Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z 23 sierpnia 2023 r., na podstawie art. art. 49e pkt 1 i art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm., dalej jako: "p.b."), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczytnie (dalej jako: "PINB") nakazał M.B. i S.B. oraz A.K. i W.K. (dalej jako: "współwłaściciele") rozbiórkę budynku gospodarczego typu blaszak pełniącego funkcję magazynu o wymiarach 8,95 m x 6,95 m położonego na działce [...]
W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem z 26 czerwca 2023 r. wstrzymał budowę budynku wybudowanego w marcu 2023 r. W postanowieniu tym poinformował współwłaścicieli o możliwości złożenia wniosku o jego legalizację, zaś wobec niezłożenia tego wniosku w wymaganym terminie, nakazał jego rozbiórkę.
Odwołanie od tej decyzji złożył W.K (dalej jako: "uczestnik postępowania"), podnosząc, że sporny obiekt nie jest budynkiem, gdyż jest to zwykły blaszak bez fundamentów.
Decyzją z 11 października 2023 r. Warmińsko-Mazurski Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB") utrzymał w całości zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu stwierdził, że objęty nakazem rozbiórki obiekt budowlany posadowiony na kostce brukowej spełnia kryterium obiektu tymczasowego zawarte w definicji z art. 3 pkt 5 p.b. Oznacza to, że w warunkach niniejszej sprawy w świetle art. 29 ust. 1 pkt 7 p.b. jego budowa wymagała co najmniej zgłoszenia. Do momentu wszczęcia postępowania obiekt ten nie istniał bowiem dłużej niż 180 dni. W tych okolicznościach WINB uznał za prawidłowe działanie PINB zarówno co do przyjętego trybu postępowania, jak i poszczególnych jego etapów, wskazując, że nakaz rozbiórki obiektu był konsekwencją niezłożenia wniosku o jego legalizację.
Skargę na powyższą decyzję złożyła M.B. (dalej jako: "skarżąca"), podnosząc, że sporny obiekt nie stanowi budynku, ponieważ nie posiada fundamentów. Wskazała, że blaszak pełni funkcję magazynową i jest jej potrzebny do działalności, którą prowadzi. Dodała, że decyzja jest dla niej krzywdząca, jeśli uwzględni się ogromną ilość blaszaków stojących przez wiele lat na innych posesjach również bez zgłoszenia lub pozwolenia na budowę.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie skarżąca podtrzymała skargę i zawarte w niej zarzuty, zaś uczestnik postępowania, popierając skargę, podniósł, że w jego rozumieniu blaszak nigdy nie jest budynkiem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
W świetle art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych aktów wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie skarga podlega oddaleniu. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności, Sąd nie stwierdził bowiem naruszenia prawa, które uzasadniłoby wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organów nadzoru budowalnego.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że ustawa – Prawo budowlane ogranicza wolność inwestora w zakresie swobodnego rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych, i to niezależnie od praw przysługujących mu do działki inwestycyjnej. Reglamentacja prawnobudowlana jest przejawem prewencyjnego nadzoru organów administracji publicznej nad aktywnością obywateli, która może wywierać wpływ na sferę szeroko pojętego interesu społecznego (zob. wyrok NSA z 25 sierpnia 2010 r., II OSK 1318/09, LEX nr 737701). Zasadą ogólną prawa budowlanego jest obowiązek uzyskania przez inwestora pozwolenia na wykonywanie jakichkolwiek robót budowlanych. Zgodnie z art. 28 ust. 1 p.b., roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W przepisach tych wskazano m.in. kiedy, w drodze wyjątku od tej zasady, wykonywanie określonych robót budowlanych nie wymaga pozwolenia, wymaga natomiast zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 p.b., oraz kiedy nie wymaga ani pozwolenia, ani zgłoszenia.
