Uzasadnienie
Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym decyzją z dnia [...] lipca 1991 roku (znak: [...]) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania K.W. i J.R. od decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji, Rolnictwa i Gospodarki Gruntami (z upoważnienia Prezydenta Miasta) z dnia [...]maja 1991 r. znak: [...]), dotyczącej odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...]stycznia 1984 r. (Nr [...]) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie organu I instancji.
W uzasadnieniu stwierdziło, że decyzją z dnia [...] maja 1991 r. (znak [...]) Dyrektor Wydziału Geodezji Rolnictwa i Gospodarki Gruntami działając z upoważnienia Prezydenta Miasta odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 1984 r. (Nr [...]) w sprawie odmowy nadania działki budowlanej na rzecz spadkobierców W.R., z tytułu przejęcia nieruchomości stanowiącej własność W.R. na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. nr 27, poz. 192).
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że w trybie przepisów powyższej ustawy nie przejęto nieruchomości stanowiącej własność W.R. na rzecz Skarbu Państwa, zaś część gruntów objętych księgą wieczystą Nr KW [...], została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa.
Następnie organ II instancji rozpatrując odwołanie spadkobierców W.R. orzekł, że decyzja organu I instancji jest wadliwa, gdyż została wydana przez organ niewłaściwy. Wynikało to bowiem z dyspozycji art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który stanowi, że o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, nadaniu nieruchomości zamiennej oraz o zwrocie nieruchomości, orzeka rejonowy organ rządowej administracji ogólnej. Oznacza to, stwierdził organ odwoławczy, że tylko rejonowy organ administracji ogólnej, jest właściwy w kwestii orzekania o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, nadaniu nieruchomości zamiennej oraz o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej czy przejętej na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, jak i jest również właściwy do orzekania o wznowieniu postępowania dotyczącego ww. kwestii.
W skardze do Sądu z dnia 4 września 1991 r. J.R. i K.W. wystąpili o stwierdzenie nieważności wydanej przez Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym decyzji i przekazanie sprawy wg właściwości lub wydanie merytorycznej decyzji w tej sprawie.
Ponadto podnieśli zarzut naruszenia przez zaskarżoną decyzję prawa materialnego, tj. przepisu art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jednolity Dz.U. Nr 30 z 1991 r.) oraz art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej (Dz.U. Nr 21 z 1990 r.), przez przyjęcie, że organem właściwym do orzekania w tej sprawie jest Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym, gdy w rzeczywistości organem właściwym jest Wojewoda.
W odpowiedzi na skargę Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
Następnie, postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 25 lutego 1992 r. (sygn. akt II SA/Lu 960/91) zostało zawieszone przedmiotowe postępowanie z powodu śmierci skarżącego J.R.. Z kolei postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjne w Lublinie z dnia 8 listopada 2005 r. (sygn. akt II SA/Lu 936/05), Sąd podjął zawieszone postępowanie z udziałem następcy prawnego J.R., A.A.Ł. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego A.Ł.
Ponadto, podczas rozprawy przed Sądem pełnomocnik skarżącej A.A.Ł. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego A.Ł. poparł skargę złożoną w dniu 4 września 1991 r. Także uczestnicząc w rozprawie Prokurator Prokuratury Apelacyjnej poparł skargę w zakresie dotyczącym stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji z powodu naruszenia ich właściwości do orzekania w tej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Kognicja wojewódzkiego sądu administracyjnego w świetle dyspozycji art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) obejmuje kontrole działalności administracji publicznej także w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Z kolei, postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną organu I instancji z dnia [...]stycznia 1984 r. dotyczyło nadania działek w trybie art. 8 i 9 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego, które nie są działkami zamiennymi w rozumieniu art. 48 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Istotą działek zamiennych jest przyznanie ich w zamian za nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa w trybie przepisów wywłaszczeniowych. Natomiast istotą nadania działek w trybie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego jest przydzielenie (zachowanie) właścicielom nieruchomości objętych uchwałą o terenach budownictwa jednorodzinnego, czy też rodzinie właściciela działek, z nieruchomości objętej uchwałą przed przejściem nieruchomości objętych uchwałą na własność Państwa (art. 5 tejże ustawy).
