Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" Starosta (dalej zwany organem I instancji), powołując art. 83 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 1572 ze zm.), wykreślił z dniem "[...]" szkołę o nazwie: "[...]" (dalej zwaną Szkołą) z ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonych przez ten organ w związku z niepodjęciem przez Szkołę działalności w terminie wskazanym w zgłoszeniu do ewidencji.
Na skutek odwołania podmiotu prowadzącego Szkołę, decyzją z dnia "[...]" Kurator Oświaty (dalej zwany organem odwoławczym) uchylił powyższą decyzję organu I instancji i orzekł co do istoty sprawy, to jest nie wykreślił Szkoły z ewidencji szkół i placówek niepublicznych.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniósł organ I instancji zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie: art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 63, art. 64, art. 82 ust. 5 w zw. z art. 82 ust. 2 ustawy o systemie oświaty oraz art. 104 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tych też powodów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi organ I instancji, oprócz rozwinięcia zarzutów naruszenia prawa, podał także, że ma interes prawny w zaskarżeniu decyzji organu odwoławczego, gdyż decyzja ta narusza prawo, a jej przedmiot jest ważny z punktu widzenia działań organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie z powodu braku legitymacji organu I instancji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje
Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądami administracyjnymi badaniem dopuszczalności jej wniesienia.
Stosownie do art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.
Jak wynika z przytoczonej regulacji prawnej, podstawą uzyskania legitymacji procesowej strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest przede wszystkim posiadanie interesu prawnego. Z uwzględnieniem tego właśnie kryterium należy też ocenić, czy organ I instancji jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest wykreślił Szkoły z ewidencji szkół i placówek niepublicznych. Żaden przepis szczególny nie przewiduje bowiem takiej kompetencji dla tego organu.
Stosownie do art. 82 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, osoby prawne i fizyczne mogą zakładać szkoły i placówki niepubliczne po uzyskaniu wpisu do ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego obowiązaną do prowadzenia odpowiedniego typu publicznych szkół i placówek. W kontrolowanej sprawie Szkoła została wpisana do ewidencji prowadzonej przez organ I instancji, który zobowiązany jest do prowadzenia tej ewidencji na mocy art. 5e w zw. z art. 5 ust. 5a ustawy o systemie oświaty. Ten też organ był właściwy do wydania decyzji o wykreśleniu Szkoły z ewidencji szkół i placówek niepublicznych w oparciu o art. 83 powołanej ustawy. Organ ten wydał zresztą decyzję w tym przedmiocie, która następnie została uchylona zaskarżoną decyzją organu odwoławczego, który jednocześnie orzekł o niewykreśleniu Szkoły z ewidencji szkół i placówek niepublicznych.
Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, który podziela także skład orzekający w niniejszej sprawie, organ I instancji nie ma legitymacji do kwestionowania przed sądem administracyjnym rozstrzygnięcia organu odwoławczego, gdyż nie jest podmiotem posiadającym własny interes prawny w prowadzonym przez siebie postępowaniu. Takiego interesu nie ma także Powiat, którego zadania i kompetencje związane m.in. z prowadzeniem ewidencji niektórych typów szkół niepublicznych wykonuje starosta. Powierzenie bowiem organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w indywidualnej sprawie w formie decyzji administracyjnej, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, czy sądowoadministracyjnym. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżenia decyzji administracyjnych do sądu administracyjnego.
Włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie znacznie ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. Co więcej, w zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej nie jest on /ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki/ uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Uprawnienie do korzystania z władztwa administracyjnego przez samorząd terytorialny następuje zatem kosztem znacznego ograniczenia jego dominium (zob. uchwałę NSA z 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03, ONSA 2003, nr 4, poz. 115 oraz postanowienie NSA z 20 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 1649/07, dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Także w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazuje się, że przyznanie jednostce samorządu terytorialnego, której organ wydał decyzję w I instancji, uprawnienia do wniesienia w tej sprawie skargi do sądu administracyjnego mogłoby podważać zaufanie do organów władzy publicznej, że będą one działać zgodnie z prawem dla realizacji dobra wspólnego. Jednostki te nie mają bowiem własnych praw ani prawnie chronionych interesów, których mogłyby dochodzić w relacjach z administrowanymi (zob. wyrok TK z 29 października 2009 r., sygn. akt K 32/08, OTK 2009, nr 9, poz. 139).
Skoro organ I instancji nie posiada legitymacji do zainicjowania kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie, na mocy art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., skargę należało odrzucić.