Uzasadnienie
Zaskarżoną do sądu decyzją z 5 września 2022 r., Inne (dalej jako: Szef Urzędu), po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku J. M. (dalej jako: skarżący) utrzymał w mocy własną decyzję z 15 czerwca 2022 r. o odmowie uchylenia własnej decyzji z 16 sierpnia 2022 r., utrzymującej w mocy decyzję z 4 czerwca 2021 r, w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
Wskazaną wyżej decyzją z 16 sierpnia 2021 r., wydaną na skutek wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Szef Urzędu utrzymał w mocy decyzję własną z 4 czerwca 2021 r. odmawiającą skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej bądź osoby represjonowanej z powodów politycznych na gruncie ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 319, ze zm.; dalej jako: u.d.o.a.).
Od powyższej decyzji J. M. wniósł skargę, która została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 4 stycznia 2022 r. (II SA/Lu 749/21).
W lutym 2022 r. skarżący wystąpił ponownie do organu o potwierdzenie statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej, dołączając do wniosku decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 4 stycznia 2022 r. stwierdzającą, że nie był on pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa i w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez niego lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.. Po ustaleniu intencji skarżącego w toku wymiany korespondencji, postanowieniem z 11 marca 2022 r. Szef Urzędu wznowił postępowanie, a następnie decyzją z 15 czerwca 2022 r. odmówił uchylenia decyzji własnych decyzji z 16 sierpnia 2021 r. i z 4 czerwca 2021 r., wywodząc w uzasadnieniu, że wprawdzie spełniona została przesłanka wznowienia postępowania, o której stanowi art 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jednakże analiza materiału dowodowego, uzupełnionego w toku postępowania wznowieniowego, nie daje podstaw do uchylenia decyzji z 2021 r.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podkreślił, że "nie wszystkie dowody represji (....) są w IPN-ie, (....) "esbecja" i post – "esbecja" mogła je zniszczyć".
Po rozpoznaniu wniosku, decyzją z 5 września 2022 r. Szef Urzędu utrzymał w mocy własną decyzję z 15 czerwca 2022 r.
W uzasadnieniu decyzji Szef Urzędu wskazał, że podstawą wznowienia postępowania administracyjnego było przedłożenie przez stronę decyzji Prezesa IPN potwierdzającej, że spełnia przesłanki z art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1255).
Organ przytoczył także treść art. 2 i art. 3 powyższej ustawy, powołując się także na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych.
Wskazał, że w postępowaniu wznowieniowym zwrócił się do Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie informacji o treści zgromadzonych dokumentów dotyczących wnioskodawcy. W odpowiedzi Instytut Pamięci Narodowej poinformował, że w wyniku przeprowadzonej kwerendy archiwalnej odnaleziono jedynie zapisy ewidencyjne oraz akta paszportowe strony, w których brak jest jakichkolwiek informacji dotyczących działalności opozycyjnej strony lub doznanych przez niego represji, o których mowa w przepisach ustawy o działaczach.
Mając na uwadze brak jakichkolwiek dokumentów potwierdzających spełnienie ustawowych przesłanek Szef Urzędu stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że strona prowadziła działalność opozycyjną oraz podlegała represjom, o których mowa w przepisach cytowanej ustawy.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł skargę do sądu, podnosząc, że decyzja jest krzywdząca ponieważ organ nie uwzględnił złożonego przez niego zaświadczenia Instytutu Pamięci Narodowej z 2003 r., z którego wynika, że jest pokrzywdzonym w rozumieniu art. 6 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej. Ponadto wskazał, że nie uwzględniono faktu, że wiele dowodów represji zostało celowo zniszczonych przez "esbecję", a także, że był represjonowany jako literat i czyniono wszystko, by jego dorobek intelektualny nie został opublikowany.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Skarga zdaniem Sądu jako niezasadna podlega oddaleniu.
Ujawnione bowiem w trakcie wznowionego postępowania nowe okoliczności i nowe dowody, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie dostarczyły podstaw do zmiany ostatecznej decyzji Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 16 sierpnia 2021 r. o odmowie potwierdzenia statusu skarżącego jako działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych. Po przeanalizowaniu tych dowodów, jak również pism składanych w toku postępowania przez skarżącego organ przyjął, że w sprawie nie potwierdzono, aby skarżący przez łączny okres co najmniej 12 miesięcy prowadził działalność w strukturach zorganizowanych bądź we współpracy z nimi.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych - działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przy czym do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2 www. ustawy).
Należy więc podkreślić, że status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 oraz art. 3 ustawy z 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej. Status działacza opozycji antykomunistycznej przyznany może zostać wyłącznie osobie, która w okresie wskazanym w art. 2 ww. ustawy prowadziła działalność w warunkach i celu określonym w ustawie. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych - żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za działalność antykomunistyczną lub represję w rozumieniu ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej, stanowiły dużą dolegliwość (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 19 października 2017 r., II SA/Ke 540/17, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 lutego 2017 r., II SA/Po 742/16, orzeczenia dostępne w bazie CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przepis art. 2 ust. 1 ww. ustawy wymaga, aby działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce prowadzona była w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi.
Skarżący w toku wznowionego postępowania nie przedłożył żadnych dowodów (w postaci dokumentów czy też zeznań świadków) pozwalających stwierdzić, że w okresie od 13 grudnia 1981 r. do 4 czerwca 1989r. prowadził działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy, a więc w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Jedynymi dowodami znajdującymi się w aktach sprawy są pisma skarżącego (kierowane do różnych instytucji), w których podkreśla swoją patriotyczną postawę, "odstawienie go na boczne tory", uniemożliwienie mu wydania jego utworów literackich, a także nie przyznanie mu "stałej uznaniowej emerytury".
Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu, że organ w toku postępowania nie wziął pod uwagę faktu, że w 2003 r. skarżący uzyskał status pokrzywdzonego poświadczony przez Instytut Pamięci Narodowej (k. 33 akt adm.) stwierdzić należy, że status taki uzyskiwały osoby, które zwróciły się do IPN o udostępnienie dokumentów.
Zgodnie z brzmieniem art. 30 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej (Dz. U. z 2023 r., poz. 102) każdy ma prawo wystąpić z wnioskiem do Instytutu Pamięci o udostępnienie do wglądu dotyczących go dokumentów będących w zasobach Instytutu Pamięci (ust.1). Natomiast ust. 2 tego przepisu stanowi, że Instytut Pamięci udostępnia dokumenty, o których mowa w ust. 1, dotyczące wnioskodawcy lub kopie tych dokumentów, jeżeli stan fizyczny zachowania dokumentów nie pozwala na ich udostępnienie lub jeżeli o dostęp do tych samych dokumentów ubiega się jednocześnie wiele osób lub gdy dysponuje wyłącznie kopiami tych dokumentów, przy czym:
- Instytut Pamięci udostępnia kopie dokumentów, o których mowa w ust. 1, dotyczących wnioskodawcy i wytworzonych przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji.
Z zaświadczenia Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 15 października 2003 r. (k. 36 akt adm.) złożonego przez skarżącego wynika, że podstawą przyznania mu statusu pokrzywdzonego był art. 6 wyżej wymienionej ustawy, który został uchylony z dniem 15 marca 2007 r. na podstawie art. 39 pkt 5 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 – 1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2006 r., nr 218, poz. 1592).
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że organ, w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. prawidłowo stwierdził brak podstaw do uchylenia dotychczasowej decyzji z dnia 16 sierpnia 2021 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Jednocześnie na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz.
- orzeczono jak w pkt II wyroku.