Uzasadnienie
Zaskarżoną do sądu decyzją z 21 listopada 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu, po rozpatrzeniu odwołania R. M. (dalej jako: skarżący), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Goraja z 17 lipca 2023 r., w przedmiocie dodatku węglowego.
Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
W dniu 21 września 2022 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wypłatę dodatku węglowego, wskazując, że zamieszkuje w miejscowości H. 2a (gmina G.), prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe.
Decyzją z 12 stycznia 2023 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu dodatku węglowego.
W wyniku odwołania skarżącego, decyzją z 18 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Kolegium wskazało na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie, w zakresie miejsca zamieszkania skarżącego oraz deklarowanego składu rodziny.
Po uzupełnieniu materiału dowodowego i ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z 17 lipca 2023 r. Burmistrz Goraja odmówił przyznania skarżącemu dodatku węglowego. W uzasadnieniu organ powołał się na poczynione w sprawie ustalenia faktyczne, z których wynika, że skarżący nie zamieszkuje faktycznie pod adresem H. 2a, nie prowadzi tam gospodarstwa domowego, przebywa jedynie sporadycznie. Organ wskazał także na treść wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze skarżącym, z którego wynika, że skarżący w ostatnim sezonie grzewczym nie kupował węgla, obecnie pali drewnem, aby mieć ciepłą wodę
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez pominięcie istotnych faktów mających wpływ na rozstrzygnięcie, błędne ustalenie stanu faktycznego, brak zawiadomienia o próbach przeprowadzenia wywiadu i oględzin budynku, niezapoznanie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 15 września 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że jak wynika z akt sprawy, skarżący faktycznie nie zamieszkuje i nie gospodaruje w miejscu i na obszarze gminy w której złożył wniosek. Powyższa okoliczność bezspornie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, a w szczególności z ustaleń wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 2 czerwca 2023 r. Organ I instancji prawidłowo ustalił, że okresowe przebywanie przez skarżącego w domu położonym w miejscowości H. nie oznacza, że tu prowadzi on gospodarstwo. Nie można mówić o prowadzeniu kilku gospodarstw domowych, jak chce tego skarżący. Prowadzenie gospodarstwa możliwe jest wyłącznie w jednej lokalizacji. Powyższe wyklucza zatem możliwość występowania przez wnioskodawcę o przyznanie dodatku węglowego w więcej niż jednym miejscu, nawet w przypadku posiadania kilku nieruchomości. Konkludując Kolegium stwierdziło, że skarżący nie spełnia warunku przyznania dodatku węglowego określonego w przytoczonym wyżej art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 poz. 141 ze zm.; dalej jako: u.d.w.), którym jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego.
W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium R. M. zarzucił naruszenie art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nienależytym rozpoznaniu sprawy i wydaniu decyzji zawierającej istotne braki w zakresie uzasadnienia faktycznego, w szczególności brak odniesienia się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu. Skarżący zażądał uchylenia decyzji Kolegium oraz decyzji organu I instancji, a także zasądzenia od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że mieszka pod wskazanym adresem w H., a poczynione ustalenia organu są błędne i nieprawdziwe. O tym, że strona mieszka pod wskazanym adresem świadczy ogrzewanie budynku, który się tam znajduje oraz korzystanie z energii i mediów, co mogło zostać ustalone przez organ w drodze oględzin.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej jako: p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje
Skarga podlegała oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja Kolegium jest zgodna z prawem.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego, czy organy prawidłowo uznały, że skarżący nie spełnia ustawowej przesłanki do przyznania dodatku węglowego, ponieważ w rzeczywistości nie zamieszkuje i nie gospodaruje we wskazanym we wniosku miejscu, tj. pod adresem H. 2a.
Przypominając dla porządku podstawowe ramy prawne sporu należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.w., dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438 ze zm.; dalej: u.w.t.r.), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Gospodarstwo domowe w rozumieniu ustawy stanowi: (1) osoba fizyczna samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo (2) osoba fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe) (art. 2 ust. 2 u.d.w.).
Zgodnie z art. 2 ust. 13 u.d.w., wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji. W świetle ust. 15a przywoływanego przepisu, dokonując weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego, wójt, burmistrz albo prezydent miasta bierze pod uwagę w szczególności: (1) informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi; (2) informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie: a) świadczeń rodzinnych oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, b) świadczenia wychowawczego, c) dodatku osłonowego, d) dodatku mieszkaniowego; (3) dane zgromadzone w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców.
Jak wynika z art. 2 ust. 15b u.d.w., jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych. Wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy (ust. 15c). W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku węglowego (ust. 15d). Istotne jest przy tym, że uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ust. 15b, stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku węglowego – zgodnie z art. 2 ust. 15e u.d.w.
Z powiązania przesłanki podmiotowej przyznania dodatku węglowego (art. 2 ust.
1) z treścią obydwu definicji legalnych gospodarstw domowych (art. 2 ust. 2 u.d.w.) płynie jednoznaczny wniosek: przesłanką przyznania dodatku węglowego jest zamieszkiwanie i gospodarowanie w określonym miejscu, wyposażonym w źródła ogrzewania określone w art. 2 ust. 1 u.d.w.
