Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący pismem z dnia 8 września 2014 r. zwrócił się z wnioskiem o udzielenie pomocy prawnej. Na wezwanie sądu skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (druku PPF), a następnie uzupełnił jego braki poprzez złożenie własnoręcznego podpisu. Skarżący wezwany do sprecyzowania zakresu żądanego prawa pomocy, w piśmie z dnia 12 listopada 2014 r. oświadczył, że domaga się ustanowienia adwokata oraz zwolnienia od wpisu w całości.
W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że nie posiada wystarczających dochodów na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Wykazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, nie posiada żadnego majątku nieruchomego, jak też żadnych zasobów finansowych. Odnośnie uzyskiwanych dochodów rodziny skarżący podał, że osiąga dochód z renty w wysokości [...] zł brutto i dochód z tytułu pracy w redakcji w kwocie [...] zł brutto oraz że jego żona pobiera emeryturę w kwocie [...] zł brutto. Ponadto skarżący zaznaczył, że od [...] r. posiada rozdzielność majątkową z żoną. Stwierdził, że żona nie łoży na jego potrzeby, wobec czego nie uwzględnił jej dochodu w rubryce nr 10 urzędowego formularza.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje
Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych.
Na obecnym etapie postępowania do wymagalnych kosztów sądowych należy wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł - § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Natomiast stawka minimalna ustanowienia adwokata w sprawie niniejszej wynosi 240 zł netto i 295,20 zł brutto - § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 461) i art. 41 ust. 1 i art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz.U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm.).
Mając na względzie z jednej strony przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuację materialną i rodzinną skarżącego oraz informacje znane referendarzowi z urzędu, z drugiej zaś strony wielkość obciążeń finansowych w sprawie niniejszej, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak też częściowym. Przy czym podkreślić należy, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się bowiem na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej.
W ocenie referendarza skarżący nie ujawnił w pełni sytuacji finansowej swojej i pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym małżonki. Oświadczenie złożone przez skarżącego na urzędowym formularzu PPF z dnia 8 października 2014 r. pozostaje w sprzeczności z informacjami wynikającymi z akt spraw, w których skarżący złożył wnioski o przyznanie prawa pomocy. W szczególności brak jest podstaw do uznania, że wykazany w urzędowym formularzu dochód skarżącego w łącznej kwocie [...] zł (renta – [...] zł i [...] zł wynagrodzenie za pracę) i dochód żony w wysokości [...] zł zostały podane w kwocie brutto, jak też, że są jedynymi dochodami rodziny. Jak bowiem wynika z akt sprawy II SAB/Lu 237/1, a także potwierdzeń odbioru/wypłaty dołączonych do sprawy II SAB/Lu 35/14, renta inwalidzka skarżącego wynosi [...] zł brutto i [...] zł netto, zaś bezpośrednio z tego świadczenia potrącane są alimenty na rzecz jego żony w kwocie [...] zł. Natomiast emerytura żony skarżącego wynosi [...] zł brutto i [...] zł netto.
Z kolei kwotę [...] zł wynagrodzenia za pracę (honorarium redakcyjne) skarżący również przekazuje swojej małżonce tytułem alimentów. Ponadto z pism skarżącego z 17 lipca i 1 sierpnia 2014 r., złożonych w sprawie II SAB/Lu 237/14 wynika, że skarżący sporadycznie otrzymuje wsparcie od dorosłych dzieci, jak również sam podejmuje się dodatkowych zajęć, celem zwiększenia dochodów. Budżet domowy uzupełniany jest również środkami finansowymi pochodzącymi z debetu na karcie kredytowej, który wynosi [...] zł. Odnośnie zaś stałych miesięcznych wydatków, skarżący sprawie II SAB/Lu 237/14 wyjaśnił, że nie prowadzi ewidencji wydatków, a w związku z wahaniem się cen produktów spożywczych, nie jest w stanie podać konkretnej kwoty kosztów utrzymania koniecznego.
Stwierdzić również należy, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 8 października 2014 r., złożonym w sprawie niniejszej skarżący nie ujawnił, że jest prezesem zarządu "[...]" Spółki z o.o. z siedzibą w [...], która jest właścicielem mieszkania (ok. [...] m2 wraz z klatką schodową) w którym mieszka skarżący wraz z żoną korzystając w tym zakresie z prawa dożywocia oraz że spółka ta ponosi wszelkie koszty jego eksploatacji (informacje wynikające z akt sprawy III SAB/Lu 237/14, k-53 akt sądowych oraz z oświadczenia skarżącego z dnia 16 września 2014 r. złożonego w sprawie II SAB/Lu 405/14).
W świetle przytoczonych wyżej okoliczności, brak jest podstaw do uznania, że skarżący znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek, bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący wraz z rodziną ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, nie ponosząc przy tym kosztów utrzymania mieszkania. Skarżący i jego żona uzyskują stałe dochody wynoszące [...] zł brutto i [...] zł netto miesięcznie. Fakt ustanowienia rozdzielności majątkowej między skarżącym i jego żoną nie ma znaczenia przy ocenie zdolności skarżącego ponoszenia kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie. W tym kontekście należy podkreślić, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.), dalej jako k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli.
Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego, a z obowiązku tego nie zwalania pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa małżeńska odnosi się bowiem do majątków małżonków (samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami, zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich), nie zaś do wzajemnych obowiązków małżonków, wynikających z k.r.o.
Oceniając możliwości płatnicze skarżącego, nie można pominąć, że skarżący pełni funkcję prezesa zarządu spółki kapitałowej, której sprawowanie co do zasady łączy się z otrzymywaniem stosownego wynagrodzenia. Jednakże nawet jeśli skarżący takowego wynagrodzenia nie pobiera, to potencjalnie jako prezes zarządu spółki posiadającej określony majątek, ma możliwość wygenerowania dla siebie takiego dochodu. W ocenie referendarza, skarżący mając świadomość ciążących na nim zobowiązań finansowych, w tym wysokość alimentów płaconych na rzecz żony, powinien był, w ramach wymaganej przeciętnej dbałości o własne interesy, zagwarantować sobie takie dochody. Skoro dobrowolnie wyzbył się prawa do należnych mu środków finansowych, to nie może oczekiwać, że koszty prowadzonych przez niego postępowań sądowych zostaną przerzucone na Skarb Państwa, a w praktyce na współobywateli.
Instytucja przyznania prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Obowiązek zagwarantowania dostępu do sądu nie oznacza bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, chodzi bowiem o zapewnienie dostępu tym osobom, którym brak środków ten dostęp uniemożliwia, przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku (por. postanowienie NSA z 13 listopada 2014 r., sygn. I OZ 1007/14, niepublikowane). Zdaniem referendarza, taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zachodzi.
Mając powyższe na uwadze uznać należy, że skarżący nie wykazał przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak też częściowym.
Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.