Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 27 grudnia 2010r. P. C. wystąpił do Burmistrza o zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie jego wymeldowania z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. "[...]", do czasu opuszczenia przez niego zakładu karnego. Uzasadnił, że w zakładzie karnym odmówiono mu doprowadzenia na przesłuchanie świadków i oględziny lokalu. Podniósł, że w takiej sytuacji nie można stwierdzić jednoznacznie stanu faktycznego. Podkreślił też, iż taki stan rzeczy narusza jego prawo do obrony.
Postanowieniem z dnia "[...]" Burmistrz odmówił zawieszenia niniejszego postępowania argumentując, iż brak jest przesłanek do zawieszenia postępowania, określonych w art. 97 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazano też, że P. C. nie jest stroną uprawnioną do wnioskowania o zawieszenie postępowania w trybie art. 98 § 1 Kpa.
W zażaleniu na powyższe postanowienie P. C. zarzucił, iż nie uwzględniono jego wniosku, mimo że wystąpiły okoliczności wskazane w pkt 3 art. 97 § 1 Kpa. Podał, że zgodnie z tym przepisem organ obligatoryjnie zawiesza postępowanie w razie utraty przez stronę lub jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych. Zdaniem żalącego się utracił zdolność do czynności prawnych w związku z niemożnością uczestniczenia w czynnościach przesłuchania świadków i oględzinach. Zaznaczył, że chce brać udział w tych czynnościach, zadawać pytania świadkom, wskazać znajdujące się w spornym lokalu jego rzeczy, ale odmawia mu się doprowadzenia na te czynności, co pozbawia go prawa do obrony.
Postanowieniem z dnia "[...]", nr "[...]", wydanym z upoważnienia Wojewody, Dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców Urzędu Wojewódzkiego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła podstawa do zawieszenia postępowania, wymieniona w art. 97 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślono, że pobyt strony w zakładzie karnym oraz niemożność uczestniczenia w czynnościach dowodowych nie uzasadnia zawieszenia postępowania. Organ II instancji potwierdził też, że żalący nie jest stroną uprawniona do żądania zawieszenia postępowania w trybie art. 98 § 1 Kpa, gdyż postępowanie nie zostało wszczęte na jego wniosek.
Odnosząc się natomiast do stanowiska skarżącego co do zaistnienia przesłanki z art. 97 § 1 pkt 3 Kpa organ wyjaśnił, że jest on pozbawiony wolności na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu karnego, a nie ubezwłasnowolnienia w trybie art. 13 kodeksu cywilnego. Wskazał, że P. C. nie utracił zdolności do czynności prawnych. Wytłumaczono, że przez utratę zdolności do czynności prawnych należy rozumieć sytuację, w której strona postępowania w wyniku prawomocnego orzeczenia sądu o ubezwłasnowolnieniu utraciła zdolność do samodzielnego kształtowania swojej sytuacji prawnej poprzez dokonywanie czynności prawnych. Organ II instancji pouczył też żalącego, że jeżeli uważa, iż nie ma zapewnionej należytej reprezentacji w toczącym się postępowaniu o wymeldowanie, może w trybie art. 33 Kpa ustanowić pełnomocnika, który będzie go reprezentował w sprawie.
W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie – P. C. podniósł argumenty powoływane we wniosku i zażaleniu, podkreślając, iż ma prawa, z których faktycznie nie może skorzystać. Odmówiono mu przerwy w odbywaniu kary, przepustek i doprowadzenia na czynności procesowe w postępowaniu o wymeldowanie. Wskazał, że jego udział w tych czynnościach jest niezbędny, aby móc ustalić prawidłowo stan faktyczny. Zauważył poza tym, że nikt nie chce zostać jego pełnomocnikiem. Odmówiła mu w tym względzie żona, Burmistrz, Wojewoda, Komendant Powiatowy Policji, wychowawca z zakładu karnego. Zdaniem skarżącego znalazł się w błędnym kole, które uniemożliwia zakończenie toczącego się postępowania administracyjnego o wymeldowanie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że pobyt w zakładzie karnym i związane z tym utrudnienia w korzystaniu z prawa czynnego udziału w czynnościach dowodowych, nie wypełniają żadnej z przesłanek zawieszenia postępowania administracyjnego, określonych w art. 97 § 1 lub art. 98 § 1 Kpa. Zważono, że przepisy te zawierają zamknięty katalog przesłanek zawieszenia postępowania. Tym samym zawieszenie przedmiotowego postępowania z powodów podanych przez skarżącego stanowiłoby działanie organów z przekroczeniem prawa, co naruszałoby zasadę legalności wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP i art. 6 Kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanemu w sprawie ostatecznemu postanowieniu Wojewody z dnia "[...]", w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania o wymeldowanie. Zważyć należy, iż zgodnie z onstytucyjną zasadą praworządności organ administracji publicznej działa na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Tak też w postępowaniu administracyjnym stanowi art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.): "Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa". Oznacza to, iż organy administracji zobowiązane są przestrzegać wszystkich zasad postępowania administracyjnego. Dlatego organy orzekające w niniejszej sprawie nie mogły uwzględnić wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania z przyczyn przez niego podanych. Takie działanie byłoby bezprawne, ponieważ w sprawie nie zaistniały okoliczności wymienione w art. 97 i 98 Kpa, co zostało wykazane w kwestionowanych decyzjach.
