Skarb Państwa przejął nieruchomość:
• zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 1999r. Nr 65, poz. 746), przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności następuje nieodpłatnie na rzecz użytkowników wieczystych oraz ich następców prawnych, którym oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste w związku z ich wywłaszczeniem dokonanym po 1949 r., a przed dniem 1 sierpnia 1985 r.;

Po rozpatrzeniu odwołania D.R. z dnia 20 marca 2003r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2003r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W ocenie Kolegium, zaskarżoną decyzję wydano zgodnie z prawem.

Odnosząc się do zarzutów odwołującej się twierdzącej, że dokonano naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania przysługującego osobom fizycznym w prawo własności oraz naruszenia art. art. 7, 8. 75, 76 § 1, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, poprzez pominięcie protokołu z dnia 8 lipca 1992r., jako dowodu nadania działki w związku z wywłaszczeniem - Kolegium wyjaśniło. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności następuje nieodpłatnie na rzecz użytkowników wieczystych oraz ich następców prawnych, którym oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste w związku z wywłaszczeniem dokonanym po 1949 r., a przed 1 sierpnia 1985r., natomiast jakie nieruchomości należy uznawać za wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa określa ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, która w art. 216 wskazuje akty prawne, na podstawie których nastąpiło wywłaszczenie nieruchomości, a których zwrotu domagać się może jej właściciel lub jego następca prawny. Wywłaszczenie M.W. i Z.S. zostało dokonane na podstawie - wymienionej w art. 216 - ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, zaś przyznanie D. i S. małż. R. prawa wieczystego użytkowania działki nastąpiło na zasadach ogólnych, o czym świadczył przebieg postępowania związanego z rozpoznawaniem wniosków o przydział działek pod budowę domów jednorodzinnych. Postępowanie to poprzedzało wydanie decyzji w trybie art..23 ust. 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W tym trybie, osobom fizycznym oddawano w użytkowanie wieczyste działki pod budowę domów jednorodzinnych.

Zastosowany tryb przydziału nieruchomości wskazywał, że ustanowienie prawa wieczystego użytkowania działki nie miało związku z wywłaszczeniem.

Kolegium zwróciło uwagę, że działki tej nie przyznano jako działki zamiennej za wywłaszczoną nieruchomość, na podstawie art. 65 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomość, a skarżąca w 1977r. była osobą niepełnoletnią, a więc nie spełniała przesłanki do nadania jej nieruchomości w związku z wywłaszczeniem. Organ I instancji zasadnie przyjął w tej sytuacji, że nie było związku pomiędzy wywłaszczeniem nieruchomości należącej do M.W., a przyznaniem D. i S. R. prawa wieczystego użytkowania działki budowlanej Nr [...] o pow. 378 m2.

Zawarte w protokole z rozprawy przeprowadzonej w dniu 8 lipca 1992r. stwierdzenie Burmistrza Miasta, iż skarżąca otrzymała tę działkę w związku z wywłaszczeniem, nie stanowiło wystarczającego dowodu potwierdzającego istnienie tego związku.

Kolegium nie podzieliło słuszności zarzutu nie wykonania przez organ I instancji zaleceń podanych w wyroku Naczelnego Sąd Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 19 listopada 2002r. w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 736/01, ponieważ dokonano analizy dokumentacji dotyczącej przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa oraz wypłaty odszkodowania i odniesiono się przy tym do treści art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Okoliczność, iż organ I instancji nie przeanalizował przepisu art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie miał wpływu na treść rozstrzygnięcia, zwłaszcza, że problem ten został omówiony przez Kolegium w uzasadnieniu decyzji.

W skardze (z dnia 7 lipca 2003r.) do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie - D. R. zarzuciła organowi dokonanie błędnej oceny protokołu z rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 8 lipca 1992 r. w sprawie przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Podczas tej rozprawy Burmistrz złożył oświadczenie odnośnie okoliczności przyznania prawa wieczystego użytkowania nieruchomości, mające zasadnicze znaczenie w kwestii dopuszczalności zastosowania art. 6 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Oświadczenie Burmistrza dotyczyło sprawy odszkodowania związanego z wywłaszczeniem M.W. i stanowiło wówczas argument przesądzający o braku podstaw do uwzględnienia roszczeń odszkodowawczych. Zatem wypowiedź Burmistrza w negatywny sposób rzutująca na wynik sprawy odszkodowawczej i wywołująca w sferze administracyjnej doniosłe znaczenie, powinna mieć swoje odzwierciedlenie w sprawie o przekształcenie prawa wieczystego użytkowania przedmiotowej działki w prawo własności.

