Uzasadnienie
W złożonej skardze pełnomocnik strony skarżącej wniósł o zwolnienie strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania w zakresie uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Pełnomocnik strony skarżącej wezwany do złożenia wypełnionego przez stronę urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie nadesłał wypełniony przez stronę urzędowy formularz wniosku. We wniosku strona skarżąca zaznaczyła, że domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie w całości od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona podała, że jest osobą bezrobotną, zajmuje się prowadzeniem domu i wychowaniem dziecka. Podniosła, że małżonek prowadzi od około roku działalność gospodarczą, która nie przynosi zysków, gdyż jest w fazie rozwoju. Jednocześnie strona podała, że wszystkie pieniądze, jakie mąż zarabia są przeznaczane na rozwój firmy i utrzymanie rodziny. W dalszej części wniosku o prawo pomocy złożonego na urzędowym formularzu strona podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i niepełnoletnim dzieckiem. Wykazała, że w skład jej majątku wchodzi dom o pow. [...] m2 oraz mieszkanie o pow. [...] m2, położone w [...], co do którego zaznaczyła, iż jest obciążone spłatą kredytu studenckiego. Strona podniosła również, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. W rubryce dotyczącej dochodów strona podała, że na dochód rodziny składa się kwota [...] zł uzyskiwana tytułem prowadzenia działalności gospodarczej przez męża.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje
W myśl art. 246 (1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.).
Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.
W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy p.p.s.a.).
Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. W związku z podanymi przez stronę w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy sprzecznymi informacjami dotyczącymi jej sytuacji finansowej (podanie w uzasadnieniu wniosku w rubryce nr 5 formularza iż działalność gospodarcza nie przynosi zysków oraz w rubryce nr 8 formularza dotyczącej stanu majątkowego osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, że działalność przynosi straty, przy jednoczesnym poinformowaniu, że dochody z działalności są przeznaczane na rozwój firmy, utrzymanie rodziny oraz na spłatę kredytu mieszkaniowego), wyjaśnienia wymagała kwestia ustalenia wysokości osiąganych dochodów z prowadzenia działalności gospodarczej.
Ponadto wykazując w posiadanym majątku (oprócz domu o pow. [...] m2) mieszkanie o pow. [...] m2, położone w [...], strona nie wyjaśniła w jaki sposób jest ono użytkowane i czy wykorzystuje je w sposób przynoszący dochód. Strona nie wykazała również rodzaju i wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie. Z kolei podnoszone w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności dotyczące posiadanego zadłużenia (kredyt studencki, kredyt mieszkaniowy) nie precyzowały wysokości zadłużenia strony, ani wysokości rat spłaty posiadanych kredytów.
W związku z powyższym, pismem z dnia 17 grudnia 2008r., skierowanym do pełnomocnika strony skarżącej wezwano stronę do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, w tym: wyciągów z posiadanych rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy; odpisów zeznań podatkowych strony i jej męża w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r.; oświadczenia strony odnośnie sposobu użytkowania mieszkania położonego w [...] o pow. [...] m2 (np. czy jest wynajmowane, jeśli tak, to jaki z tego tytułu osiąga dochód); oświadczenia strony wykazującego wysokość miesięcznych rat spłaty zaciągniętych kredytów oraz oświadczenia strony w zakresie rodzaju i wysokości stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie. Z potwierdzenia odbioru wynika, iż wezwanie powyższe zostało doręczone w sposób przewidziany prawem w dniu 29 grudnia 2008r. (dorosłemu domownikowi, który podjął się oddać przesyłkę adresatowi).
Pomimo doręczenia wezwania, strona nie nadesłała żądanych w wezwaniu z dnia 17 grudnia 2008r. dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń (notatka urzędowa Kierownika Wydziału II z dnia 19 stycznia 2009r.).
W tym miejscu podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 (1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej szeroko pojętej sytuacji materialnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie i w przypadku osoby obciążonej kredytami wydatkami na spłatę zadłużeń.
Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków na utrzymanie i po opłaceniu rat zobowiązań kredytowych) z wielkością obciążeń tytułem kosztów sądowych, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu.
Stwierdzić należy, że strona nie wykonując wezwania z dnia 17 grudnia 2008r. do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń uniemożliwiła wyjaśnienie wszystkich okoliczności dotyczących jej sytuacji materialnej (w szczególności dotyczących wysokości osiąganych dochodów z prowadzenia działalności gospodarczej, jak również związanych ze sposobem użytkowania mieszkania i ewentualnych możliwych do uzyskania z tego tytułu dochodów). Strona nie wykazała również wydatków ponoszonych na utrzymanie i wynikających z konieczności spłaty zaciągniętych kredytów. W z związku z tym strona uniemożliwiła ustalenie, jakie są jej realne możliwości finansowe.
Tym samym strona skarżąca nie wykazała, że zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy określone art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., tj. że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brak jest zatem podstaw do uznania, że strona znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych.
Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 (1 i (2 pkt 7 należało orzec jak w sentencji.