Natomiast w świetle przepisów cyt. ustawy z 1972 r. organem właściwym do orzekania w kwestii zachowania względnie nadania działek na podstawie art. 8 i 9 powołanej ustawy był terenowy organ administracji państwowej. Ponadto - na mocy art. 89 pkt 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - ustawa z dnia 6 lipca 1972 r. utraciła moc, lecz zakres przedmiotowy dotyczący ustalania terenów budownictwa jednorodzinnego został unormowany w cytowanej ustawie o gospodarce gruntami (rozdz. 2 ustawy).
W świetle obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, organami kompetentnymi do orzekania w kwestii nadania działek w zamian za nieruchomości objęte uchwałą o ustalaniu granic budownictwa jednorodzinnego były organy gminy. Powyższe sprawy, stosownie do przepisów art. 6 i 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (obecnie gminnym) (Dz.U. Nr 16, poz. 95 ze zm.), należały do zadań własnych gminy, czyli w świetle art. 17 pkt 1 kpa, w sprawach należących do zadań własnych gminy – w stosunku do organów gminy, organem wyższego stopnia było Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym.
Oznacza to, że w powyższym stanie prawnym, organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami wydanej (z upoważnienia Prezydenta Miasta)w przedmiocie nadania spadkobiercom W.R. działek w trybie przepisów ustawy z 1972 r. było właściwe miejscowo kolegium odwoławcze, a nie (jak twierdzi strona skarżąca) Wojewoda.
Ponadto w świetle wówczas obowiązującego art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej (Dz.U. Nr 21, poz. 123) w związku z art. 48 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wojewoda był organem właściwym do rozpatrywania odwołania od decyzji wydanej w przedmiocie wywłaszczenia, odszkodowania, nadania nieruchomości zamiennej oraz zwrotu nieruchomości. Jednak, co prawidłowo orzekł organ II instancji, załatwienie sprawy w zakresie nadania działek w świetle dyspozycji art. 8 i 9 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. możliwe było, jeżeli w trybie przepisów cyt. ustawy doszło do przejęcia własności nieruchomości na rzecz państwa.
Natomiast z materiału dowodowego w niniejszej sprawie wynika, że nieruchomość stanowiąca własność W.R. nie była przejęta na rzecz państwa w trybie przepisów ustawy z 1972 r., czyli niemożliwe było orzekanie o nadaniu spadkobiercom W.R. działek na podstawie art. 8 i 9 tejże ustawy. Ponadto z materiału dowodowego w tej sprawie wynika, że nieruchomość stanowiąca własność W.R. stała się własnością Skarbu Państwa lecz w trybie przepisów wywłaszczeniowych. W tej sytuacji, strona skarżąca mogła na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wystąpić z odpowiednim roszczeniem do właściwego organu administracji rządowej – kierownika urzędu rejonowego, co prawidłowo orzekł organ II instancji.
Natomiast w obecnym stanie prawnym, po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity z 2004 r. Dz. U. Nr 261, poz. 2063 ze zm.) właściwym organem w tym zakresie do załatwienia przedmiotowego wniosku o wznowienie postępowania jest starosta, a na terenie miasta właściwym organem jest prezydent miasta na prawach powiatu, który wykonuje zadania zlecone z zakresu administracji rządowej (art. 142 tejże ustawy).
Sąd ocenia jednak legalność zaskarżonego do niego aktu administracyjnego według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu.
Reasumując stwierdzić należy, że Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym będąc organem wyższego stopnia w stosunku do organów gminy, było władne rozpatrzyć odwołanie od decyzji tego organu. Stwierdziwszy zaś, że Prezydent Miasta, nie był w dacie wydania zaskarżonej decyzji właściwy do orzekania w kwestii wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 1984 r. o odmowie nadania działki budowlanej, prawidłowo uchyliło jego decyzję i umorzyło postępowanie przed organem niewłaściwym
Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji.