Uzasadnienie
E.D. i J.D. (dalej jako: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na działalność Wójta Gminy G. (dalej jako: organ lub Wójt Gminy), zarzucając mu uchybienia w wykonywaniu przez niego obowiązków w związku ze złożonym przez skarżących wnioskiem o zapewnienie lokalu zamiennego. W uzasadnieniu skargi skarżący opisali swoją sytuację rodzinną i mieszkaniową. Podali, że budynek, w którym dotychczas mieszkali grozi zawaleniem i stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia ich siedmioosobowej rodziny. W związku z tym, musieli wyprowadzić się na stancję, jednakże ich rodziny, w której są również osoby niepełnosprawne, nie stać na ponoszenie tak wysokich kosztów, a ponadto nie jest łatwo znaleźć stancję dla tak dużej rodziny. Do skargi dołączono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. (dalej jako: PINB) z "[...]" nakazującą skarżącym opróżnienie oraz wyłączenie z użytkowania w części pomieszczeń nad parterem lokalu (strychu) budynku położonego na działce nr "[...]", U. "[...]", G. i użytkowanego przez skarżących.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazano, że zgodnie z art. 229 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej jako: k.p.a.) jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania skarg, organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, z wyjątkiem spraw określonych w pkt 2 jest rada gminy. W związku z tym, organ wniósł o przekazanie skargi do rozpoznania według właściwości.
Jednocześnie podniesiono, że obowiązek zapewnienia skarżącym lokalu zamiennego, wynikający z decyzji PINB z "[...]" został spełniony i aktualnie skarżący zamieszkują w wynajmowanym mieszkaniu, które opłacane jest z funduszy gminy. Organ zauważył przy tym, że skarżący byli informowani o przysługujących im uprawnieniach oraz konieczności złożenia w tej mierze stosownych wniosków ze wskazaniem zakresu żądania, przy czym, swoje wnioski wielokrotnie kierowali do innych organów czy instytucji, pomijając w swoich działaniach Wójta Gminy, który nie miał uprawnień, aby odpowiedź do tych organów kierować również skarżącym do wiadomości. Wskazano również, że skarżący nie spełniają kryteriów do przyznania nieruchomości z zasobu Gminy. Podkreślono, że dopiero decyzją z "[...]" Wójt Gminy został zobowiązany do zapewnienia lokalu zamiennego. Organ nadmienił także, że wobec obszernej korespondencji kierowanej do Wójta Gminy przez inne organy, nie jest w stanie wskazać jakiego dokładnie wniosku dotyczy wniesiona skarga, co uniemożliwia jego odszukanie i przekazanie.
Nie można przy tym wykluczyć, że wskazany w skardze wniosek skarżący skierowali do innego organu i mylnie oznaczyli Wójta Gminy jako organ, który powinien im na ten wniosek udzielić odpowiedzi. Jednocześnie organ podał, że z uwagi na panujący stan zagrożenia epidemiologicznego urząd gminy cały czas działa w reżimie sanitarnym, co skutkuje koniecznością minimalizowania bezpośredniego kontaktu z interesantami i wcześniejszego umawiania wizyt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Przed przystąpieniem do rozpoznania skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność. Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądu jest bowiem możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna, tzn. gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniósł uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została wniesiona w terminie. Stosownie bowiem do art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), skarga niedopuszczalna podlega odrzuceniu.
Zgodnie zaś z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej jako: k.p.a.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Ponadto, stosownie do art. 3 § 2a p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie skarżący zakwestionowali działania Wójta Gminy dotyczące złożonego przez nich wniosku o przyznanie lokalu zamiennego z mieszkaniowego zasobu gminy w związku ze złym stanem technicznym ich nieruchomości, grożącym zawaleniem budynku. Zarzucili unikanie kontaktu i niechęć do udzielenia im pomocy.
Należy zatem wyjaśnić, że właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, czyli takich, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, czyli tzw. skarg powszechnych (obywatelskich) wymienionych w art. 227 k.p.a., wnoszonych na podstawie przepisów Działu VIII k.p.a.
Skarga tego rodzaju uruchamia bowiem jednoinstancyjne postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym, kończące się czynnością faktyczną w postaci zawiadomienia o załatwieniu sprawy, które może być kwestionowane nową skargą wniesioną w tym trybie. Należy podkreślić, że w postępowaniu tym nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, nie jest wydawany akt administracyjny, ani dokonywana czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że skarga określona w art. 227 k.p.a. stanowi odformalizowany środek ochrony różnych interesów jednostki, który nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, tj. postępowania odwoławczego ani też postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 sierpnia 2017 r., sygn. II SA/Go 433/17, LEX nr 2345361; postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 2783/13, LEX nr 1440514; postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2692/11, LEX nr 1110181). W zakresie właściwości sądów administracyjnych nie pozostaje również sposób załatwienia skargi powszechnej przez uprawniony organ, jak i sąd nie może kontrolować sposobu procedowania organu załatwiającego skargę na działanie (art. 237 § 1 i § 3 k.p.a.).
W związku z powyższym, należy stwierdzić, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest działanie Wójta Gminy, nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego i nie może być rozpatrywana przez ten sąd.
W tym stanie sprawy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a., skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić.