Uzasadnienie
Skarżący S. Cz. złożył w dniu [...]r. wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi.
W formularzu wniosku PPF wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką i bratem, z którymi utrzymuje się z uprawy gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha o wartości [...]zł, przynoszącego miesięczny dochód w kwocie [...]zł netto. Ponadto skarżący oświadczył, że jest właścicielem lasu o powierzchni [...]ha o wartości [...]zł oraz że w skład jego gospodarstwa rolnego wchodzi [...] sztuk trzody chlewnej oraz [...] sztuk bydła. Skarżący jest też właścicielem dwóch ciągników rolniczych o łącznej wartości [...]zł oraz osprzętu do nich o wartości [...]zł. Do stałych zobowiązań i wydatków skarżący zaliczył kredyt o wysokości [...]zł, ubezpieczenie maszyn – [...]zł oraz ubezpieczenie upraw – [...]zł.
Pismem z dnia [...]r. starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wezwał skarżącego do nadesłania aktualnego zaświadczenia z właściwego urzędu gminy wskazującego powierzchnię gospodarstwa rolnego w hektarach fizycznych i przeliczeniowych bądź aktualnej decyzji wymiarowej podatku rolnego, dokumentów źródłowych (np. faktury VAT, rachunki) za ostatnie trzy miesiące wskazujących wysokość wydatków związanych ze stałymi miesięcznymi kosztami utrzymania koniecznego ponoszonych przez skarżącego, wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie od [...]do [...]r.; umowę spłacanego przez skarżącego kredytu z harmonogramem jego spłaty oraz wskazania w jakim zakresie w ponoszeniu kosztów utrzymania koniecznego partycypują matka i brat.
W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik skarżącego nadesłał decyzję na łączne zobowiązanie pieniężne w sprawie wymiaru podatku rolnego, leśnego oraz podatku od nieruchomości za [...] r., z której wynika, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...]ha fizycznych – [...]ha przeliczeniowych; umowę kredytu na rachunku bieżącym w złotych zabezpieczonego hipoteką [...]z dnia [...]r. udzielonego celem kredytowania produkcji rolnej na kwotę [...]złotych oraz ewidencję sprzedaży i zakupów z miesiąca [...] i [...]r.
Na podstawie powyższego postanowieniem z dnia [...]r. referendarz odmówił przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu stwierdził, że skarżący osiąga dochody pozwalające mu spłacać zaciągnięte zobowiązania, ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a jego dochód z gospodarstwa rolnego (wyliczony zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2015 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2014 r. (M.P. z 2015 r. poz. 861) wynosi [...]złotych rocznie, czyli [...]złotych miesięcznie - skarżący ma więc możliwość uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...]zł.
Jednocześnie referendarz stwierdził, że spłata zaciągniętych zobowiązań prywatnoprawnych (kredytów) nie może uzasadniać przyznania skarżącemu prawa pomocy. Chroniłoby to bowiem jego majątek prywatny kosztem środków publicznych.
Referendarz podkreślił ponadto, że skarżący – pomimo wezwania - nie nadesłał wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie od [...] do [...] r. oraz nie wskazał wysokości stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego (nie są takimi bowiem przedstawione koszty produkcji rolnej) i tego w jakim zakresie w ich ponoszeniu partycypują jego matka i brat.
Skarżący nadesłał jedynie decyzję dotyczącą łącznego zobowiązania pieniężnego w sprawie wymiaru podatku rolnego, leśnego oraz podatku od nieruchomości za [...] r., co umożliwiło wyłącznie ustalenie wysokości dochodów skarżącego z uprawy gospodarstwa rolnego. Zdaniem referendarza, skoro dochód ten pozwala skarżącemu - bez uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego - spłacać kredyt, to jest on również w stanie uiścić wpis od skargi.
Od postanowienia referendarza skarżący złożył sprzeciw, podnosząc, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, gdyż spłaca kredyt zaciągnięty na długo przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie, na potrzeby działalności rolniczej, która jest źródłem jego utrzymania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r., mającym zastosowanie w niniejszej sprawie zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r., poz. 658) – rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8 (a więc i postanowienia w przedmiocie prawa pomocy) sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. (...) Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2).
Rozpatrując zatem sprzeciw skarżącego stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego jest prawidłowe.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Referendarz zasadnie uznał, że skarżący nie wykazał tych przesłanek, pomimo tego, że w świetle powołanego przepisu to na nim, jako wnioskodawcy, spoczywał ten obowiązek i pomimo, że został wezwany do nadesłania dokumentów potwierdzających sytuację majątkową tj. posiadane środki pieniężne i niezbędne wydatki.
Skarżący jako okoliczność uniemożliwiającą mu uiszczenie wpisu sądowego w niniejszej sprawie wskazuje wyłącznie na zaciągnięty w dniu [...]r – w związku z prowadzoną działalnością rolniczą – kredyt hipoteczny w kwocie [...] zł na okres do [...]r. (co wynika z załączonej umowy.) oraz przedstawia wysokość wydatków poniesionych we [...] i [...]r. w związku z tą działalnością.
Okoliczności te nie są wystarczające do przyjęcia, że skarżący nie ma możliwości uiścić kwoty [...] zł tytułem wpisu sądowego od skargi.
Skarżący nie wykazał bowiem w ogóle wysokości swoich miesięcznych dochodów, ani dochodów zamieszkujących wspólnie z nim matki i brata, nie wskazał też rachunków bankowych ani szczegółowo wydatków swoich i rodziny, ograniczając się wyłącznie do przedstawienia umowy kredytowej i kosztów działalności rolniczej. Na podstawie tych dokumentów nie można dokładnie ustalić, czy jego miesięczny dochód w całości jest przeznaczany na pokrycie niezbędnych wydatków. W sprawie konieczne były takie szczegółowe ustalenia, gdyż kwota wpisu, której dotyczy wniosek skarżącego ([...] zł), jest bardzo niewielka w porównaniu ze ryczałtowym dochodem skarżącego z gospodarstwa rolnego ([...]zł miesięcznie) i w porównaniu z jego majątkiem (m.in. urządzenia rolnicze o wartości przeszło [...]zł).
Wobec powyższego, z uwagi na nieprzedstawienie przez skarżącego wyczerpująco swojej sytuacji, nie jest możliwe uwzględnienie wniosku także ze względu na to, że skarżący posiada kredyt hipoteczny, zaciągnięty w związku z działalnością gospodarczą. Wprawdzie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, że kredyt hipoteczny, zaciągnięty na wiele lat może być uwzględniany przy ocenie sytuacji majątkowej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, to jednak w niniejszej sprawie, z uwagi na to, że skarżący nie przedstawił swojej sytuacji, nie wykazał szczegółowo dochodów i wydatków całej swojej rodziny, okoliczność ta nie może uzasadniać uwzględnienia wniosku i przyznania prawa pomocy.
Z tych względów Sąd orzekł, jak w sentencji.