Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Celnego w E. decyzją z dnia "[...]", działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007 r. nr 125, poz. 874, z późn. zm., dalej zwaną u.t.d.), nałożył na A.S. i J.S. spółkę cywilną "[...]" karę pieniężną w łącznej wysokości 5.000,00 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia oraz za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Ustalono bowiem, że w dniu 27 czerwca 2008 r., kierujący pojazdem ciężarowym marki Mercedes Benz "[...]" nie posiadał powyższych dokumentów. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że A.S. i J.S. posiadali zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne, na wskazany wyżej pojazd, wydane w dniu 27 lutego 2006 r., które było ważne tylko do dnia 26 lutego 2007 r. Kolejne zaświadczenie wydano w dniu 15 lipca 2008 r. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 33 ust. 1, art. 42 ust. 1 i art. 87 ust. 2 u.t.d. wykonywanie przez przedsiębiorcę przewozów drogowych, związanych z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, wymaga zgłoszenia prowadzenia takich przewozów jako działalności pomocniczej w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej w celu uzyskania zaświadczenia uprawniającego do wykonywania niezarobkowych przewozów drogowych.
Podczas przewozu wykonywanego na potrzeby własne przedsiębiorca ma obowiązek posiadać w pojeździe wypis z zaświadczenia. Podmiot ten jest również obowiązany do uiszczenia opłaty za korzystanie z dróg krajowych przez nabycie właściwej karty opłaty drogowej. Organ pierwszej instancji podkreślił, że wyjaśnienia strony złożone w toku postępowania administracyjnego potwierdziły, że handel obwoźny nie jest podstawowym przedmiotem działalności spółki, lecz ma on jedynie charakter pomocniczy w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej - handlu artykułami przemysłowymi i motoryzacyjnymi.
W złożonym odwołaniu A.S. i J.S. zakwestionowali stanowisko organu pierwszej instancji dotyczące kwalifikacji kontrolowanego pojazdu i wywiedli, że jest on pojazdem specjalnego przeznaczenia, dostosowanym do handlu obwoźnego. Podali, że prowadzą jednocześnie sprzedaż towarów z samochodu (obwoźną) i stacjonarną w sklepie. W związku z tym nie można przyjąć, że sprzedaż z kontrolowanego samochodu nie jest działalnością pomocniczą. Dodali też, że przewóz na potrzeby własne realizują przy pomocy specjalistycznych przedsiębiorstw przewozowych.
Dyrektor Izby Celnej w O. decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że rodzaj i charakter działalności gospodarczej odwołujących się nie budzi wątpliwości, gdyż przedmiotem tej działalności jest handel detaliczny i hurtowy. Wyjaśnił, że przedsiębiorcy prowadzący niezarobkowy przewóz drogowy, to przedsiębiorcy, którzy prowadzą działalność gospodarczą w innych branżach niż transport drogowy, a wykonywane przez nich przewozy służą jedynie realizacji tej działalności, czyli są wykonywane pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej. Podmioty te muszą legitymować się zaświadczeniem potwierdzającym zgłoszenie prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej.
Niezależnie od powyższego obowiązku, przedsiębiorcy zobowiązani są do uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych. Odwołujący się nie posiadali wymienionych wyżej dokumentów, natomiast sporny przewóz był przewozem na potrzeby własne spółki, spełniającym wszystkie przesłanki określone w art. 4 ust. 4 u.t.d. Spółka przewoziła bowiem towary po drodze krajowej, w imieniu i na własną rzecz, własnym środkiem transportu, o masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, a pojazdem tym kierował współwłaściciel. Przewóz był związany z prowadzoną przez wspólników działalnością gospodarczą w zakresie handlu artykułami przemysłowymi.
Odnosząc się do obowiązku uiszczenia opłaty drogowej organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 42 ust. 1 u.t.d. wymienia enumeratywnie rodzaje pojazdów zwolnionych z obowiązku uiszczenia tej opłaty. Tak więc każdy niewymieniony w tym katalogu użytkownik dróg dokonującego przewozu drogowego pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony obowiązany jest do uiszczenia wymienionej opłaty.
Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że wspólnicy spółki naruszyli art. 33 ust. 1 i art. 42 ust. 1 u.t.d., co obligowało organ pierwszej instancji do nałożenia kary pieniężnej w wysokości określonej w tej ustawie.
W złożonej skardze A.S. i J.S. zarzucili, że kontrolowany pojazd swoją masą nie przekroczył 3,5 tony, zatem nie powinno stosować się do niego przepisów u.t.d. Podnieśli, że nie ma dokumentu, który wskazywałby na prawidłowość przyjętego przez organy celne twierdzenia, iż pojazd skarżących przekracza dopuszczalną masę całkowitą. Zakwestionowali również stanowisko, jakoby skontrolowany przewóz był wykonywany na potrzeby własne spółki. Podali, że kontrolowany pojazd jest samochodem specjalnego przeznaczenia i służy jako sklep. Znajdujący się na nim towar nie stanowi ekspozycji, lecz jest przeznaczony na sprzedaż, o czym świadczy zestawienie faktur sprzedaży. Przewóz tym pojazdem był wykonywany zatem w celach zarobkowych, a nie na potrzeby własne. Podkreślili, że przewóz ten nie był wykonywany pomocniczo, skoro podstawową działalnością spółki jest także handel towarami bezpośrednio z samochodu.
Podnieśli ponadto, że spółka zleca firmom kurierskim wszelki transport na potrzeby własne. W tej sytuacji, zdaniem skarżących, nie ciążyły na nich obowiązki, których naruszenie zarzucono im w zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił w uzasadnieniu, że nie było potrzeby ważenia kontrolowanego pojazdu, gdyż stosowanie przepisów u.t.d. uzależnione jest od dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu (zespołu pojazdów) a nie jego masy własnej. Masa całkowita zaś jest wielkością obiektywną, związaną z określonym typem pojazdu, opisaną w danych technicznych i nie jest to faktyczny ciężar pojazdu wraz z wyposażeniem w chwili kontroli.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza, obowiązujących w dacie jej wydania, przepisów prawa.
Skarżący prowadzą działalność gospodarczą w zakresie handlu artykułami przemysłowymi i motoryzacyjnymi (vide: zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 17 kwietnia 2002 r.).
W sprawie bezsporne jest, że "[...]" wspólnik spółki cywilnej, w dniu 27 czerwca 2008 r. poruszał się samochodem marki Mercedes Benz po drodze krajowej i nie posiadał zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej oraz opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych.
Skarżący zakwestionowali obowiązek legitymowania się tymi dokumentami w okolicznościach faktycznych sprawy i podnieśli, że łączna masa pojazdu w dniu kontroli nie przekraczała 3,5 tony, co wyłącza stosowanie przepisów u.t.d. Wywiedli też, że kontrolowany przewóz nie był przewozem na potrzeby własne, lecz realizowano nim przewóz w celach zarobkowych. Podkreślili, że przewóz tym samochodem nie ma charakteru pomocniczego w stosunku do działalności spółki.
Stanowisko powyższe nie znajduje jednak uzasadnienia w przepisach prawa.
Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d. przepisów tej ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Bezsporne jest, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu skarżących wynosi 4.600 kg co wynika z dowodu rejestracyjnego pojazdu. Dopuszczalna masa całkowita pojazdu to, stosownie do art. 2 pkt 54 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908, z późn. zm.), największa określona właściwymi warunkami technicznymi masa pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze, w przeciwieństwie do rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, przez którą należy rozumieć masę pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób (pkt 55 art. 2 tej ustawy). Ważenie pojazdu pozwoliłoby więc jedynie na określenie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu co było w stanie faktycznym sprawy zbędne.
Błędne jest również stanowisko skarżących odnośnie do braku obowiązku posiadania zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 1 u.t.d. Zgodnie z tym przepisem przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.