Zjawiskiem naturalnym we współczesnym społeczeństwie jest zarówno zmienność, jak i wielość miejsc pobytu; wiele osób posiada kilka miejsc pobytu, z uwagi na przyczyny zawodowe lub osobiste. Biorąc pod uwagę cele dodatku węglowego, jakim miało być wsparcie gospodarstw domowych w zaspokojeniu jednej z podstawowych potrzeb bytowych, w sytuacji drastycznych wzrostów kosztów opału (por. uzasadnienie projektu ustawy o dodatku węglowym, Sejm IX kadencji, druk sejmowy nr 2471), w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że definicję gospodarstwa domowego (art. 2 ust. 2 u.d.w.) należy interpretować w ten sposób, aby dążyć do ustalenia, co jest centrum życiowym osoby ubiegającej się o przyznanie dodatku węglowego, w tym okresie, w którym w grę wchodzi wykorzystywanie źródeł ogrzewania wskazanych w art. 2 ust. 1 u.d.w.
W ocenie Sądu całkowicie sprzeczne z ratio legis ustawy byłoby przyjęcie, że osoba, która czasowo przebywa w innym miejscu jest uprawniona do uzyskiwania wsparcia publicznego w postaci dodatku węglowego zarówno w miejscu stałego pobytu, jak i w miejscu, w którym przebywa czasowo. Byłoby to całkowite wypaczenie idei, jakie przyświecały ustawodawcy przy tworzeniu tej formy wsparcia publicznego gospodarstw domowych.
W ocenie Sądu organy na bazie prawidłowych ustaleń doszły do prawidłowego wniosku, że deklarowane we wniosku skarżącego o dodatek węglowy miejsce, tj. H. 2a (gmina G.) nie jest miejscem, w którym skarżący zamieszkuje i gospodaruje w sensie określonym w art. 2 ust. 1 i 2 u.d.w., z uwzględnieniem powyższej wykładni, odwołującej się do ratio legis ustawy, gdyż nie jest to miejsce stanowiące centrum życiowe wnioskodawcy w okresie, w którym w grę wchodzi wykorzystywanie źródeł ogrzewania wskazanych w art. 2 ust. 1 u.d.w.
Za takim stanowiskiem przemawiają następujące fakty ustalone prawidłowo przez organ: po pierwsze, w deklaracji dotyczącej źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, skarżący podał adres zamieszkania w mieszkaniu położonym w B., przy ul. W. (w rubryce D05 formularza zaznaczono przy tym, że dane adresowe nie są tożsame z adresem budynku, którego dotyczy formularz, czyli H. 2a; k. 5 akt adm.). O tym, że skarżący mieszka w rzeczywistości w B. świadczy również fakt podawania tego adresu w innej dokumentacji, np. w złożonej do akt administracyjnych karcie leczenia szpitalnego (k. 16 akt adm.).
Po drugie, na adres H. 2a nie została złożona żadna deklaracja w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Opłaty za wywóz nieczystości stałych skarżący ponosi z tytułu zamieszkiwania pod adresem w B. (k. 7, 45, 47, 48 akt adm.).
Po trzecie, w toku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 6 grudnia 2022 r. ustalono, że pod adresem H. 2a nikt nie mieszka, furtka w ogrodzeniu jest zamknięta na klucz. Pracownicy socjalni udali się do domu mieszkającej obok matki skarżącego, która oświadczyła, że skarżący zamieszkuje w B. przy ul. W., a do H. przyjeżdża w weekendy oraz wakacje (k. 20 akt adm.). Ustalenia te potwierdzono w trakcie kolejnej wizyty pracownika socjalnego pod adresem wskazanym we wniosku – w dniu 19 czerwca 2023 r. – w domu nikogo nie było, furtka była zamknięta, nie zauważono śladów świadczących o stałym użytkowaniu posesji. Matka skarżącego po raz kolejny potwierdziła, że syn mieszka w B. (k. 42, 43). Fakt, że skarżący czasowo przyjeżdża do domu w H., odwiedzając matkę potwierdza również kolejny wywiad środowiskowy, przeprowadzony 22 czerwca 2023 r. Jednocześnie sam skarżący przyznał w trakcie wywiadu, że pali w domu drewnem, a węgiel ostatni raz kupował około 3 lat temu (k. 49).
Zgodnie z zasadami prawdy materialnej i swobodnej oceny dowodów (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) organ ocenia materiał dowodowy wszechstronnie, a zatem w jego całokształcie. Przytoczone wyżej, ustalone przez organ I instancji fakty tworzą logiczny, spójny z doświadczeniem życiowym obraz, prowadzący do wskazanej wyżej konkluzji – deklarowane we wniosku skarżącego o dodatek węglowy miejsce, tj. H. 2a nie jest miejscem, w którym skarżący zamieszkuje i gospodaruje w sensie określonym w art. 2 ust. 1 i 2 u.d.w., gdyż nie jest to miejsce stanowiące centrum życiowe wnioskodawcy, lecz jedynie miejsce w którym, czasowo, okazjonalnie przebywa.
Podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego są niezasadne – organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, wszechstronna, dogłębna analiza faktów doprowadziła do prawidłowej konkluzji, że skarżący nie spełnił ustawowych przesłanek do przyznania dodatku węglowego. Wbrew podniesionemu w skardze zarzutowi uzasadnienia decyzji organów obydwu instancji są prawidłowe – zawierają zarówno wskazanie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i źródeł ich ustalenia, jak również wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem właściwych przepisów prawa.
W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.