Uzasadnienie
Uchwałą z 29 września 2000 r. Rada Gminy w S., powołując się na art. 7 ust. 1 pkt 8 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /t.j. Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./ oraz art. 30 ust. 6 i art. 54 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela /t.j. Dz.U. 1997 nr 56 poz. 357 ze zm./, uchwaliła regulamin określający wysokości dodatków do wynagrodzenia /w tym mieszkaniowy i wiejski/ oraz szczegółowe warunki ich przyznawania, sposób obliczania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw - dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach i przedszkolach prowadzonych przez Gminę S.
Związek Nauczycielstwa Polskiego -Zarząd Oddziału w S. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o stwierdzenie nieważności par. 11 ust. 10 i par. 12 ust. 2 regulaminu stanowiącego załącznik do uchwały z 29 września 2000 r. W motywach skargi podniesiono, że kwestionowane zapisy regulaminu w brzmieniu "w miarę posiadanych środków" naruszają art. 54 ust. 3 i art. 54 ust. 5 ustawy - Karta Nauczyciela.
W świetle tych przepisów nauczycielom spełniającym ustawowe przesłanki, określone w tych przepisach, przysługują świadczenia w postaci dodatku mieszkaniowego i wiejskiego. Wypłata tych dodatków nie może być zatem uzależniona od posiadanych środków finansowych. Organ prowadzący szkołę będący jednostką samorządu terytorialnego musi wypłacić dodatek wiejski i dodatek mieszkaniowy nauczycielom uprawnionym do takiego dodatku, jest to bowiem świadczenie obligatoryjne.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał tę skargę za uzasadnioną. Zdaniem sądu, zaskarżona uchwała, mocą której Rada Gminy w S. przyjęła kwestionowany regulamin, ma charakter prawa miejscowego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /por. uzasadnienie uchwały NSA z dnia 24 września 2001 r., OPS 7/01 - ONSA 2002 Nr 1 poz. 8/. Zatem skarga na tę uchwałę podlega rozpoznaniu w trybie art. 101 tej ustawy.
Uchwała w zaskarżonej części /par. 11 ust. 10 i par. 12 ust. 2 regulaminu stanowiącego załącznik do uchwały/ dotyczy nauczycielskiego dodatku mieszkaniowego oraz dodatku przysługującego uprawnionemu nauczycielowi zatrudnionemu na terenie wsi lub w mieście liczącym do 5000 mieszkańców. Stosowne regulacje dotyczące tych dodatków zawarte są w art. 54 ust. 3 oraz w art. 54 ust. 5 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela. Zgodnie z art. 54 ust. 3 tej ustawy nauczycielowi spełniającemu ustawą określone warunki przysługuje nauczycielski dodatek mieszkaniowy. Jego wysokość uzależniona jest od stanu rodzinnego nauczyciela. Wysokość dodatku może być także zróżnicowana w zależności od miejscowości, w której nauczyciel jest zatrudniony. Z powołanego przepisu wynika więc, że przyznanie nauczycielskiego dodatku jest obowiązkowe, jeśli nauczyciel spełnia ustawowe warunki. Wysokość tego dodatku uzależniona jest od kryteriów określonych w art. 54 ust. 3, przy czym określa ją - wraz ze szczegółowymi zasadami przyznawania i wypłacania dodatku - w trybie regulaminu, organ prowadzący szkołę będący jednostką samorządu terytorialnego /art. 54 ust. 3 w zw. z art. 30 ust. 6 cyt. ustawy/.
Powołane przepisy prawa oraz art. 7 ust. 1 pkt 8 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym uprawniały Radę Gminy w S. do podjęcia uchwały i określenia, w trybie regulaminu, wysokości oraz zasad przyznawania i wypłacania nauczycielskiego dodatku mieszkaniowego. Nie oznacza to jednak, że zaskarżona część regulaminu dotycząca tego dodatku /par. 11 ust. 10/ w brzmieniu "dodatek mieszkaniowy wypłaca się z dołu, w ramach posiadanych środków" może być uznana za zgodną z prawem. Podkreślono bowiem, że nauczycielski dodatek mieszkaniowy musi być wypłacony nauczycielowi spełniającemu ustawowe warunki do jego przyznania. Tymczasem redakcja par. 11 ust. 10 regulaminu wskazuje, iż dodatek ten, w określonej sytuacji, może nie być wypłacony. Zatem zapis par. 11 ust. 10 regulaminu jest niezgodny z prawem, gdyż wprowadza nieprzewidzianą ustawą modyfikację przesłanek przyznawania prawa do tego dodatku.
Uwagi powyższe odnieść również należy do dodatku, o którym mowa w art. 54 ust. 5 Karty Nauczyciela. Regulamin w odniesieniu do tego dodatku, w zaskarżonej części /par. 12 ust. 2/ stanowi:
"Dodatek wiejski wypłacany jest z dołu w ramach posiadanych środków". Sformułowanie to, tak jak w przypadku nauczycielskiego dodatku mieszkaniowego, stwarza możliwość niewypłacenia dodatku wiejskiego, co w świetle art. 54 ust. 5 Karty Nauczyciela jest niedopuszczalne. Nadto podnieść należy, iż żaden przepis Karty Nauczyciela nie upoważnił organu prowadzącego szkołę, będącego jednostką samorządu terytorialnego, do określenia zasad przyznawania i wypłacania tego dodatku w drodze regulaminu.
Art. 54 ust. 5 odnosi się wyłącznie do nauczycielskiego dodatku mieszkaniowego, o którym mowa w art. 54 ust. 3 Karty Nauczyciela. Oznacza to, iż objęcie regulaminem dodatku określonego w art. 54 ust. 5 tej ustawy nastąpiło bez podstawy prawnej. Art. 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie stanowi zaś samodzielnej podstawy prawnej do podjęcia uchwały w sprawie tego dodatku.
Z tych względów na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o NSA należało stwierdzić nieważność uchwały w zaskarżonej części.