Uzasadnienie
Postanowieniami z dnia 3 grudnia 2014 r., referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, odmówił F.W. i T.W. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. w przedmiocie odszkodowania za usunięcie drzew. Podstawą odmowy przyznania prawa pomocy było ustalenie, że skarżący posiadają możliwość sfinansowania kosztów postępowania, dzięki przyznanemu odszkodowaniu, o wysokości przewyższającej wysokość kosztów postępowania, które stało się wymagalne w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji przyznającej odszkodowanie.
W złożonym na to postanowienie sprzeciwie skarżący, działający również jako pełnomocnik T.W., zarzucił, że ich wniosek został rozpoznany nieobiektywnie. Podniósł, że sprawa jest dla nich szczególnie istotna. Wniósł o uwzględnienie faktu zajęcia świadczeń emerytalno – rentowych. Zaznaczył, że z uwagi na powyższe, nie może zaciągnąć kredytu na uiszczenie wpisów sądowych. Skarżący podał ponadto, że odszkodowanie nie zostało wypłacone. Do sprzeciwu załączył pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 4 grudnia 2014 r., z którego wynika, że ten organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne na rzecz niżej wymienionych wierzycieli ze świadczenia skarżącego i T.W.:
- 1) Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. - tytuł wykonawczy nr "[...]" z dnia 19.10.2010r. - na kwotę 79.447,00 zł;
- 2) Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa - tytuł wykonawczy sygn. akt "[...]" - na kwotę 13.051,90 zł;
- 3) Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w "[...]" - tytuł wykonawczy sygn. akt "[...]" - na kwotę 15.150,70 zł;
- 4) "[...]" Spółka Akcyjna Oddział w "[...]"
- - tytuł wykonawczy sygn. akt "[...]" - na kwotę 7.283,00 zł;
- - tytuł wykonawczy sygn. akt "[...]" - na kwotę 3.911,60 zł;
- 5) Sądu Rejonowego w "[...]" - tytuł wykonawczy sygn. akt "[...]" z dnia 31.08.2012r. - na kwotę 500,00 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Wobec wniesienia sprzeciwu, postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 grudnia 2014 r. straciły moc, a sprawy będące przedmiotem sprzeciwu podlegają rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.".
Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez strony. Z tego względu, przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. np. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Z powyższego wynika również, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania istnienia okoliczności, o których mowa w cytowanym wyżej przepisie. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji, Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 833/11).
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Przedstawiona regulacja obliguje Sąd do przyznania prawa pomocy w określonym zakresie, w przypadku stwierdzenia spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek określonych w art. 246 § 1. Zauważyć też trzeba, że wyjątkowy charakter tej instytucji powoduje, że jest ona stosowana tylko w przypadkach osób, które istotnie nie posiadają możliwości finansowych pokrycia kosztów postępowania. Do osób tych można zaliczyć osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź też środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Chodzi zatem o sytuację, gdy posiadane środki są na tyle skromne, że uiszczenie kosztów spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb strony i jej rodziny.
W rozpatrywanej sprawie, skarżący spełnili ustawowe przesłanki do udzielenia im prawa pomocy w żądanym zakresie. Zarówno ich stan majątkowy "[...]", jak i wysokość dochodów, otrzymywanych ze świadczeń emerytalno-rentowych, pozostających w dyspozycji trzyosobowej rodziny (łącznie 1.618,61 zł miesięcznie), przemawiają za przyjęciem poglądu, że nie są oni w stanie uiścić kosztów sądowych oraz ustanowić adwokata we własnym zakresie. Z uwagi na wysokość dochodu rodziny i wysokość egzekwowanego zadłużenia, nierealne jest też zaciągnięcie przez skarżących kredytu na sfinansowanie kosztów postępowania sądowego. Istotne jest też, że - jak oświadczył skarżący w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 7 stycznia 2015 r. - nie zostało wypłacone odszkodowanie za usunięcie "[...]" sztuk drzew z działki, przyznane zaskarżoną w tym postępowaniu decyzją.
W tych okolicznościach, Sąd uznał, że skarżący wykazali, iż znajdują się wraz z rodziną w trudnych warunkach materialnych i nie posiadają środków majątkowych, które umożliwiałyby im poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.