Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 397/14, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie ustanowił dla D. P. adwokata, w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Na podstawie tego postanowienia Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła jako pełnomocnika z urzędu skarżącego – adwokata K. S., po uprzednim zwolnieniu od prowadzenia sprawy wyznaczonego wcześniej adwokata.
Wyrokiem z dnia 16 września 2014r., sygn. akt II SA/Ol 397/14 Sąd oddalił skargę w tej sprawie i przyznał od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokata K. S. kwotę 240 zł powiększoną o należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu.
Następnie, w związku z wnioskiem wyznaczonego adwokata, Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła dla skarżącego nowego pełnomocnika z urzędu – adwokata P. D., zwalniając jednocześnie dotychczasowego od prowadzenia sprawy. Adwokat ten sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wskazanego wyżej wyroku.
W dniu 24 listopada 2014r. D. P. wystąpił o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Ol 397/14, zarzucając brak należytej reprezentacji w tej sprawie. Jednocześnie skarżący złożył urzędowy formularz wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Zarządzeniem z dnia 18 grudnia 2014r. skarżący został poinformowany, że prawo pomocy przyznane mu postanowieniem z dnia 29 maja 2014r. obejmuje także postępowanie toczące się na skutek skargi o wznowienie postępowania.
Pismem z dnia 7 stycznia 2015r. skarżący podtrzymał wniosek o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Wniosek jako bezzasadny podlegał oddaleniu.
W myśl art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Przepis ten oznacza, że zwolnienie z obowiązków uiszczenia kosztów sądowych następuje z mocy prawa, a nie jest poddane uznaniu sądu. Skarżący z mocy prawa jest zatem zwolniony od obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków (art. 241 p.p.s.a.) w niniejszej sprawie.
Powyższy przepis nie obejmuje jednak ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Stosownie bowiem do art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Oznacza to, że podmiotom zwolnionym od kosztów sądowych na podstawie art. 239 p.p.s.a. nie przysługuje z mocy samego prawa prawo pomocy w zakresie zastępstwa prawnego przez ustanowienie adwokata, lecz podmioty takie są uprawnione do ubiegania się o prawo pomocy w tym zakresie na zasadach określonych w przepisach działu V rozdziału 3 oddziału 2 cytowanej ustawy. Taki też wniosek został w rozpatrywanej sprawie złożony. Rozpoznanie tego wniosku jest jednak bezprzedmiotowe, gdyż stronie przysługuje już wnioskowane prawo. Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 29 maja 2014r., sygn. akt II SA/Ol 397/14 został ustanowiony dla skarżącego adwokat.
Prawo to obejmuje również postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w tej sprawie. Kwestię tę przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale podjętej w składzie 7 sędziów, z dnia 2 grudnia 2010 r., II GPS 2/10. Zgodnie z tezą tej uchwały prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) przyznane stronie w sprawie ze skargi, na podstawie art. 244 i art. 245 p.p.s.a., obejmuje postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w tej sprawie (publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wyjaśnić należy skarżącemu, że sąd jedynie przyznaje prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Konkretnego pełnomocnika wyznacza zaś Okręgowa Rada Adwokacka. Jeżeli skarżący ma zastrzeżenia do wyznaczonego pełnomocnika, to może zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej o zmianę pełnomocnika. Sąd nie jest właściwy do zmiany adwokata wyznaczonego z urzędu, ewentualne wnioski o zmianę osoby pełnomocnika należy kierować wyłącznie do Okręgowej Rady Adwokackiej w Olsztynie.
Sąd nie uznał za zasadne umorzenia postępowania sądowego we wskazanym powyżej zakresie. Wyjaśnić należy, iż umorzenie postępowania, o którym mowa w art. 161 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. odnosi się wyłącznie do pism wszczynających postępowanie sądowoadministracyjne lub wszczynających postępowanie w danej sprawie. Instytucja ta nie ma natomiast zastosowania do wniosków w sprawach wpadkowych (akcesoryjnych), takich jak przyznanie prawa pomocy. Z tego względu cofnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy albo stwierdzenie przez sąd, że skarżący jest zwolniony od kosztów sądowych z mocy ustawy lub prawomocnego postanowienia, skutkuje oddaleniem takiego wniosku, a nie umorzeniem postępowania (por. B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 144, a także postanowienie NSA z 27 czerwca 2007r., sygn. akt I OZ 469/07 oraz postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 18 grudnia 2008r., sygn. akt II SA/Sz 855/08).
Mając powyższe na uwadze postanowiono, jak w sentencji.