Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że wnioskiem przedłożonym w dniu 15 września 2010r. K. R. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad K. S.. Do wniosku dołączone zostały kserokopie dowodów osobistych, kserokopia orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia "[...]" o zmianie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności K. S., kserokopia zaświadczenia z Sądu Rejonowego potwierdzającego ustanowienie dla K. S. opiekunów, oświadczenie wnioskodawczyni z dnia 12 marca 2010r., zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy.
Po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia "[...]" organ I instancji odmówił K. R. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad K. S. W uzasadnieniu wskazano, że K. R. została ustanowiona opiekunem prawnym K. S., jednakże nie jest z nią w żadnym stopniu spokrewniona. Jeśli więc wnioskodawczyni nie jest zobowiązana zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym do alimentacji na rzecz K. S. to nie spełnia ona według organu podstawowej przesłanki do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.
Odwołanie od tej decyzji wniosła K. R., która podkreśliła, że od 1992r. opiekuje się K. S. i zapewnia jej mieszkanie, opał, wodę, media i opiekę lekarską. Odwołująca podkreśliła, że traktuje swoją podopieczną jak członka rodziny. W odwołaniu podniesiono, że K. S. nie jest w stanie wykonać przy sobie żadnych czynności, a opieka nad nią związana jest ze znacznymi nakładami finansowymi i uniemożliwia odwołującej podjęcie zatrudnienia.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano na art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r.
o świadczeniach rodzinnych, który określa krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, de facto zawężając go do osób spokrewnionych z osobą wymagającą opieki. W ocenie organu na gruncie rozpatrywanej sprawy bezsporne jest, że wnioskodawczyni K. R. nie można zaliczyć do wspomnianego kręgu osób uprawnionych do takiego świadczenia, ponieważ nie jest ona w żaden sposób spokrewniona z K. S. Sam fakt zaś bycia jej opiekunem prawnym nie ma znaczenia dla uzyskania uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego.
Skargę na powyższą decyzję wywiodła K. R. która podtrzymała argumenty przedstawione w odwołaniu. Podkreśliła, że od 1992r. opiekuje się K. S. i zapewnia jej mieszkanie, opał, wodę, media i opiekę lekarską. Odwołująca podkreśliła, że traktuje swoją podopieczną jak członka rodziny. Podniesiono, że K. S. nie jest w stanie wykonać przy sobie żadnych czynności, a opieka nad nią związana jest ze znacznymi nakładami finansowymi i uniemożliwia odwołującej podjecie zatrudnienia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Jakkolwiek Sąd rozumie trudną sytuację życiową skarżącej oraz jej godną uznania postawę, to jednak trzeba wyjaśnić stronie, że kontrola sądu administracyjnego jest ograniczona i dotyczy wyłącznie oceny czy organy wydając decyzję administracyjną postępowały zgodnie z obowiązującymi przepisami. Ograniczenie roli sądu administracyjnego wyłącznie do oceny działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem wynika wprost z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie badając niniejszą sprawę nie stwierdził jednak żadnych naruszeń prawa przez organy administracji obu instancji, dlatego nie może uwzględnić skargi.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 06r., Nr 139, poz. 992). Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Przy czym stosownie do art. 17 ust. 1a osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1.
Obowiązek alimentacyjny natomiast zdefiniowany został w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.
Organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, że skarżąca mimo, iż jest opiekunem prawnym K. S. to nie jest z nią w żaden sposób spokrewniona, a co za tym idzie nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne z tego tytułu.
W ocenie Sądu należy się zgodzić z argumentacją przedstawioną przez organy. W sprawie bezspornym jest, że K. i E. R. ustanowieni zostali opiekunami prawnymi K. S., co potwierdza stosowne zaświadczenie Sądu Rejonowego (akta adm., k. – 11). Nie ulega również wątpliwości, że wobec podopiecznej strony skarżącej orzeczono na stałe stopień niepełnosprawności o charakterze trwałym. Sąd nie neguje również twierdzeń K. R., iż opieka nad K. S. jest absorbująca i wymaga znacznych nakładów finansowych oraz pochłania dużo czasu. Z całą pewnością postawa skarżącej, która sprawuje opiekę nad osobą, która nie jest z nią w żaden sposób spokrewniona zasługuje na najwyższe uznanie.
Jednakże wyjaśnić trzeba stronie, że właśnie ten fakt - nie pozostawania przez skarżącą w stosunku pokrewieństwa z jej podopieczną jest przesłanką, która w myśl przywołanych już wcześniej przepisów przesądza jednoznacznie, że K. R. nie spełnia ustawowych wymogów do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad jej podopieczną. Art. 17 ust. 1 w związku z art. 128 Kodeksu rodzinnego określają jednoznacznie skonkretyzowany katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego poprzez odwołanie się do kryterium pokrewieństwa (za wyjątkiem opiekuna faktycznego dziecka). Rolą Sądu zaś jest ocena legalności decyzji w kontekście obowiązującego prawa, a nie ocena słuszności poszczególnych ustaw czy zawartych w nich regulacji określających kryteria przyznania poszczególnych świadczeń (tu świadczenia pielęgnacyjnego).
Reasumując, przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy o.ś.r. są przesłankami kumulatywnymi, co oznacza, iż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od łącznego ich wystąpienia. Niespełnienie którejkolwiek z nich, oznacza brak uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 3 sierpnia 2010r., II SA/Op 345/10).
Jakkolwiek więc zrozumiała jest obiektywnie trudna sytuacja skarżącej i jej rodziny, a jej postawa godna uznania, to trzeba podkreślić, że na gruncie niniejszej sprawy organy odmawiając K. R. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad K. S. kierowały się ściśle określonymi kryteriami ustawowymi, których strona skarżąca nie spełnia i nie działały w ramach uznania administracyjnego.
Na marginesie nadmienić warto, że być może zasadnym byłoby rozważenie przez skarżącą - po przeanalizowaniu przez nią sytuacji materialnej jej rodziny, możliwości wystąpienia do organów pomocy społecznej o formę świadczenia, która nie jest tak ściśle powiązania ze sztywnym kryterium pokrewieństwa jak to mam miejsce w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego.
Biorąc powyższe pod uwagę, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako bezzasadną, należało oddalić.