W tej sytuacji, bezpodstawne odrzucenie przez Kolegium protokołu z dnia 8 lipca 1992r. – jako dowodu potwierdzającego okoliczność, iż przyznanie prawa wieczystego użytkowania działki łączyło się ściśle z wywłaszczeniem nieruchomości – świadczyło o naruszeniu przez ten organ art. 7 i art. 8 kpa.

We wnioskach skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko jak w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Z akt sprawy wynikało, że w okresie od grudnia 1984 r. do maja 1987 r. D.R. ubiegała się o działkę pod budowę domu jednorodzinnego. W tym celu w dniu 6 grudnia 1984r. D.R. wystąpiła do Naczelnika Miasta z wnioskiem o przydzielenie jej działki budowlanej pod budowę jednorodzinnego domu wolnostojącego. Uzasadniając swój wniosek o przydział działki (zawarty w piśmie datowanym 10 listopada 1984r.) skarżąca wskazała między innymi, że nie posiada ona żadnej działki budowlanej; podała również, że takiej działki nie posiadają jej rodzice ponieważ Zarządzeniem Nr 6 Naczelnika Miasta z dnia [...] lipca 1977 r. pozbawiono ich nieruchomości Nr [...] o pow. 1514,5 m2, którą Skarb Państwa przejął pod budownictwo mieszkaniowe.

Skarżąca podała wówczas, że za wywłaszczoną działkę rodzice nie otrzymali działki zamiennej, otrzymali natomiast odszkodowanie pieniężne w kwocie 22.048 zł, ustalone na podstawie decyzji Naczelnika Miasta Nr [...]z dnia [...] grudnia 1977r.

Ponowny wniosek w tej sprawie skarżąca złożyła w dniu 23 marca 1985r. (data wpływu wniosku do Urzędu Miejskiego) domagając się przydziału działki Nr [...] o pow. 378 m2, położonej w B. przy ul. J. (osiedle "[...]").

We wniosku podała, że na tej działce chciałaby wybudować jednorodzinny dom mieszkalny, twierdząc że działka ta jest w dyspozycji Naczelnika Miasta - po tym jak B.N. (któremu przydzielono tę działkę w 1985 r.) zrzekł się na piśmie tej działki.

W piśmie z dnia 5 marca 1987 r. D.R. złożyła odwołanie do Naczelnika Miasta z uwagi na pominięcie jej w przydziale działki budowlanej pod budowę budynku mieszkalnego w sporządzonym w lutym 1987r. planie przydziału działek. Pismem z dnia 13 kwietnia 1987r. Nr G.IV.8242/48/64/87 Naczelnik M. poinformował D. R., że jej podanie zostanie rozpatrzone przy podejmowaniu decyzji w sprawie oddania działki budowlanej w wieczyste użytkowanie.

Według protokołu z dnia 11 kwietnia 1987r. w sprawie rozpatrzenia wniosków o przydział działek budowlanych na terenie Miasta – po przeanalizowaniu uwag i wniosków do projektu listy – Naczelnik Miasta ustalił, iż położoną na Osiedlu "[...]" działka Nr [...] powinna przypaść D.R. a nie H.K. Starania o przydział działki zostały zakończone decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 1987r., wydaną na podstawie art. 4 ust. 3, art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. "a", art. 29 i art. 45 ust.1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przez Naczelnika Miasta. Decyzją tą D.R. oddano w użytkowanie wieczyste niezabudowaną działkę Nr [...] o pow. 378 m2, stanowiącą własność Skarbu Państwa, położoną w B. W dniu 28 maja 1987r. zawarto pomiędzy przedstawicielem Skarbu Państwa i D..R. umowę akt notarialny Nr [...] o oddanie gruntu (ww. działki) w użytkowanie wieczyste.

Zawierając umowę D.R. oświadczyła, że wieczyste użytkowanie nieruchomości nabywa z majątku wspólnego ze swoim mężem S.R. (§ 2 aktu notarialnego). Działka Nr [...] stanowi obecnie własność Gminy.