Zgodnie z art. 97 § 1 Kpa organ administracji publicznej zawiesza postępowanie:
- 1) w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105),
- 2) w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony,
- 3) w razie utraty przez stronę lub przez jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych,
- 4) gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Stosownie zaś do art. 98 § 1 kpa organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu.
Powyższe przepisy prawa regulują dwa rodzaje zawieszania postępowania: obligatoryjne - dokonywane przez organ z urzędu oraz fakultatywne – na wniosek strony, na której żądanie postępowanie administracyjne zostało wszczęte.
W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte na żądanie A. C. Oznacza to, iż skarżący nie mógł skutecznie wystąpić z wnioskiem o zawieszenie postępowania. Uprawnienie to bowiem, zgodnie z cytowanym art. 98 § 1 kpa, przysługuje stronie tylko w przypadku postępowania wszczętego na jej wniosek, a ponadto nie sprzeciwiają się temu inne strony i nie zagraża to interesowi społecznemu. Powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie, ponieważ tylko w takim wypadku organ ma możliwość spełnienia żądania strony.
Odnosząc się z kolei do uregulowania z art. 97 § 1 kpa, należy wskazać, iż organ zawiesza postępowanie z urzędu w przypadku zaistnienia przesłanek w nim określonych. Oznacza to, iż w trakcie prowadzonego postępowania organ zobowiązany jest badać, czy nie powstało zdarzenie lub sytuacja, która wymaga zawieszenia postępowania. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu brak wystąpienia przesłanek z art. 97 § 1 pkt 1 - 4 Kpa. Skarżący w toku postępowania sugerował, iż niemożność uczestniczenia w czynnościach procesowych z przyczyn od niego niezależnych, na skutek odbywania kary pozbawienia wolności, jest tożsama z utratą zdolności do czynności prawnych. Tak jednak nie jest, co wyjaśnił skarżącemu organ II instancji i co wydaje się skarżący zrozumiał, jak wnioskować można z argumentów podniesionych w skardze. Okoliczność, iż skarżący faktycznie nie może zrealizować przysługującego mu prawa osobistego uczestniczenia w czynnościach dowodowych, w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności, nie została uznana przez ustawodawcę za powód zawieszenia postępowania.
Organ II instancji prawidłowo wskazał, że strona może realizować swoje uprawnienia procesowe przez pełnomocnika (art. 32 Kpa), który działa wówczas w imieniu i ze skutkiem dla swego mocodawcy. Zgodnie z art. 33 § 1 Kpa pełnomocnikiem strony może być każda osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Powinna być to osoba, którą mocodawca obdarza zaufaniem, może być to profesjonalny pełnomocnik - adwokat, radca prawny. Fakt jednak odmowy podjęcia się reprezentowania strony nie wpływa w ogóle na bieg postępowania. Poza tym skarżący będzie mógł w dalszym ciągu skutecznie realizować swoje prawo do czynnego udziału w postępowaniu, choć w sposób ograniczony ze względu na odbywanie kary pozbawienia wolności.
Skarżący może przecież wnioskować o przesłanie mu uwierzytelnionych odpisów protokołów z czynności dowodowych, w których nie będzie mógł uczestniczyć osobiście (art. 73 § 2 Kpa), będzie mógł odnieść się do nich. Może w każdej chwili, do momentu zakończenia postępowania, składać wnioski dowodowe. Może pisemnie wskazać jakie konkretnie rzeczy pozostawił w spornym lokalu, aby organ w toku oględzin jak i podczas przesłuchania świadków mógł zweryfikować wersję skarżącego i odnieść się do niej w merytorycznej decyzji.
Reasumując, skoro w rozpatrywanym przypadku nie zachodzi ustawowa przesłanka zawieszenia postępowania, to brak jest podstaw do kwestionowania legalności zaskarżonego postanowienia.
W tym stanie rzeczy skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.