Uzasadnienie
We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, skarżący – S. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu podniósł, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Pomimo posiadanych kwalifikacji i doświadczenia zawodowego urząd pracy nie dysponuje dla niego żadną ofertą pracy. Dodał, iż jest ojcem samotnie wychowującym dwoje dzieci, z którymi wspólnie mieszka. Powołał się na skomplikowany charakter sprawy i nieznajomość prawa oraz prawo do sądu. Stwierdził, że nie posiada majątku, który mógłby spieniężyć z przeznaczeniem na opłacenie kosztów postępowania. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący w rubryce nr 6 wykazał dzieci – "[...]", natomiast w rubryce nr 10 – dochody rodziny z tytułu zasiłków rodzinnych i świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dwoje dzieci w łącznej kwocie "[...]" oraz z tytułu pracy dorywczej w kwocie "[...]". "[...]".
W rubrykach nr 9 i 11 skarżący dodał, iż mieszka wraz z dziećmi w wynajmowanym mieszkaniu i ponosi wydatki na czynsz ("[...]") oraz prąd, telewizję, Internet, gaz w łącznej kwocie "[...]". Resztę pieniędzy wydaje na żywność, leki i odzież. W przedmiotowym oświadczeniu skarżący nie wykazał żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych.
W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia, skarżący wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących wynajmowanego obecnie lokalu mieszkalnego; statusu skarżącego jako osoby bezrobotnej; dochodów wykazanych w rubryce nr 10 i ewentualnych innych niż wykazane w tej rubryce; ewentualnego korzystania z innych niż wykazane świadczeń socjalnych lub pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, osoby trzecie lub członków rodziny; ponoszonych wydatków, a ponadto wyciągów z rachunków bankowych. W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy.
W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżący przedłożył pismo procesowe, w którym oświadczył, iż córki nie mają dochodu, on natomiast jest od dnia "[...]" osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Wskazując powody braku zaufania do pracowników socjalnych, stwierdził, iż nie pobiera żadnych zasiłków z ośrodka pomocy społecznej. Odpowiadając na wezwanie do przedłożenia kopii dokumentów, z których wynikają wysokość brutto/netto i źródła dochodów z tytułu pracy dorywczej za okresy od 1 lipca do 31 grudnia 2014 r. oraz od 1 stycznia do 31 marca 2015 r., skarżący oświadczył: "nie posiadam żadnych dokumentów urzędowych potwierdzających dochód z pracy dorywczej. Dysponuję jedynie zaświadczeniem ze składką zdrowotną (...) w kwocie "[...]".
Ponadto prowadzę (...) brudnopis z zapiskami z poszczególnych dni dlatego wiem, że: od 1 stycznia 2015 r. do dnia (...) 23 marca 2015 r. dochód z pracy dorywczej wyniósł: "[...]" + "[...]" składka zdrowotna (...). (...) od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. uzyskałem dochód w wysokości składka zdrowotna wraz z pracą dorywczą "[...]" + "[...]". Powyższe oświadczam pod groźbą art. 233 k.k." Odnosząc się do kwestii dochodów 3-osobowej rodziny i jej wydatków, skarżący wskazał, iż od stycznia 2015 r. dochód wynosi przeciętnie "[...]" miesięcznie. Kwotę pozostałą po opłaceniu czynszu w wysokości "[...]", przeznacza na żywność, leki, prąd, TV, Internet i odzież.
Skarżący stwierdził, iż dba o dom i dzieci. Dodał, iż uzyskuje drobną pomoc rzeczową od dziadków w postaci jajek i warzyw w sezonie. Oświadczył, iż nie ma kredytów i pożyczek, nie ma też rachunków bankowych, poza jednym, który jest zajęty przez komornika i którego nie można zlikwidować, pomimo braku ciążących na nim obecnie zobowiązań. "Nie ma tam żadnych przelewów, wpłat lokat od kilku lat."
Do przedmiotowego pisma skarżący załączył zaświadczenie z urzędu pracy, z którego wynika, iż odprowadzono za niego składkę zdrowotną w kwocie "[...]" oraz kopie: umowy najmu lokalu mieszkalnego (dodając w oświadczeniu, iż w lokalu tym jest obecnie zameldowany wraz z córkami), decyzji o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego ("[...]"), decyzji o przyznaniu zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami oraz "[...]" postanowienia i ugody w sprawie ustaleniu miejsca pobytu dzieci.
