Uzasadnienie
We wniosku z dnia 5 lutego 2017 r., załączonym do skargi kasacyjnej sporządzonej przez zawodowego pełnomocnika, Stowarzyszenie A (dalej: Stowarzyszenie), będące stroną skarżącą, wniosło o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że Stowarzyszenie jest stowarzyszaniem zwykłym - nierejestrowym, nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada żadnych przychodów. W związku z powyższym nie jest w stanie opłacić jakichkolwiek kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o majątku i dochodach Stowarzyszanie nie posiada ani majątku ani dochodów.
Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 24 marca 2017r. odmówił zwolnienia Stowarzyszenia A, wskazując, że rozpoznawany wniosek jest kolejnym wnioskiem Stowarzyszenia o zwolnienie od kosztów sądowych złożonym w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 5 września 2016 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił zwolnienia Stowarzyszenia od kosztów sądowych.
W ocenie Referendarza brak wykazania przez Stowarzyszenie na obecnym etapie postępowania, że nie jest w stanie - z określonych powodów od siebie niezależnych - uiścić dalszych kosztów sądowych powoduje, iż rozpoznawany obecnie wniosek nie może zostać uwzględniony. Stowarzyszenie nie powołało się bowiem w kolejnym wniosku na jakiekolwiek nowe okoliczności o istotnym znaczeniu dla jego rozpoznania.
Sprzeciw od ww. postanowienia wniosło Stowarzyszenie, wskazując na naruszenie art. 246 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że Stowarzyszenie nie wykazało, iż nie ma żadnych środków na poniesienie kosztów sądowych w całości, podczas gdy z dołączonego do wniosku oświadczenia o stanie majątkowym Stowarzyszenia, jednoznacznie wynika, iż nie posiada ono żadnych środków majątkowych, co w konsekwencji doprowadziło do wydania postanowienia nieodpowiadającego prawu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje
W myśl art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Zauważyć należy, że wniosek złożony przez Stowarzyszenie jest kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie.
Referendarz sądowy słusznie wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż po prawomocnym rozstrzygnięciu w przedmiocie prawa pomocy strona może wprawdzie złożyć kolejny wniosek, jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale i sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na zmianę okoliczności sprawy (zob. np. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 394/14, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmawiając zwolnienia Stowarzyszenia od kosztów sądowych - bazując na takich samych jak podawane obecnie informacjach obrazujących jego sytuację - zauważył, że stosownie do uregulowań ustawy z 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2015 r., poz. 1393 ze zm.), stowarzyszenie zwykłe nie może prowadzić działalności gospodarczej i odpłatnej działalności pożytku publicznego (art. 42 ust. 1 pkt 3 i 4). Środki na działalność uzyskuje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz ofiarności publicznej (art. 42 ust. 2). Może otrzymywać dotacje na zasadach określonych w odrębnych przepisach (art. 42 ust. 3). W § 6 regulaminu Stowarzyszenia (k.
26) przewidziano realizację jego działalności statutowej ze składek członkowskich. Wysokość składki określono na 20 zł, dopuszczając możliwość jej zmiany przy aprobacie członków Stowarzyszenia. Jednakże w rozpatrywanym wniosku brak jest informacji wskazujących na korzystanie z jakichkolwiek źródeł finansowania.
Referendarz rozpoznając wniosek jak najbardziej zasadnie uznał, że z faktu, iż stowarzyszenie jest organizacją non profit nie wynika, że jest ono zwolnione z obowiązku zapewnienia sobie środków na prowadzenie działalności statutowej, w tym na prowadzenie sporów sądowych. Odstąpienie od pozyskiwania środków przez stowarzyszenie na jego działalność statutową oznaczałoby niedopuszczalne przerzucenie finansowania tej działalności na Skarb Państwa (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 listopada 2015 r., sygn. akt II OZ 1076/15, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odmiennie można by było oceniać jedynie takie sytuacje, w których stowarzyszenie, zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określa sposoby pozyskania środków, z których owe cele będą realizowane, lecz z przyczyn obiektywnych nie jest w stanie z tych sposobów skorzystać (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2009 r., sygn. akt II OZ 1056/09, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Taka sytuacja jednak nie zaistniała w niniejszej sprawie, ponieważ koszty sądowe zawężają się się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł.
W ocenie Sądu Stowarzyszenie nie powołało jakichkolwiek nowych faktów czy też okoliczności, które uzasadniłyby odmienną od dokonanej przez Referendarza sądowego ocenę sytuacji Stowarzyszenia. Tym samym należy uznać, że stanowisko i argumentacja Referendarza zaprezentowane w zakwestionowanym postanowieniu, są prawidłowe.
W związku z tym na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.