Możliwość prowadzenia robót budowlanych bez potrzeby uzyskania pozwolenia na budowę może wynikać również z przepisów ustaw szczególnych. Wskazać jednocześnie należy, że zgodnie z definicjami legalnymi zawartymi w p.b., przez roboty budowlane rozumieć należy budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7 p.b.). Budowa to wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6 p.b.). Obiekt budowlany natomiast to budynek, budowla bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych (art. 3 pkt 1 p.b.). Zgodnie z art. 3 pkt 2 p.b. budynkiem jest obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadający fundamenty i dach, obiektami małej architektury są niewielkie obiekty, wskazane przykładowo w art. 3 pkt 4 lit. a-c p.b., zaś budowlą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury. Przykłady budowli wskazane zostały w art. 3 pkt 3 p.b.
W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane to, że w marcu 2023 r., bez uprzedniego zgłoszenia lub pozwolenia na budowę, na działce stanowiącej współwłasność skarżącej posadowiony został obiekt budowalny typu blaszak o wymiarach 8,95 m x 6,95 m, pełniący funkcję magazynu.
Posadowiony "blaszak" zakwalifikowany został jako tymczasowy obiekt budowlany. Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 pkt 5 p.b. przez obiekt tego rodzaju rozumieć należy obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe.
W świetle przytoczonej definicji za prawidłowe uznać należy zakwalifikowanie "blaszaka" pełniącego funkcję magazynu jako tymczasowego obiektu budowlanego. Dla jego uznania za tego rodzaju obiekt nie jest wymagane trwałe związanie z gruntem. Podnoszona przez skarżącą i uczestnika postępowania okoliczność braku fundamentów nie uwalnia go zatem spod reżimu p.b.
Zgodnie bowiem art. 29 ust. 1 pkt 7 p.b. zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 p.b., wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Lokalizacja tego rodzaju obiektów na czas dłuższy wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
W warunkach niniejszej sprawy za słuszne uznać należy zatem stanowisko WINB, że budowa "blaszaka" wymagała co najmniej zgłoszenia. Na marginesie zauważyć jednak należy, że zgłoszenia wymaga również chociażby budowa wolno stojących: a) parterowych budynków gospodarczych, b) garaży, c) wiat - o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki (art. 29 ust. 1 pkt 14 p.b.).
Skarżąca, będąca inwestorką, nie dopełniła niezbędnych formalności przed rozpoczęciem budowy. W konsekwencji wobec wykrycia tzw. samowoli budowlanej prawidłowe było wydanie przez PINB postanowienia o wstrzymaniu budowy przedmiotowego obiektu budowlanego (art. 48 ust. 1 w związku z ust. 5 p.b.). W postanowieniu tym, stosownie do art. 48 ust. 3 p.b., właściciele zostali poinformowani o możliwości złożenia wniosku o jego legalizację, konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej, lecz nie skorzystali z tej możliwości. Wobec niezłożenia stosownego wniosku PINB miał zatem obowiązek wydania decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego na mocy art. 49e pkt 1 p.b. Przepis ten stanowi bowiem, że organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie.
Podkreślić przy tym należy, że decyzja wydawana w tym trybie ma charakter związany, co oznacza, że w razie ziszczenia się przesłanki przewidzianej w przytoczonym przepisie organ jest zobowiązany do jej wydania. Organ nie działa tu w ramach uznania administracyjnego, nie może także brać pod uwagę względów słuszności. Dla jej podjęcia nie mają zatem znaczenia podnoszone przez skarżącą okoliczności związane z potrzebą wykorzystywania blaszaka do działalności, którą prowadzi, czy też istnieniem również na innych posesjach blaszaków postawionych w warunkach samowoli budowlanej. Skoro właściciele, odpowiednio pouczeni we wskazanym wyżej postanowieniu, nie skorzystali z możliwości zalegalizowania wzniesionego samowolnie obiektu budowlanego, to musieli liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci nakazu jego rozbiórki.
W świetle powyższego zaskarżoną decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji uznać należy za zgodną z prawem.
W konsekwencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako niezasadną.