Uzasadnienie
M. H. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2016 r. starszy referendarz sądowy tut. Sądu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od każdej opłaty sądowej ponad kwotę 50 zł.
Referendarz ustalił na podstawie złożonego formularza, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, z którą zamieszkuje w domu o powierzchni [...] o wartości [...] zł i utrzymuje się z dochodów pochodzących z uprawy gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha użytków rolnych i [...] ha lasu wynoszących miesięcznie [...] zł netto oraz renty chorobowej żony w kwocie [...] zł netto. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącego wynosi [...] zł netto. Stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego skarżącego, nie obejmujące kosztów wyżywienia, zakupu środków czystości i higieny osobistej oraz odzieży, wynoszą [...] zł. Skarżący jest właścicielem samochodu osobowego m-ki [...] rok produkcji 2000 o wartości [...] zł, ciągnika rolniczego m-ki [...] rok produkcji 1974 i maszyn rolniczych.
Na podstawie powyższych informacji referendarz sądowy przyjął, że skarżący ma realną możliwość poniesienia każdej opłaty sądowe związanej z niniejszym postępowaniem w kwocie każdorazowo nie wyższej od 50 złotych bez narażenia siebie i żony na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego.
W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący podniósł, że referendarz rozpoznając sprawę wziął pod uwagę zawyżone dochody jakie uzyskał z gospodarstwa, ponieważ nie uwzględnił kosztów ich uzyskania. Wskazał, że, aby uzyskać dochód z gospodarstwa należy ponieść koszty: nasion, nawozów i środków ochrony roślin oraz oleju napędowego do ciągnika i w roku 2015 r. wyniosły one [...] zł. Ponadto wskazał na inne drobne wydatki jak np. usunięcie awarii ciągnika, czy zakup części zamiennych. Wyjaśnił, że przez pomyłkę występując o pomoc w zakresie kosztów sądowych jako dochód podał kwotę uzyskaną za sprzedaż produktów rolnych oraz dopłatę unijną.
Zarządzeniem z dnia 30 marca 2016 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia materiału dowodowego poprzez nadesłanie wyciągu z rachunków bankowych, zaświadczenie właściwego urzędu gminy informujące o wielkości gospodarstwa rolnego, decyzji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznaniu płatności bezpośrednich na 2015 r. oraz dokumenty potwierdzające wydatki związane z kosztami utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego oraz związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przesłał: wyciągu z rachunków bankowych, rachunki z dnia 14 kwietnia 2016 r. na kwotę [...] zł oraz [...] zł za środki ochrony roślin, odcinek raty ze stycznia 2016 r. za odpady w kwocie [...] zł, rachunek z dnia 17 listopada 2015 r. za olej napędowy w kwocie [...] zł, odcinki za ubezpieczenia w kwotach: [...] zł (PZU luty 2016), [...] zł (PZU marzec 2016), [...] zł (OC-[...]) oraz [...] zł (KRUS za styczeń 2016). Poza tym przedłożył zaświadczenie Wójta Gminy dotyczące posiadanych przez niego powierzchni użytków rolnych, faktury PGE w kwotach: [...] zł (rozliczenie za okres 22.07.2015 – 19.01.2016), [...] zł (za okres 19.01.2016 – 19.03.2016) oraz [...] zł (za okres 19.03.2016-10.05.2016), jak dokument wskazujący na wysokość składki OC za rok 2016 w kwocie [...] zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r., mającym zastosowanie w niniejszej sprawie zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r., poz. 658) – rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8 (a więc i postanowienia w przedmiocie prawa pomocy) sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. (...) Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2).
Rozpatrując sprzeciw skarżącego stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego jest prawidłowe.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, zaś w zakresie całkowitym – czego domagał się skarżący – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 2), a więc gdy nie ma żadnych środków na te koszty. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest możliwe w wyjątkowych przypadkach, gdy sytuacja osoby ubiegającej się o pomoc, z przyczyn od niej niezależnych, graniczy z ubóstwem, a więc gdy osoba ta nie jest w stanie ponosić wydatków na zaspokojenie swoich najistotniejszych potrzeb.
Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa i powinna być stosowana rozważnie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że każda osoba wszczynająca postępowanie powinna się liczyć z wydatkami na ten cel (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1980 r., sygn. akt I CZ 99/1980 (publ. LEX nr 8257). Przyznanie przez sąd prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć zatem charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. Udzielenie bowiem prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienia NSA: z dnia 4 kwietnia 2011 r. o sygn. akt II FZ 103/11 oraz z dnia 25 lutego 2011 r. o sygn. akt I FZ 26/11).
Z żadną z wymienionych sytuacji nie mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Skarżący jest właścicielem nieruchomości o powierzchni [...]m2 o wartości [...] zł, gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha oraz lasu o powierzchni [...]. Skarżący jest właścicielem samochodu osobowego m-ki [...] rok produkcji 2000 o wartości [...] zł, ciągnika rolniczego m-ki [...] rok produkcji 1974 i maszyn rolniczych. Dochody osiągane przez niego i jego żonę – wskazane we wniosku PPF – wyniosły [...]zł. Nie można zatem przyjąć, aby wnioskodawca był osobą ubogą, której dochody nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia jego wniosku w całości.
Powyższe okoliczności wskazują bowiem, że sytuacja materialna skarżącego jest stabilna pod względem majątkowym i finansowym, a opłacenie częściowych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie leży w granicach realnych możliwości finansowych skarżącego.
Poza tym należy wskazać, że przedstawiona – na wezwanie sądu – dokumentacja wydatków jakie wnioskodawca ponosi dotyczy przede wszystkim prowadzenia gospodarstwa rolnego. W ocenie sądu, brak jest podstaw do zaliczenia do wydatków związanych z utrzymaniem koniecznym kosztów związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego (zakupu materiałów do produkcji rolnej, oleju napędowego, itp.). Nakłady na rozwój gospodarstwa rolnego nie mieszczą się bowiem w zakresie niezbędnych kosztów utrzymania koniecznego, w związku z czym ich ponoszenie nie stanowi argumentu za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie WSA w Rzeszowie z 14 października 2008 r., II SA/Rz 346/08 Legalis).
Wobec powyższego nie ma zatem podstaw do uchylenia postanowienia referendarza jako naruszającego prawo.
Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 260 § 1 oraz art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.