Od grudnia 2000r. D.R. domaga się wydania decyzji w przedmiocie nieodpłatnego przekształcenia prawa wieczystego użytkowania działki w prawo własności, twierdząc że ustanowienie prawa wieczystego użytkowania nastąpiło w związku z wywłaszczeniem. Powołuje się przy tym na fakt wywłaszczenia M.W.

W świetle akt sprawy wywłaszczenia M.W. dokonano na mocy Zarządzenia Nr 6 Naczelnika Miasta z dnia 9 lipca 1977r. o ustaleniu terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego i jego podziale na działki położone w B. – wydanego na podstawie art. 2, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 27, poz. 192) - określającego tereny pod budownictwo jednorodzinne o pow. 25 ha, w granicach uwidocznionych na kopii miejscowego szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego Zarządzeniem Nr 3 Naczelnika Miasta z dnia 23 kwietnia 1977r. Określone w Zarządzeniu tereny pod budownictwo jednorodzinnego zostały podzielone na działki budowlane zgodnie z mapą podziału i wykazem zmian gruntowych, a dotychczasowi właściciele lub współwłaściciele mogli skorzystać z uprawnień przysługujących im z mocy art. 8 i 9 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa (...) w przypadku zgłoszenia wniosków w wyznaczonym dwumiesięcznym terminie od dnia ogłoszenia zarządzenia.

Stosownie do § 3 omawianego Zarządzenia, nieruchomości lub ich części, z wyjątkiem działek, które właściciele zachowali na własność, zgodnie z art. 8 ustawy lub które zostały nadane na własność członkom ich rodzin w trybie art. 9 przeszły z mocy prawa na własność Państwa za odszkodowaniem.

Powyższe zestawienie wydarzeń poprzedzających wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia o odmowie nieodpłatnego przekształcenia prawa wieczystego użytkowania działki nr [...] o pow. 378m2 w prawo własności – nie wskazywało aby pomiędzy wywłaszczeniem M.W. a ustanowieniem na rzecz skarżącej prawa wieczystego użytkowania zachodził związek, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001r. Nr 120, poz. 1299 ze zm.), uprawniający skarżącą do występowania z uzasadnionym żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego działki w prawo własności.

Skład orzekający podzielił wyrażony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze szeroko uzasadniony pogląd, iż skarżąca uzyskała prawo wieczystego użytkowania działki nr [...] na zasadach ogólnych, ponieważ zebrany w sprawie materiał dowodowy sprawy nie dawał podstaw do obiektywnego i jednoznacznego twierdzenia, że przyznanie D.R. prawa wieczystego użytkowania działki Nr [...] nastąpiło w związku z wywłaszczeniem. Pomiędzy wywłaszczeniem nieruchomości należącej do M.W., a ustanowieniem prawa wieczystego użytkowania na rzecz skarżącej, widoczny był tylko związek formalny polegający na tym, że w wyniku wywłaszczenia nie tylko M.W. utworzone zostały nowe działki budowlane i mogły być one przedmiotem prawa wieczystego użytkowania. Należy mieć na uwadze, iż D.R. mogła uzyskać prawo wieczystego użytkowania zupełnie innej działki budowlanej pochodzącej i utworzonej z innych nieruchomości objętych wywłaszczeniem, na mocy Zarządzenia Nr 6 Naczelnika Miasta z dnia 9 lipca 1977r., kiedy to utworzono wtedy tereny o pow. 25 ha pod budownictwo jednorodzinne. Skarżąca sama stwierdziła w piśmie z dnia 20 marca 1985r., że " z nowoutworzonych działek z wywłaszczeń w tzw. Osiedlu "[...]" skorzystali mieszkańcy okolicznych wsi (których w ogóle nie wywłaszczono), a nawet przybysze z innych rejonów i województw...". Zdaniem Sądu, orzekające organy prawidłowo ustaliły, mając na uwadze brak bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy wywłaszczeniem a przyznaniem prawa wieczystego użytkowania, że brak jest podstaw uzasadniających korzystne dla skarżącej rozstrzygniecie w tej sprawie. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy świadczył o tym, że ustanowienie prawa wieczystego użytkowania działki na rzecz D.R. (i jej męża) nastąpiło na zasadach ogólnych przewidzianych przepisami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99). Za takim stwierdzeniem przemawiała wskazana wyżej procedura dotycząca ubiegania się D.R. o przydział działki budowlanej oraz powołana w decyzji Nr [...] Naczelnika M. B. z dnia [...] maja 1987r. podstawa prawna merytorycznego rozstrzygnięcia. Zresztą osnowa tejże decyzji jak i jej uzasadnienie w żaden sposób nie nawiązywała do faktu wywłaszczenia M. W. Związku z wywłaszczeniem strony nie podnosiły składając oświadczenia przy zawieraniu aktu notarialnego.

Należy podkreślić, że przewijające się na gruncie rozpoznawanej sprawy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności – kwestie odszkodowawcze, w tym wypowiedź Burmistrza Miasta zaprotokołowana w czasie rozprawy w dniu 9 lipca 1992r. – jako związane z zupełnie innym postępowaniem nie miały wpływu na wynik zaskarżonego rozstrzygnięcia, bowiem zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania nieruchomości przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności następuje nieodpłatnie na rzecz użytkowników wieczystych oraz ich następców prawnych, którym oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste w związku z wywłaszczeniem dokonanym po 1949 r. a przed dniem 1 sierpnia 1985r.

Bezspornym był fakt wywłaszczenia nieruchomości należącej do M.W., natomiast w świetle akt sprawy nie udokumentowany został związek pomiędzy wywłaszczeniem, a ustanowieniem prawa wieczystego użytkowania. Tego związku nie potwierdzała również dyskusyjna wypowiedź Burmistrza Miasta, na którą powołuje się skarżąca twierdząc, iż wypowiedź ta stanowi dowód tego, że ustanowienie prawa wieczystego działki nastąpiła w związku z wywłaszczeniem.

W świetle akt sprawy M.W. przyznano odszkodowanie. Przyznanie wnuczce, wywłaszczonej osoby, prawa wieczystego użytkowania działki nie stanowiło ekonomicznej rekompensaty z tytułu utraconej przez M.W. nieruchomości – gdyż odszkodowanie przysługiwało tylko wyłącznie osobie wywłaszczonej. D.R. nie była osobą wywłaszczoną. Nie wchodziło w grę nadanie D.R. nieruchomości na własność na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192) - bezpośrednio po wydaniu przez Naczelnika Miasta Zarządzenia Nr 6 z dnia 9 lipca 1977r., powodującego przejście prawa własności nieruchomości z mocy prawa na własność Państwa.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 cyt. ustawy, jeżeli z podziału nieruchomości objętej uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego powstaną dwie lub więcej działek, działki te na wniosek dotychczasowego właściciela złożony w terminie dwóch miesięcy od dnia ogłoszenia uchwały, nadaje się na własność jego rodzicom, pełnoletnim dzieciom lub pełnoletnim wnukom. W myśl art. 9 ust. 2 ustawy, powyższy przepis stosuje się tylko w wypadku, gdy członkowie rodziny dotychczasowego właściciela nieruchomości, których wniosek dotyczy, dołączą do wniosku oświadczenie, że:

a/ godzą się na nadanie im działki;

b/ prowadzą, gdy wniosek dotyczy nadania im działki przeznaczonej pod budownictwo zagrodowe, samodzielne gospodarstwo rolne, hodowlane lub ogrodnicze, c/ nie posiadają innych nieruchomości zabudowanych domami mieszkalnymi, chyba że posiadane domy są przewidziane do rozbiórki.

Ponadto, stosownie do art. 11 ust. 1 ustawy, działki budowlane przeznaczone pod budownictwo jednorodzinne oddaje się w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym oraz spółdzielniom budownictwa mieszkaniowego pod budowę domów jednorodzinnych i małych domów mieszkalnych.

Skarżąca nie była wtedy osobą pełnoletnią.

Faktem jest, że M.W. bezskutecznie ubiegała się o przyznanie jej oraz R.W. i D.W. (obecnie R.) - działek budowlanych na własność w związku z dokonanym w 1977r. wywłaszczeniem nieruchomości. Świadczyło o tym pismo z dnia 21 lipca 1977r.- zawierające w tej sprawie wniosek.

W związku z wydanym zarządzeniem o ustaleniu terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego, M.W, jako współwłaścicielka działki Nr [...], o pow. 3 029 m2, położonej na obszarze objętym wymienionym zarządzeniem – domagała się na podstawie art. 8 cyt. ustawy, nadania jej oraz jej wnukom – (R.W. i D.W.) utworzonych nowych działek. Wniosek M.W. został załatwiony decyzją z dnia [...] października 1977r. Nr [...] Naczelnika Miasta odmawiającą nadania działek na własność.

Powstaje zatem pytanie, czy organ w 1987r. wydając decyzje dotyczącą oddania prawa użytkowania przedmiotowej działki w użytkowanie wieczyste miał na uwadze fakt wywłaszczenia M.W. i czy z tego powodu rozstrzygnął wtedy na korzyść D.R. Należy przyjąć, że nie, gdyż nie ma w aktach sprawy dowodu potwierdzającego taką tezę.

Zasadniczy zarzut skarżącej dotyczył dokonanej przez organ wadliwej oceny wypowiedzi Burmistrza Miasta w dniu 8 lipca 1992r. podczas rozprawy wyznaczonej przez Wydział Geodezji, Kartografii i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego i przeprowadzonej w Urzędzie Rejonowym– w sprawie przyznania odszkodowania w trybie art. 160 § 1 kpa, dlatego celowym jest przytoczyć tę wypowiedź w dosłownym brzmieniu zgodnie, z kserokopią protokołu dołączonego do akt sprawy.

Burmistrz M. B. J.S. oświadczył, iż " W 1987r. miasto B. oddało w użytkowanie wieczyste p. D.R. – c. B.W. i wnuczce p. M.W., działkę budowlaną Nr [...] o pow. 378 m2. Oddając tę działkę w wieczyste użytkowanie UM chciał zrekompensować fakt nie nadania działki na własność.co znajduje potwierdzenie w aktach dotyczących przydziału działki".

Zdaniem Sądu, oświadczenie Burmistrza złożone w trakcie rozprawy w dniu 8 lipca 1992 r. nie miało istotnego znaczenia dla rozpatrywanej obecnie sprawy nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności – ponieważ w świetle dokumentów dotyczących wywłaszczenia nieruchomości i przyznania odszkodowania M.W. i Z.S., stanowiło ono raczej własną ocenę przedstawioną przez ten organ w kwestii wywłaszczenia (i odszkodowania). Należy zauważyć, że to oświadczenie zostało zakwestionowane przez B.W. (ojca skarżącej).

Według protokołu z tejże rozprawy " p. W. wyjaśnia, że działka otrzymana przez jego córkę nie stanowiła żadnej rekompensaty za wywłaszczoną nieruchomość, ponieważ był to obowiązek organu, zgodnie z art. 27 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości".

Odnosząc się do oświadczenia B.W., trzeba zauważyć, iż stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, osobie fizycznej, która przeniosła na Państwo własność nieruchomości albo utraciła tę własność na skutek wywłaszczenia, przysługiwało pierwszeństwo nabycia od Państwa przeznaczonej do oddania w użytkowanie wieczyste działki pod budowę domów lub budynków wymienionych w art. 23 ust.1.

Pierwszeństwo to dotyczyło nabycia tylko jednej działki (art. 27 ust. 2 cyt. ustawy).

Na marginesie powyższych uwag należy wskazać, iż decyzją Nr [...] Wojewody z dnia [...] lipca 1992r. odmówiono przyznania odszkodowania M.W. z tytułu stwierdzenia przez Wojewodę (decyzją Nr G[...] z dnia [...] maja 1990r.) nieważności decyzji Naczelnika Miasta Nr [...] z dnia [...] października 1977r.

Z uzasadnienia decyzji Wojewody odmawiającej przyznania odszkodowania wynikało, że w 1977r. należącą do M.W. działkę Nr [...] o pow. 3019 m2 podzielono na dwie działki: Nr [...] o pow. 2721 m2, którą na mocy Zarządzenia Nr 6 Naczelnika Miasta z dnia 9 lipca 1977r. przejęto z mocy prawa na własność Skarbu Państwa oraz działkę Nr [...] o pow. 308m2, którą na podstawie Zarządzenia Nr 2 Naczelnika Miasta z dnia 15 kwietnia 1980 r. również przejęto na własność Skarbu Państwa. Z tytułu wywłaszczenia nieruchomości M.W. i Z.S. otrzymały odszkodowania przyznane odrębnymi decyzjami. Ponadto M.W. i Z.S. w dacie przyznania odszkodowania nie legitymowały się tytułem własności do przedmiotowych nieruchomości na co wskazywały – zaświadczenie Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego z dnia [...] lipca 1992r. Nr [...] i zaświadczenie Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego z dnia [...]lipca 1992r. Nr [...]. W świetle akt sprawy skarga na powyższą decyzję Wojewody została odrzucona postanowieniem naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 1992r. (sygn. akt SA/Lu – 1288/92).