Ustawodawca zdefiniował w art. 4 pkt 4 u.t.d., pojęcie "niezarobkowego przewozu drogowego- przewozu na potrzeby własne" jako każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
- a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,
- b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,
- c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
- d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Przyznać należy, że definicja legalna zawarta w art. 4 pkt 4 u.t.d., odbiega do potocznego rozumienia zwrotu "niezarobkowy przewóz". Prawodawca może jednak utworzyć taką definicję, obowiązującą w całym tekście danej ustawy i aktach wykonawczych do niej, jeżeli ze względu na dziedzinę regulowanych spraw zachodzi potrzeba ustalenia nowego znaczenia danego określenia (§ 146 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", Dz. U. nr 100, poz. 908).
Przewozem niezarobkowym ("na potrzeby własne"), o którym mowa m.in. w art. 33 u.t.d., jest zatem taki przewóz drogowy osób lub rzeczy, który nie jest wykonywany jako zasadnicza, podstawowa działalność gospodarcza przedsiębiorcy. Nie ma przy tym znaczenia, że do prowadzenia podstawowej działalności gospodarczej (w niniejszej sprawie - prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie handlu artykułami przemysłowymi i motoryzacyjnymi) niezbędny jest przewóz towarów. Od tego przewozu ustawodawca odróżnia natomiast transport drogowy - rozumiany jako podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, na wykonywanie którego niezbędne jest uprzednie uzyskanie licencji. Skoro skarżący prowadzą działalność gospodarczą w zakresie handlu, to przewóz towarów handlowych (także w celu ich sprzedaży z samochodu) jest na mocy cytowanych wyżej przepisów tylko działalnością pomocniczą w rozumieniu przepisów tej ustawy.
Skontrolowany pojazd skarżących spełniał łącznie warunki ustawowe, wymienione w art. 4 pkt 4 u.t.d. Był bowiem prowadzony przez wspólnika spółki, stanowił własność przedsiębiorców, przewożone nim rzeczy były własnością spółki i nie był to przewóz w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Wobec powyższego prawidłowo organy administracji obu instancji stwierdziły, że na wykonywanie skontrolowanego przewozu drogowego tym pojazdem niezbędne było uzyskanie przez skarżących zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej.
Natomiast nie jest kwestionowane, że skarżący nie legitymowali się tym dokumentem. Dodać też należy, że skarżący posiadali uprzednio niezbędne zaświadczenie a po utracie jego mocy wystąpili o następne co mogłoby świadczyć o tym, że zdawali sobie sprawę z konieczności posiadania takiego zaświadczenia.
Prawidłowo również ustalono, że skarżący winni byli uiścić opłatę za przejazd przedmiotowego pojazdu po drogach krajowych, o której mowa w art. 42 ust. 1 u.t.d., gdyż realizowali przewóz drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pod tym pojęciem należy zaś rozumieć transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 (pkt 6a art. 4). Kontrolowany pojazd nie był też wyłączony z obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych na podstawie art. 42 ust. 1 pkt 1 - 4 i art. 42a u.t.d. Zatem kierujący pojazdem winien był dysponować dokumentem poświadczającym dokonanie takiej opłaty, natomiast bezspornie skarżący nie uiścili opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych.
Zgodnie z art. 87 ust. 1 i ust. 2 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, co do zasady, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m.in. kartę opłaty drogowej, zaś podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne - także wypis ze spornego zaświadczenia. Sankcje za brak tych dokumentów przewidziano w art. 92 ust. 1 u.t.d., zgodnie z którym kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające m.in. z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15.000 zł. Wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określono w załączniku do ustawy. W punkcie 1.4 tego załącznika przewidziano, że wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia podlega karze w wysokości 2.000 zł, zaś w punkcie 4.1. - wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych - 3.000 zł.
Prawidłowo zatem zaskarżoną decyzją nałożono na skarżących karę pieniężną w łącznej wysokości 5.000 zł za naruszenie wskazanych wyżej obowiązków ustawowych.
Sąd nie stwierdził w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz rozstrzygnięcie sprawy co do istoty.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.