Wyrok WSA w Lublinie z 10 marca 2009 r., II SA/Lu 856/08

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie

Rozpoznanie

w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 marca 2009 r.

Sprawa

sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego I. oddala skargę II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zł należnego podatku od towarów i usług

Skład

Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz przewodniczący
Sędzia NSA Witold Falczyński
Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski sprawozdawca
Stażysta Magdalena Kuca protokolant

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] przyznającą T.W. pomoc pieniężną w kwocie 250 złotych z tytułu specjalnego zasiłku celowego przeznaczoną na dofinansowanie do leczenia i zakup pralki, odkreślając przy tym, że świadczenie zostało zrealizowane w dniu 21 maja 2008 r. W uzasadnieniu podano, że T.W. pismem z dnia 24 kwietnia 2008 r. domagała się przyznania jej świadczenia na leczenie i zakup leków, natomiast kolejnym wnioskiem z dnia 10 maja 2008 r. wniosła o przyznanie jej kwoty 400 złotych na zakup pralki, gdyż dotychczasowa, darowana jej przez Ośrodek Pomocy Społecznej nadaje się obecnie na złom. Organ wyjaśnił, że strona prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, w dniu 24 sierpnia 2008 r. zmarł zamieszkujący z nią syn M. W tym samym budynku mieszka także jej mąż, z którym pozostaje jednak w separacji i który prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Mieszkanie jest wyposażone w niezbędny sprzęt domowy, skanalizowane, ogrzewane przez piec co. Organ zaznaczył, że w 2008r. strona otrzymała pomoc pieniężną w łącznej kwocie 2510 złotych. Obecnie utrzymuje się z emerytury w kwocie 556,02 złotych oraz zasiłków otrzymywanych z pomocy społecznej. Do dnia 31 grudnia 2008r. został jej przyznany także zasiłek celowy w kwocie 200 złotych miesięcznie na zakup żywności z rządowego programu " Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Dochód strony w miesiącach poprzedzających miesiące złożenia wniosków wyniósł 650 złotych. Ustalono również, że strona wydatki mieszkaniowe dzieli po połowie z mężem, ponadto za energię elektryczną płaci 100 złotych, za wywóz nieczystości - 30 złotych, telefon – 25 złotych, leki i środki higieniczne – 101, 67 złotych, na spłatę rat bankowych przeznacza 200 złotych. Wymaga leczenia z powodu astmy oskrzelowej oraz systematycznego przyjmowania leków. Jest sprawna fizycznie i psychicznie. Organ podkreślił, że dochód osiągnięty przez stronę przekracza kryterium dochodowe określone przez ustawę o pomocy społecznej, która dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 złotych. Mimo to jednak organ zdecydował udzielić stronie pomocy finansowej w oparciu o art. 41 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w przypadkach szczególnie uzasadnionych osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może zostać przyznany specjalny zasiłek celowy. Zdaniem organu udzielenie pomocy było uzasadnione przewlekłymi schorzeniami strony oraz jej sytuacją materialną i zgłaszanymi potrzebami. Wysokość zasiłku podyktowana została natomiast potrzebami i sytuacją życiową innych osób i rodzin objętych pomocą Ośrodka oraz jego możliwościami finansowymi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T.W. stwierdziła, że decyzja organu odwoławczego gwarantuje naruszenie prawa, ponieważ organ nagminnie naruszał prawo w stosunku do Z.W., dla którego nie przyznano do dnia 7 maja 2008r. nawet 1 grosza pomocy, w tym nawet specjalistycznych usług opiekuńczych. Skarżąca przypomniała, że z jej wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny nałożył na Kolegium karę grzywny. Zaznaczyła, że kryterium dochodowe wynosi 716 złotych od 1 stycznia 2008r do dnia 30 czerwca 2008r., a ponadto stwierdziła, że koszty leków w dniu złożenia wniosków z dnia 24 kwietnia 2008r. oraz 12 maja 2008r. wyniosły ponad 200 złotych. W jej ocenie kwota 100 złotych (zasiłek celowy na dożywianie) nie jest dochodem i nie powinna powodować ograniczenia świadczenia. Podała, że pralka dotąd przez nią używana grozi porażeniem, oczekiwała kwoty 400 złotych, a otrzymała jedynie 30 złotych. Zdaniem skarżącej organ powinny uwzględnić ustalenia wynikające z wywiadu jaki miał miejsce 15 maja 2008r. oraz ustalenia uzupełniające na dzień złożenia wniosków.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim za pozbawione uzasadnionych podstaw uznać należy podnoszone w skardze argumenty dotyczące błędnego ustalenia dochodów skarżącej. Stosownie do art.8 ust.3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zmianami) za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1. miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
2. składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3. kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Stosownie natomiast do ust. 4 powołanego art. 8 ustawy do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. Powołane przepisy w sposób wyczerpujący wskazują dochody, które nie są uwzględniane przy obliczania dochodu osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej. Słusznie zatem przyjęły organy rozpoznające sprawę, ze do dochodu zalicza się kwoty uzyskiwane przez skarżącą na podstawie ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego Pomoc Państwa w zakresie dożywiania (Dz.U Nr 267, poz. 2259), która w art.5 w zakresie ustalania kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskiwania tego rodzaju świadczenia nakazuje stosować art. 8 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Należy jednak podkreślić, że powyższe uwagi i tak nie mają znaczenia dla ustalenia dochodu skarżącej. Z akt sprawy wynika bowiem w sposób oczywisty, iż skarżąca w miesiącach poprzedzających złożone wnioski otrzymywała świadczenia rentowe w kwocie 550, 02 złotych netto, co oznacza, że nawet bez uwzględnienia świadczenia na dożywianie uzyskiwany przez skarżącą dochód przekracza kryterium dochodowe uprawniające ja do świadczeń z pomocy społecznej wynoszący w datach składania wniosków kwotę 477 złotych (art. 8 ust.1 pkt.1 ustawy o pomocy społecznej). W takiej sytuacji organ pomocy obowiązany był rozważyć przyznanie specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy, stanowiącego, że zasiłek ten przysługuje w przypadkach szczególnie uzasadnionych, mimo przekroczenia kryterium dochodowego. Skarżąca w żadnym razie nie wykazała, aby rozstrzygające sprawę organy przepis ten naruszyły. Zebrany materiał sprawy nie pozwalał także na stwierdzenie, że organy dopuściły się naruszenia art.7 kpa jak też art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej w stopniu istotnym dla wyniku sprawy. Przeciwnie, zgodnie z art.7 kpa organy podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Podkreślono zarówno zły stan zdrowia skarżącej jak i jej sytuację materialną. W przeprowadzonych wywiadach szczegółowo opisano warunki w jakich żyje skarżąca, jej sytuację mieszkaniową i rodzinną, podano wydatki i dochody. Jednocześnie wskazano, że korzysta ona z szeregu świadczeń pieniężnych, które w 2008 r. osiągnęły kwotę 2510 złotych. Wszystkie te okoliczności, zdaniem organu uzasadniały wniosek o wsparciu skarżącej specjalnym zasiłkiem celowym na zakup lodówki oraz leków i leczenie. Niezasadne są przy tym zastrzeżenia skarżącej co do wysokości przyznanego jej świadczenia, a w szczególności, że odbiega ona od kwot żądanych przez skarżącą we wnioskach z dnia 8 kwietnia 2004r i 10 maja 2008 r. Podkreślić należy, że świadczenie o jakim stanowi art.40 ust.1 ustawy o pomocy społecznej jest przyznawane w przypadkach zasługujących na szczególna uwagę.

Słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, że przepis art. 41 pkt. 1 ustawy w sposób nie mogący budzić wątpliwości przesądza o zupełnie wyjątkowym charakterze specjalnego zasiłku celowego. Może on być przyznany "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", a więc w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, bowiem o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Nie można z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu - tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryterium dochodowe (wyrok z dnia 19 stycznia 2006 r. I OSK 777/05 LEX nr. 194414). Powyższa ocena jest oczywista, skoro przyjęcie stanowiska reprezentowane w skardze doprowadziłoby do zatarcia różnicy, jaką ustawodawca nadaje zasiłkowi celowemu i specjalnemu zasiłkowi celowemu. Trafnie zatem podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (wyrok z dnia 17 maja 2007 r. I SA/Wa 272/07 Legalis), że specjalny zasiłek celowy o jakim stanowi art.41 ustawy z uwagi na swój szczególny charakter powinien być przeznaczony na określony cel bytowy. Świadczenie to nie może być podstawowym źródłem utrzymania i służyć zaspokojeniu każdej potrzeby życiowej. Zwrócił na to uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 maja 2007 r. (I SA/Wa 469/07 Legalis), dowodząc, że zasiłek specjalny nie jest przeznaczony na pokrycie pełnych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą i refundowania w całości poniesionych przez nią wydatków, ale ma charakter szczególnej pomocy doraźnej Jest też jasne, że wspomniany przepis nie daje podstaw do przyznawania świadczeń pieniężnych w kwotach jakich domaga się osoba objęta pomocą. Udzielana pomoc jak już wspomniano, musi uwzględniać także możliwości pomocy społecznej, które w przypadku skarżącej zostały czytelnie przedstawione.

Z tych względów na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zmianami) skargę należało oddalić.