Uzasadnienie
M. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]", utrzymującą w mocy decyzję z dnia "[...]" wydaną z upoważnienia Wójta Gminy "[...]’ przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w "’[...]" w sprawie odmowy przyznania zasiłku okresowego za okres od 1 września do 31 września 2013 r.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu "[...]" (wniosek z datą "[...]") M. M. zwrócił się do GOPS w "[...]" o udzielenie pomocy pieniężnej w związku z trudną sytuacją finansową.
Decyzją z dnia "[...]" organ pierwszej instancji przyznał stronie zasiłek okresowy od 1 września 2013 r. do 30 września 2013 r. w wysokości 548,81 zł. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności i wypłacono zasiłek za wrzesień 2013 r. Decyzją z dnia "[...]’ Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w/w decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Następnie, decyzją znak: "[...]" z dnia "[...]", działający z upoważnienia Wójta Gminy "[...]" Kierownik GOPS w "[...]" odmówił przyznania M. M. zasiłku okresowego z powodu bezrobocia za okres od 1 września 2013 r. do 30 września 2013 r. z powodu niespełnienia kryterium dochodowego. W uzasadnieniu wskazał m.in., że w dniu "[...]" GOPS w "[...]" rozpoczął postępowanie w sprawie ponownego rozpatrzenia sprawy, bowiem zaistniała nowa okoliczność, mianowicie wnioskodawca otrzymał jednorazową dotację z Powiatowego Urzędu Pracy na rozpoczęcie działalności gospodarczej w kwocie 20.000,00 zł. Organ stwierdził, że ogólny dochód rodziny M. M. w miesiącu "[...]" wyniósł 2499, 21 zł. Kwota ta została pomniejszona o składki na KRUS i ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Zatem dochód po odjęciu składek wynosił 1959, 36 zł (489,84 zł na osobę w rodzinie) i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe dla czteroosobowej rodziny, które wynosi 1824,00 zł.
W dniu "[...]" Kierownik GOPS w "[...]" wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranego zasiłku okresowego pobranego za okres od 1 września 2013 r. do 30 września 2013 r. przyznanego decyzją z dnia "[...]" i odmowy przyznania zasiłku za ten okres decyzją z dnia "[...]".
Decyzją z dnia "[...]" Kierownik GOPS w "[...]" uznał świadczenie w formie zasiłku okresowego wypłaconego M. M. za okres od 1 września 2013 r. do 30 września 2013 r. w kwocie 548,81 zł za świadczenie nienależnie pobrane. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w/w decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia "[...]" organ pierwszej instancji uznał świadczenie wypłacone w okresie od 1 września 2013 r. do 30 września 2013 r. w kwocie 548,81 zł za świadczenie nienależnie pobrane. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Kierownik GOPS w "[...]" odmówił przyznania M. M. świadczenia w formie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia za okres od 1 września 2013 r. do 31 września 2013 r. z powodu niespełnienia kryterium dochodowego. Argumentując rozstrzygnięcie powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu własnej decyzji z dnia "[...]".
Po rozpatrzeniu odwołania od decyzji z dnia "[...]", Samorządowego Kolegium Odwoławczego, decyzją z dnia "[...]", utrzymało ją w mocy.
W skardze wniesionej do tut. Sądu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" M. M. podniósł, iż świadczenie powinno zostać mu przyznane bowiem organy w błędny sposób wyliczyły jego dochód..
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 27 stycznia 2015 r. skarżący poparł skargę. Pełnomocnik organu wyjaśniła, że decyzja z dnia "[...]" w jej ocenie stała się ostateczna, gdyż skarżący nie wniósł na nią odwołania. Podała, że organ pierwszej instancji popełnił błąd skoro w tym samym przedmiocie wydał decyzję z dnia "[...]" i przez to naruszona została zasada powagi rzeczy osądzonej. Wyjaśniła, że w związku z tym również decyzja wydana przez SKO z dnia "[...]" jest obarczona wadą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Skarga podlegała uwzględnieniu jednakże z przyczyn odmiennych od w niej podniesionych, tj. ze względu na wady jakimi dotknięta była zarówno zaskarżona decyzja z dnia z dnia "[...]", jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika GOPS w "[...]" z dnia "[...]", a które Sąd miał obowiązek uwzględnić z urzędu.
