Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 15 kwietnia 2010r. D. P. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie zużycia wody w I kwartale 2010r. i czynszu za kwiecień 2010r. w łącznej wysokości 150zł.
W toku postępowania, w tym w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, ustalono między innymi, że D. P. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jego dochodem jest zasiłek stały w wysokości 444,00zł. miesięcznie, gdyż posiada orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności okresowo do 31 sierpnia 2010r. Wnioskodawca zamieszkuje w lokalu mieszkalnym położonym w M., przy ul. "[...]", nie będącym jego własnością, przebywa tam bez tytułu prawnego, nie posiada umowy najmu z obecnym właścicielem. Z powodu nieuregulowanych należności, aktualnie w lokalu nie ma prądu i gazu. Wnioskodawca nie ubiegał się o dodatek mieszkaniowy, a z posiadanego wcześniej zrezygnował uznając, że niezasadnie wliczano do niego koszty ogrzewania CO, z którego nie korzysta. Wnioskodawca przedstawił dowody opłat ponoszonych w związku z korzystaniem z lokalu, jednak nie dotyczyły one przewidzianych obciążeń na I kwartał 2010r.
Według oświadczenia właściciela lokalu H. T., to on a nie D. P. dokonuje należnych opłat za mieszkanie (czynsz i woda), a ponadto D. P. mimo prawomocnego wyroku sądu dotychczas nie zapłacił mu żadnego odszkodowania z tytułu bezumownego korzystania z lokalu.
Decyzją z dnia 13 maja 2010r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta, odmówił D. P. przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi niezbędna potrzeba bytowa, która winna być zaspokojona w formie zasiłku celowego, gdyż wszelkie opłaty za lokal, w którym zamieszkuje wnioskodawca – należne za 2010r. są regulowane przez właściciela mieszkania, a wnioskodawca nie reguluje żadnej płatności z tego tytułu, nie płaci także właścicielowi odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu.
W odwołaniu od powyższej decyzji D. P. wskazał, że koszty utrzymania mieszkania są jego niezbędną potrzebą bytową, a nieuzyskanie zasiłku na ich pokrycie pogorszy jego sytuację życiową, gdyż będzie musiał płacić odsetki i koszty komornika, a nawet utraci ten lokal. Podał, że przyczyną nieregulowania przez niego należności mieszkaniowych jest odmowa ustalenia ich wysokości przez sąd cywilny. Dodał, że zrezygnował z dodatku mieszkaniowego, gdyż przy jego ustalaniu wliczano także koszty ogrzewania, z którego nie korzysta.
Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy - wskazując przepisy regulujące zasady i tryb przyznawania zasiłku celowego oraz przedstawiając sytuację życiową i finansową wnioskodawcy - podniósł, że zasiłek celowy jest świadczeniem o charakterze fakultatywnym, co oznacza, że organ pomocy społecznej nie ma obowiązku przyznania zasiłku, nawet wówczas gdy zostaną spełnione wszystkie przesłanki warunkujące udzielenie pomocy. Uznanie to zależy bowiem od sytuacji materialnej wnioskodawcy i celu, na który zasiłek ma być przeznaczony a także od możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Organ odwoławczy podniósł przy tym, że od maja 2005r. wnioskodawca nie ponosi żadnych opłat, a ponadto nie potwierdza, że w przypadku otrzymania zasiłku celowego dokona realizacji ciążących na nim zobowiązań na rzecz właściciela lokalu, który ponosi opłaty za wodę oraz za mieszkanie. W tych okolicznościach organ uznał, że skoro wnioskodawca nie ponosi opłat za mieszkanie, wydatki z tego tytułu nie mogą być uznane za jego rzeczywistą potrzebę bytową.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie – D. P. wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięć organów obu instancji i wniósł o ich uchylenie. Wskazał, że skoro spełnia kryteria do przyznania zasiłku to powinien go otrzymać. Podtrzymał przy tym stanowisko zajęte w odwołaniu od decyzji organu I instancji dotyczące przyczyn nieuiszczania należności z tytułu korzystania z lokalu. Wskazał także na zły stan techniczny tego lokalu wykluczający korzystanie z centralnego ogrzewania, którego kosztami próbowano go obciążyć.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie zasiłku celowego.
Stosownie do art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W świetle tej regulacji prawnej stwierdzić należy, że istotą zasiłku celowego jest zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, a zatem takiej, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życie lub zdrowie (pod. wyrok NSA z 30.09.2008r., I OSK 1451/07, LEX nr 489096). Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie. Niesporne bowiem jest, że opłaty za mieszkanie, na których pokrycie skarżący żądał przyznania zasiłku celowego, nie są uiszczane przez skarżącego lecz przez właściciela lokalu, który skarżący zajmuje bez tytułu prawnego. W tej sytuacji stwierdzić należy, że egzystencja skarżącego w tym zakresie nie jest zagrożona, a co się z tym wiąże nie występuje przesłanka celowościowa do przyznania przedmiotowej pomocy (zob. wyrok WSA w Warszawie z 18.03.2009r., VIII SA/Wa 621/08, LEX nr 533545).
Zauważyć także należy, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Uwzględniając zatem także tę regulację prawną, wskazać należy, że brak przesłanki celowości pomocy społecznej zasadnie spowodował nieuwzględnienie przez organy obu instancji żądania skarżącego w zakresie przyznania zasiłku celowego, mimo spełnienia przez niego kryterium dochodowego do uzyskania tej pomocy.
Ponadto podnieść należy, że w myśl art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W okolicznościach niniejszej sprawy, uznać należy, że skarżący nie wykorzystuje własnych możliwości do przezwyciężenia swojej trudnej sytuacji życiowej, o czym świadczy chociażby rezygnacja przez niego z przyznanego mu dodatku mieszkaniowego, który w założeniu jest świadczeniem służącym pokryciu z funduszów publicznych części kosztów utrzymania mieszkania. Przyznanie w tych okolicznościach zasiłku celowego z pomocy społecznej na opłacenie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, których skarżący nie ponosi nie wypełniałoby wymogów określonych w art.39 ust.1 i ust.2 oraz art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.