Uzasadnienie
We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, skarżący – J. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu odniósł się do sprawy, której dotyczy wniesiona przez niego skarga. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe, a jedynym źródłem jego dochodu jest emerytura w kwocie "[...]" netto. Skarżący stwierdził, że musi płacić czynsz, uiszczać należności za prąd, gaz, telefon i telewizję, wykupywać lekarstwa oraz kupować "coś do jedzenia bardzo skromnie", środki pieniężne pochodzące z emerytury nie pozwalają na żadne dodatkowe wydatki. Skarżący nie wykazał jakichkolwiek nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Do wniosku załączył natomiast kopię rocznego obliczenia podatku PIT-40A za 2013 r.
Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie zawodowego pełnomocnika, następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy.
Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, strona powinna zatem przekonująco go uzasadnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej.
W niniejszej sprawie, w związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia skarżący wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji finansowej (w zakresie odnoszącym się do wykazanego we wniosku dochodu z tytułu emerytury oraz działalności gospodarczej, którą - jak wynikało z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej - wykonuje skarżący, ponoszonych przez niego wydatków miesięcznych, a także wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy) oraz majątkowej (w zakresie odnoszącym do lokalu mieszkalnego, zlokalizowanego pod adresem wskazanym w rubrykach nr 2.1. i 2.2. wniosku, posiadanych ewentualnie samochodów oraz składników majątku wykorzystywanego do prowadzenia działalności gospodarczej).
W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w terminie 7 dni od daty jego doręczenia, może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy.
W wyznaczonym w wezwaniu terminie skarżący nie przedłożył jakichkolwiek dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W terminie do ich złożenia, przesłał natomiast pismo procesowe, w którym oświadczył, iż cofa wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, uiszczając jednocześnie wpis od skargi. Dodał też, iż w tak krótkim czasie nie jest w stanie zebrać "potrzebnych dokumentów (siedem zaświadczeń)".
Zauważyć należy, iż prawo pomocy może być przyznane stronie wyłącznie na jej wniosek (art. 243 § 1 ppsa). Wobec cofnięcia przez skarżącego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w tym zakresie stało się zatem bezprzedmiotowe. Przepisy ppsa nie przewidują jednak umorzenia postępowania w sprawach wpadkowych (akcesoryjnych), takich jak przyznanie prawa pomocy. Z tego też względu, cofnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy, na etapie rozpoznawania tego wniosku przez referendarza sądowego, skutkować może jedynie odmową przyznania prawa pomocy, a nie umorzeniem postępowania. Wobec cofnięcia przez skarżącego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należało zatem odmówić zwolnienia go od tych kosztów.
W odniesieniu do wniosku skarżącego o ustanowienie radcy prawnego, stwierdzić natomiast należy, iż wobec nieprzedłożenia jakichkolwiek żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych nie jest możliwe stwierdzenie, że w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika, bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania. Skarżący podniósł wprawdzie, iż w tak krótkim czasie (wyznaczonym w wezwaniu) nie jest w stanie zebrać "potrzebnych dokumentów (siedem zaświadczeń)", lecz nawet jeśli skarżący miał problemy z zebraniem żądanych dokumentów źródłowych (podkreślić jednak należy, iż skarżącego wezwano do złożenia tylko jednego zaświadczenia: w przypadku zadłużenia z tytułu jakichkolwiek zobowiązań – zaświadczenia stosownego podmiotu o wysokości zadłużenia oraz tytule i okresie z jakiego pochodzi) to nie wyjaśnił jednocześnie, dlaczego nie przełożył żądanych dodatkowych oświadczeń dotyczących: lokalu mieszkalnego, zlokalizowanego pod adresem wskazanym w rubrykach nr 2.1. i 2.2. wniosku, ponoszonych przez niego wydatków miesięcznych, posiadanych ewentualnie samochodów, a także działalności gospodarczej, którą - jak wynikało z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej - wykonuje i składników majątku wykorzystywanego do jej prowadzenia, które mógł przecież złożyć w przesłanym piśmie procesowym.
To, że skarżący, mimo wezwania, nie przedkłada ani żądanych dokumentów źródłowych ani dodatkowych oświadczeń, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn braku ich złożenia, uniemożliwia zweryfikowanie jego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz ocenę jego rzeczywistych zdolności płatniczych. Rodzi również wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia i nie pozwala przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów związanych z ustanowieniem radcy prawnego, bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania, szczególnie, że w wyznaczonym w wezwaniu terminie skarżący był w stanie zdobyć środki na uiszczenie wpisu od skargi.
Wskazać należy, że oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. W konsekwencji, w warunkach niniejszej sprawy należało również odmówić ustanowienia dla skarżącego radcy prawnego.
W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.