Uzasadnienie
W. D. w piśnie z dnia 4 lipca 2014 r. wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu. Wezwany, przesłał wypełniony druk PPF żądając przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Wniosek uzasadnił tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, z którą zamieszkuje w domu o powierzchni 375 m², utrzymuje się ze swojej renty, emerytury żony oraz tantiem i wynajmu lokalu, co daje miesięcznie łączą kwotę 4.651,00 złotych brutto. Skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 1 ha, działki budowlanej o powierzchni 1000m² w Ustce oraz lokalu użytkowego o powierzchni 35 m². Skarżący podkreślił, że miesięcznie spłaca kredyt w kwocie 180.000 złotych w ratach po 900 – 1.000 złotych. Jako przedmioty o wartości powyżej 3.000,00 euro skarżący wymienił książki.
Odpowiadając na wezwanie do nadesłania dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych skarżący w piśmie z dnia 20 sierpnia 2014 r. oświadczył, że nie jest pewny, czy w jego sprawie lepiej ustanowić adwokata czy radcę prawnego, nie posiada mieszkania, gdyż zostało sprzedane, posiada zasoby pieniężne w kwocie 40.000 złotych ("odnośnie rubryki 7.2.1 – zasoby pieniężne to około 40 000 zł), jego tantiemy miesięcznie wynoszą kilkaset złotych, a z tytułu wynajmu lokalu miesięcznie osiąga kwotę 1.000 złotych netto. Stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego skarżący określił na kwotę 7.000,00 złotych. Skarżący dołączył też zeznanie podatkowe za rok 2013 swoje i żony PIT 37 oraz zeznania podatkowe PIT – 28 i 28A.
Starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2014 r. odmówił skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że mając na uwadze wysokość minimalnego wynagrodzenia adwokata oraz wysokość dochodów skarżącego i jego żony, ich oszczędności i zasobów majątkowych uznał, że poniesienie przez skarżącego wynagrodzenia adwokata nie spowoduje uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla niego i jego żony.
W dniu 15 września 2014 r. W. D. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego, wskazując, że referendarz przyjął, że działka budowlana w Ustce jest wielkości 1ha, podczas gdy w rzeczywistości ma wielkość 1000m². Poza tym podniósł, że odmówiono przyznania prawa pomocy na podstawie dowolnego uznania bez oparcia w sprawie i w granicach prawa. Ponadto referendarz nie ustalił sytuacji majątkowej skarżących, "ani tempa wyczerpania tego majątku, ani nie oszacował minimalnych kosztów utrzymania rodziny adekwatnych do pozycji, wykształcenia i rzeczywistych potrzeb związanych ze stanem zdrowia i zadaniami". Zdaniem skarżącego referendarz nie odniósł się też do rzeczywistych kosztów wynagrodzenia adwokata za sporządzenie kasacji w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że zgodnie z art. 259 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), od postanowienia referendarza sądowego co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy, strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Stosownie zaś do art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
- - w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- - w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W niniejszej sprawie skarżący domagał się przyznania prawa pomocy poprzez przyznanie mu adwokata, co w świetle art. 245 § 3 p.p.s.a. stanowi wniosek o prawo pomocy w zakresie częściowym. Niezależnie jednak od zakresu wniosku skarżącego należy podkreślić, że przepis art. 246 § 1 stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w pierwszym z cyt. przepisów.
Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 5, W-wa 2012, str. 619).
Ponadto należy zauważyć, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 160/08).
Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
W sprawie skarżący nie wykazał, by jego sytuacja materialna dawała podstawy do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący wraz z małżonką mają stałe dochody, które skarżący określa na kwotę 4.651,00 złotych brutto, są właścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni 1 ha, działki budowlanej w Ustce o powierzchni 1000m², lokalu użytkowego o powierzchni 35 m² oraz mają oszczędności w kwocie 40.000,00 złotych. Skarżący zatem dysponuje środkami umożliwiającymi mu poniesienie kosztów związanych ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika we własnym zakresie. Dochody bowiem osiągane w prowadzonym przez skarżącego gospodarstwie domowym oraz posiadany majątek, w szczególności oszczędności w kwocie znacznie przekraczającej wysokość kosztów postępowania w sprawie nie pozwalają przyjąć, że skarżący spełnia warunek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
Trzeba wskazać, że co prawda wysokość wynagrodzenia adwokata działającego za stronę ustalana jest między stronami, przy uwzględnieniu etapu postępowania, rodzaju sprawy i czynności podjętych przez niego. Jednak posiłkowo można podnieść, iż koszt ustanowienia adwokata do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz uczestniczenia w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynosi 240 zł netto (§ 18 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielnej z urzędu, tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 461).
Z tych względów Sąd uznał, że poniesienie przez skarżącego wynagrodzenia adwokata nie spowoduje uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla niego i jego żony i na podstawie art. art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.