Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 182/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę A. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]".
We wniosku z dnia 31 maja 2011 r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżąca, ujawniając zamiar złożenia skargi kasacyjnej od wskazanego wyżej wyroku, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, powołując się w uzasadnieniu na ciężką sytuację finansową rodziny. Wskazała, iż sama nie pracuje, gdyż najmłodsza córka wymaga opieki i w konsekwencji całą 4-osobową rodzinę utrzymuje mąż. Dodała, iż rodziny jej i męża nie są w stanie pomóc im finansowo i przy opiece nad dziećmi, ponieważ są to osoby starsze i bardzo chore. Skarżąca podniosła ponadto, iż wraz z mężem wynajmują mieszkanie, za które opłaty wynoszą ok. "[...]" i na które nie starcza nawet wynagrodzenie męża. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwójką dzieci (w wieku "[...]"). Skarżąca nie wykazała żadnego majątku. W rubryce nr 10 wykazała natomiast wynagrodzenie za pracę męża w wysokości "[...]" brutto.
W piśmie procesowym z dnia 20 czerwca 2011 r., złożonym w odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżąca wyjaśniła, iż poza wynagrodzeniem męża (którego średnia miesięczna wysokość to "[...]"), źródłami utrzymania 4-osobowej rodziny są otrzymywane przez nią zasiłek dla bezrobotnych (w kwocie "[...]"), zasiłki rodzinne na dzieci (w kwocie "[...]") oraz świadczenie z funduszu alimentacyjnego (w kwocie "[...]"), których wysokość udokumentowała załączając do wniosku wyciągi z rachunku bankowego (potwierdzenia przelewu otrzymanego). Podniosła, iż od rodzin jej i męża nie otrzymują pomocy finansowej, lecz w razie takiej potrzeby – pomoc rzeczową w formie wyżywienia, środków pielęgnacyjnych dla najmłodszej córki, ubrań, itp. Stwierdziła, iż żyją skromnie, jest im ciężko, ale starają się sami zaspokajać wszystkie swoje potrzeby, a gdy zdarza się, że czegoś im brakuje to wówczas proszą o pomoc rodzinę.
Odnosząc się do kwestii ponoszonych opłat za mieszkanie, skarżąca wyjaśniła, iż ich wysokość jest różna – zależna od zużycia gazu, prądu, wody, itp. Wskazała, iż w tym miesiącu opłaty wyniosły ponad "[...]", a do tego doliczyć należy opłaty za telefony i "kablówkę". Na dowód poniesienia opłat za wynajem mieszkania oraz opłat za telewizję kablową i telefony skarżąca załączyła potwierdzenia wykonania przelewów z tych tytułów. Do przedmiotowego pisma skarżąca załączyła ponadto kserokopię umowy najmu lokalu mieszkalnego, zgodnie z którą czynsz najmu wynosi "[...]", ponadto wszelkie koszty i świadczenia związane z eksploatacją lokalu (CO, gaz, woda, kanalizacja, prąd, itp.) ponosi najemca (skarżąca dodała, iż ponosi ponadto opłaty stałe w wysokości "[...]", które nie są ujęte w umowie) oraz spis comiesięcznych kosztów eksploatacji lokalu za okres od lutego do czerwca 2011 r., zgodnie z którym średnia wysokość tych kosztów to "[...]".
Wskazać należy, iż w świetle art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, skarżąca zwolniona jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie z mocy ustawy. Tym samym w zakresie rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostaje kwestia ustanowienia adwokata.
Zgodnie z art. 262 ppsa, do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Stosownie też do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ppsa, ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie skarżącej prawa pomocy, obejmującego ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Skarżąca i członkowie jej rodziny nie posiadają bowiem środków majątkowych, które umożliwiłyby poniesienie przedmiotowych kosztów postępowania sądowego, nie dysponują również wystarczającymi środkami pieniężnymi na ten cel. Podkreślić należy, iż ponad połowa dochodu 4-osobowej rodziny skarżącej (o średniej wysokości "[...]" netto miesięcznie) przeznaczana jest na pokrycie wysokich opłat mieszkaniowych związanych z najmem lokalu mieszkalnego, które zmuszeni są ponosić z uwagi na brak własnego mieszkania.
Mając na uwadze wysokość przedmiotowych opłat oraz dochodu rodziny skarżącej, nie można uznać zatem, że środki pieniężne, jakie pozostają jej rodzinie po ich uiszczeniu, umożliwiają poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika bez uszczerbku koniecznego dla niej utrzymania, szczególnie, że nawet dysponując tymi środkami w całości skarżąca, żyjąc i tak skromnie, nie jest w stanie czasami zaspokoić wszystkich niezbędnych potrzeb swojej rodziny i jest zmuszona wówczas do korzystania z pomocy rzeczowej rodzin własnej i męża.
W świetle powyższego, za zasadne uznano przyznanie skarżącej prawa pomocy, obejmującego ustanowienie adwokata i tym samym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 262 ppsa, orzeczono jak w sentencji.