Odnosząc się do przedmiotu sądowej kontroli jakim pozostawały oba wskazane akty wskazać należy, że przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., 1647) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle powołanego przepisu sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie zaś z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W ramach badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi jej zarzutami, czy powołaną podstawa prawną (art. 134 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia kontrolowanego aktu (decyzji, postanowienia), stwierdzenia jej nieważności bądź wydania go z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a.
Kontrola zgodności aktu administracyjnego z prawem nie może być przez sąd administracyjny przeprowadzona dowolnie, lecz musi przebiegać w określonej kolejności, uwzględniającej gradację wad jakimi może być dotknięty akt administracyjny czy poprzedzające wydanie go, postępowanie administracyjne. W pierwszej zatem kolejności powinna być przeprowadzona kontrola zaskarżonego aktu z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących jego nieważność. Przyjęcie takiej kolejności badania zgodności z prawem uzasadnione jest tym, że ustalenie którejkolwiek z wad powodujących stwierdzenie nieważności aktu czyni dalszą kontrolę nie tylko zbędną, ale i niedopuszczalną. W przypadku bowiem nieważności decyzji czy postanowienia powinno nastąpić jej stwierdzenie przez wojewódzki sąd administracyjny niezależnie od jakichkolwiek okoliczności (v: wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2006 r., sygn. I OSK 829/11, publ.: nsa.gov.pl, a także "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz" pod red. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005, str. 461). Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 273 ze zm., dalej jako: k.p.a.) lub w innych przepisach. W ocenie Sądu, sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt. 3 k.p.a., wydanie decyzji w sprawie rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną dotknięte jest wadą nieważności. Dla oceny czy taka sytuacja istnieje w rozpoznawanej sprawie konieczne jest udzielenie odpowiedzi na pytanie czy zachodzi tożsamość sprawy zarówno przedmiotowa jak i podmiotowa.
Organ pierwszej instancji prowadził postępowanie w sprawie przyznania M. M. zasiłku okresowego z powodu bezrobocia za okres od 1 września 2013 r. do 30 września 2013 r. Postępowanie to zostało zakończone decyzją z dnia "[...]" odmawiającą przyznania powyższego świadczenia ze względu na niespełnienie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego. Skarżący nie zakwestionował powyższej decyzji, a w konsekwencji sprawa rozstrzygnięta decyzją z dnia "[...]" legitymuje się przymiotem "powagi rzeczy osądzonej" (res iudicata), a zatem możliwość jej ponownego rozpoznawania i rozstrzygania mogłaby nastąpić tylko i wyłącznie wskutek uprzedniego wzruszenia w nadzwyczajnym trybie postępowania tej decyzji. W sprawie będącej przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowym organy orzekały w stosunku do tego samego wniosku skarżącego. Kolejne bowiem postępowanie - zakończone decyzją Kierownika GOPS w "[...]" z dnia "[...]" - również w sprawie przyznania zasiłku okresowego z powodu bezrobocia za okres od 1 września 2013 r. do 30 września 2013 r. prowadzone było na podstawie tego samego zdarzenia, tj. otrzymania przez skarżącego jednorazowej dotacji z Powiatowego Urzędu Pracy na rozpoczęcie działalności gospodarczej w kwocie 20.000,00 zł. W obydwu przypadkach jako adresat decyzji występuje ten sam podmiot – M. M. Nie uległy też zmianie okoliczności stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Zgodnie z art. 104 § 2 k.p.a. decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Wydaną decyzją organ administracji jest związany (art. 110 k.p.a.). W myśl art. 16 § 1 zdanie drugie k.p.a. uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Wzruszenie zatem decyzji merytorycznie załatwiającej sprawę może nastąpić jedynie w jednym z nadzwyczajnych trybów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu, w zaistniałym stanie faktycznym - wobec funkcjonowania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji z dnia z dnia "[...]" rozstrzygającej już w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego - brak było podstawy - bez uprzedniego wzruszenia tej decyzji - do wydania kolejnej decyzji rozstrzygającej ponownie w tym samym przedmiocie, t.j. odmowy przyznania zasiłku okresowego. Z tego też powodu należało przyjąć, że kontrolowane decyzje są wadliwe, gdyż rozstrzygały tę samą sprawę, która została uprzednio już rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Dlatego też wydane w niniejszej sprawie decyzje obarczone są wadą nieważności z powodu naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt II GSK 1146/10 i wyroki tam powołane - orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika GOPS w "[...]" dotknięte są wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., co skutkowało stwierdzeniem ich nieważności na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane na zasadzie art. 152 p.p.s.a.