Postanowienie WSA w Lublinie z 6 stycznia 2009 r., II SA/Lu 669/08

Rozpoznanie

w dniu 6 stycznia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego

Sprawa

w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Sentencja

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz

Uzasadnienie

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, strona skarżąca w terminie do jego opłacenia złożyła pismo, w którym wniosła o zwolnienie od obowiązku uiszczenia tej opłaty. Do pisma strona załączyła dokumentację lekarską na potwierdzenie złego stanu zdrowia. Ponieważ wniosek strony nie został złożony na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, w dniu 22 października 2008r. do strony skierowano wezwanie do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy przeznaczonego dla osoby fizycznej. W terminie do wykonania tej czynności procesowej strona skarżąca nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie w całości od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona podniosła, że jest osobą schorowaną, po wielu operacjach, w związku z czym ponosi duże wydatki na leczenie (strona nie określiła kwoty tych wydatków). Ponadto pomaga ciężko chorej córce, która ma rentę socjalną. Strona podniosła również, że utrzymuje się z renty po zmarłym mężu, nie podała jednak wysokości pobieranego świadczenia. Strona wskazała również, że jest zadłużona na kwotę "ponad [...] zł" nie określając dokładnie wysokości zadłużenia i wynikających z tego obciążeń finansowych. W dalszej części wniosku o prawo pomocy złożonego na urzędowym formularzu strona podała, że mieszka sama, nikt z jej bliskich nie mieszka w [...]. Wykazała, iż oprócz własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego o pow. [...] m2, nie posiada innego majątku nieruchomego, żadnych zasobów pieniężnych jak również przedmiotów wartościowych.

Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje:

W myśl art. 246 (1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.).

Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.

W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy p.p.s.a.).

Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak bowiem było danych co do wysokości dochodu, jaki strona osiąga z tytułu pobieranej renty, jak również odnośnie wydatków ponoszonych na utrzymanie i na leczenie. Wyjaśnienia wymagała również kwestia wysokości zadłużenia finansowego strony, strona bowiem nie określiła dokładnie jego wysokości, ponadto nie określiła miesięcznych kwot spłacanych w związku z posiadanym zadłużeniem.

W związku z powyższym, pismem z dnia 24 listopada 2008r. wezwano stronę do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania. Z potwierdzenia odbioru wynika, iż wezwanie powyższe zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 13 grudnia 2008r., co strona potwierdziła własnoręcznym podpisem. Pomimo doręczenia wezwania, strona nie nadesłała żądanych w wezwaniu z dnia 24 listopada 2008r. dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń (notatka urzędowa Kierownika Wydziału II z dnia 30 grudnia 2008r.).

W tym miejscu podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 (1 ustawy p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej szeroko pojętej sytuacji materialnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu.

Na podstawie złożonego przez stronę urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dokumentów lekarskich załączonych do pisma z dnia 17 października 2008r., stwierdzić należy, że strona w sposób wyczerpujący wykazała swoją sytuację zdrowotną oraz stan majątkowy. Strona jednakże pominęła okoliczności dotyczące jej sytuacji finansowej (w szczególności dotyczące wysokości dochodów oraz wysokości wydatków ponoszonych na spłatę długu, utrzymanie i leczenie). W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona nie wypełniła rubryki dotyczącej dochodów, jak również w żadnym innym miejscu wniosku nie wskazała ich wysokości. Strona wezwana w dniu 24 listopada 2008r. do ujawnienia wysokości dochodów osiąganych z tytułu renty, wielkości posiadanego zadłużenia i wysokości miesięcznych rat spłacanych w związku z tym zadłużeniem, jak również rodzaju i wysokości wszystkich stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie i na leczenie, nie wykonała wezwania, w związku z czym uniemożliwiła ustalenie, jakie są jej realne możliwości finansowe. Stwierdzić zatem należy, że niewykazanie przez stronę swojej sytuacji finansowej, skutkuje brakiem możliwości ustalenia czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy określone art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a., tj. czy strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tym samym strona skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym bądź częściowym.

Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 (1 i (2 pkt 7 należało orzec jak w sentencji.