Według wykazu zmian gruntowych stanowiącym załącznik do projektu podziału nieruchomości położonych na obszarze objętym szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego osiedla "[...]" w B. zatwierdzonym Zarządzeniem Nr 3 Naczelnika M. B. z dnia [...] kwietnia 1977r. – M.W. i Z.S. były osobami współwładającymi działkami nr [...] o pow. 308 m2 i Nr [...] o pow. 2721 m2 (o łącznej pow. 3.029 m2).

W świetle akt sprawy decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2003r. wydaną na podstawie art. 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami – po rozpatrzeniu wniosku B.W. działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnika Z.S. i K.S., Starosta odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu przejęcia nieruchomości Nr [...] o pow. 3029 m2 na rzecz Skarbu Państwa przejęcia dokonanego na podstawie Zarządzenia Nr 6 Naczelnika Miasta z dnia 7 lipca 1977r. o ustaleniu terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego i jego podziale na działki - położonego na osiedlu "[...]" oraz Zarządzenia Nr 2 Naczelnika M. B. z dnia 15 kwietnia 1980r. w sprawie ustalenia terenu budowlanego budownictwa jednorodzinnego i jego podziale na działki - położonego na osiedlu "[...]". W świetle uzasadnienia wyżej wymienionej decyzji Starosty, nieruchomość Nr 4079 o pow. 3029 m2 stanowiła współwłasność M.W. i Z.S., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział Cywilny z dnia [...] stycznia 2000r. sygn. akt [...]) i uległa podziałowi na dwie działki nr [...] i [...]. Za wywłaszczoną działkę o pow. 2721 m2 (wywłaszczoną Zarządzeniem Nr 6) zostało ustalone odszkodowanie w kwocie 22.032 zł na rzecz Z.S. i w kwocie 22.048 zł na rzecz M.W. Za działkę Nr [...] o pow. 308 m2 (wywłaszczoną Zarządzeniem Nr 2) ustalono odszkodowanie za grunt w kwocie 25.872 zł. Obie współwłaścicielki to odszkodowanie otrzymały.

Powyższa decyzja Starosty utrzymana została w mocy decyzją Wojewody Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podniósł, iż odszkodowanie za działkę Nr [...] zostało ustalone i wypłacone:

• M.W. – w kwocie 22.032 zł na mocy decyzji Nr [...] Naczelnika M. B. z dnia [...] grudnia 1977r.;
• Z.S. - w kwocie 22.032 zł na mocy decyzji Nr [...] Naczelnika M/B. z dnia [...]grudnia 1977r.
• natomiast odszkodowanie za działkę Nr [...] zostało przyznane i wypłacone M.W. i Z.S. w kwocie po 12 936 zł każdej z nich (łącznie 25.872 zł) na podstawie decyzji Nr [...] Naczelnika M. B. z dnia [...] marca 1981 r.

W rozpoznawanej sprawie fakt ustanowienia prawa wieczystego użytkowania działki Nr [...] w związku z dokonanym wywłaszczeniem działki Nr [...] (czy też po podziale działki: Nr [...]i Nr [...]) nie został udokumentowany, a zgromadzony materiał dowodowy np. w postaci omówionych wyżej decyzji w kwestii dochodzonego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nie potwierdzał wywodów skarżącej sugerującej, iż istniał związek pomiędzy tymi zdarzeniami, który przesądzał o zasadności decyzji o nieodpłatnym przekształceniu prawa wieczystego użytkowania działki w prawo własności, na którą ona oczekiwała jako osoba żywotnie zainteresowana takim rozstrzygnięciem.

W myśl przedstawionych wyżej rozważań, skarga D.R. nie zasługiwała na uwzględnienie, przy czym należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3a ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa wieczystego (...) w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 21 czerwca 2001r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001r. Nr 72, poz. 749), nieodpłatne przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności dotyczy, na rzecz osób "którym oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste w zamian za przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie wszelkich tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990r.". Nie stawia to skarżącej w korzystnej sytuacji, ponieważ jak wykazano nie była osobą, której oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste w zamian za przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).