W świetle art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej.
W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, skarżący nie przedłożył wszystkich żądanych dokumentów źródłowych. Skarżący odpowiedział wprawdzie na wezwanie, lecz na podstawie przedłożonych przez niego dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych nie jest możliwe ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości jak kształtuje się rzeczywista sytuacja materialna jego i jego rodziny.
W pierwszej kolejności, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy niewyjaśniona pozostaje w pełni kwestia wysokości rzeczywistego dochodu 3-osobowej rodziny. Zauważyć należy, iż skarżący udokumentował dochód z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego i świadczeń rodzinnych w łącznej kwocie "[...]", lecz - pomimo wezwania - nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów, z których wynika wysokość brutto/netto oraz źródła dochodów z tytułu podejmowanej przez niego pracy dorywczej, które to stanowią główne źródło utrzymania jego rodziny. Skarżący oświadczył wprawdzie, iż "nie posiada żadnych dokumentów urzędowych potwierdzających dochód z pracy dorywczej", lecz nie wskazał jednocześnie przyczyn, dla których nie jest w stanie zdobyć dokumentów, z których wynikać miały - zgodnie z wezwaniem - wysokość brutto/netto oraz źródła jego dochodów z tytułu pracy dorywczej za wskazane w nim okresy, szczególnie że ich wybór pozostawiono w wezwaniu skarżącemu.
Dodać należy, iż w dodatkowym oświadczeniu, skarżący wskazał: "dysponuję jedynie zaświadczeniem ze składką zdrowotną (...) w kwocie "[...]"", lecz zauważyć należy, iż przedmiotowe zaświadczenie to zaświadczenie z urzędu pracy, z którego wynika, iż odprowadzono za skarżącego składkę zdrowotną w kwocie "[...]". Wskazać należy, iż żądane w trybie art. 255 ppsa dokumenty źródłowe służyć mają zweryfikowaniu m.in. złożonego przez stronę oświadczenia o dochodach. W niniejszej sprawie, nieprzedłożenie jakichkolwiek dokumentów źródłowych dotyczących dochodów skarżącego z tytułu pracy dorywczej uniemożliwia zweryfikowanie jego oświadczeń w tym zakresie, uniemożliwia też tym samym ocenę, jak w pełni kształtuje się rzeczywista sytuacja finansowa jego rodziny.
W dalszej kolejności zauważyć należy, iż na ocenę sytuacji finansowej strony ma wpływ nie tylko wysokość jej dochodu, ale również wysokość i rodzaj ponoszonych przez nią wydatków. W niniejszej sprawie, skarżący - pomimo wezwania - nie przedłożył natomiast jakichkolwiek dokumentów potwierdzających fakt ponoszenia określonych w dodatkowym oświadczeniu wydatków, co nie pozwalała zweryfikować także oświadczenia skarżącego co do wysokości i przeznaczenia ponoszonych przez jego rodzinę wydatków. Podkreślić jednocześnie należy, iż skarżący również w tym przypadku w żaden sposób nie wyjaśnił przyczyny nieprzedłożenia żądanych dokumentów źródłowych we wskazanym zakresie.
Pomimo wezwania, skarżący nie przedłożył także wyciągów z posiadanego rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy. Wskazał wprawdzie, iż jest on zajęty przez komornika i "nie ma tam żadnych przelewów, wpłat lokat od kilku lat", lecz fakt zajęcia rachunku bankowego przez komornika nie stoi na przeszkodzie uzyskaniu wyciągów z tego rachunku, a skarżący nie wskazał jakichkolwiek powodów, dla których nie jest możliwe przedłożenie żądanych wyciągów.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że nieprzedłożenie wszystkich żądanych dokumentów źródłowych, mających istotny wpływ na ocenę sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny, uniemożliwia uwzględnienie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uniemożliwia bowiem zweryfikowanie oświadczeń skarżącego dotyczących sytuacji materialnej i stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że rzeczywiście nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w niniejszej sprawie, czy to w całości, czy też w części, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Prawo pomocy jest natomiast instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił.
W konsekwencji, w warunkach niniejszej sprawy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w sentencji.