Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2004r., Nr [...] wydaną na podstawie art.127§3 i art.138§1pkt.1 kpa oraz art. 1-4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2002r., Nr 42, poz.371) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek C.P. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2004r., Nr [...] odmawiającą przyznania mu uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że C.P. wnosił o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu, jako dziecka poczętego w obozie hitlerowskim w Z. Organ rozpoznając sprawę stwierdził, że powołany przez wnioskodawcę pogląd Sądu Najwyższego zawarty w wyroku z dnia 29 maja 1996r. (sygn. SN III ARN 96/95, OSNP 1996/24/366), iż pojęcie "osoby represjonowanej" oznacza również dziecko poczęte, jeżeli urodziło się żywe jest nieaktualny, bowiem został wyrażony w oparciu o uchylony ustawą z dnia 30 sierpnia 1996r. o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 139, poz. 646) art.8§2 kc.
Organ administracyjny stanął na stanowisku, że zdolność prawna przysługuje człowiekowi zasadniczo dopiero od chwili urodzenia (art.8§1kc), natomiast dziecku poczętemu tylko wówczas, gdy wyraźny przepis na to wskazuje.
Skargę do sądu administracyjnego wniósł C.P., domagając się uchylenia powyższej decyzji.
W skardze zarzucił organowi, że nie ustalił pobytu jego ciężarnej matki w mającym eksterminacyjny charakter obozie przesiedleńczym w Z. Ponadto, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (wyroki z dnia 26 września 1996r., sygn. akt III ARN 40/96, z dnia 4 kwietnia 1996r., II PR 139/96, 29 maja 1996r., III ARN 96/95), Konstytucję RP, a także na akty prawne i dokumenty międzynarodowe (Europejską Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Deklarację Praw Dziecka, Rekomendację Zgromadzenia Parlamentarnego Europy nr 1046 z 1986r.) wyraził pogląd, że dziecko poczęte podlega takiej samej ochronie, jak dziecko narodzone, dlatego należało przyznać mu uprawnienia kombatanckie.
W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem.
Skardze nie można odmówić słuszności, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa.
Skarżący wnosił o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu jego ciężarnej matki w obozie hitlerowskim w Z. W świetle orzeczeń wydawanych w szeregu spraw dotyczących stosowania zarówno przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 42,poz. 371 ze zm.), jak również ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej i osadzonym w obozie pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87, poz. 396 ze zm.) wyrażony został przez Sąd pogląd, że nie jest dopuszczalne wyłączenie spod działania tych ustaw dzieci urodzonych w obozach pracy, na deportacji, w miejscach zsyłek oraz pracy przymusowej. Samo przebywanie dzieci w takich miejscach należy uznać za represję z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych określoną w przepisie art. 4 ust. 1 pkt 3 lit."a" i "b" ustawy o kombatantach (wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2004 r. sygn. akt OSK 135/04, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2001 r. sygn. akt NSA 940/01, z dnia 5 lutego 2003 r. sygn. akt II SA/Łd 892/00, z dnia 11 lutego 2003 r. sygn. akt SA/Ka 843/01 z dnia 9 listopada 1993 r. sygn. akt V SA 1155/93 OSP 1994, z. 6 poz. 106, uchwała SN z dnia 10 lutego 1994 r. II UZP 31/93 – OSNAPU 1994, Nr 10 poz. 106).
Nie można podzielić stanowiska organu w rozpatrywanej sprawie, iż pobyt ciężarnej matki w obozie hitlerowskim nie stanowił represji w rozumieniu ustawy o kombatantach w stosunku do nienarodzonego jeszcze dziecka. Pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1996 r. sygn. akt III ARN 96/95 – OSNP 1996/24/366, iż pojęcie "osoba podlegająca represjom w hitlerowskich obozach koncentracyjnych" oznacza również dziecko poczęte, jeżeli urodziło się żywe, zachował swą aktualność mimo późniejszego uchylenia art. 8 § 2 kodeksu cywilnego. Sama ustawa o kombatantach z dnia 24 stycznia 1991 r. stanowi bowiem w art. 4 ust. 2, że przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu wynarodowienia. Ustawodawca dostrzegł więc konieczność stosowania ustawy również wobec dzieci, a założenie o racjonalności jego działania wyklucza przypisanie mu zamiaru nierównego traktowania dziecka w łonie matki i tuż po jego urodzeniu.
Z uwagi na powyższe niedopuszczalna jest zwężająca interpretacja pojęcia osoby represjonowanej w rozumieniu ustawy kombatanckiej.
Obowiązkiem organu administracyjnego było więc ustalenie, zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa czy we wskazanym przez wnioskodawcę okresie w obozie hitlerowskim w Z. przebywała jego ciężarna matka, a następnie zastosowanie właściwej normy prawa materialnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera w tym zakresie żadnych ustaleń, co również z tego powodu czyni decyzję wadliwą.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), orzekł, jak w sentencji.