Uzasadnienie
Decyzją z dnia 29 marca 2013r. wydaną na podstawie art. 190 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz na podstawie § 16 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów Wyższej Szkoły "[...]" uchwałą nr x Senatu wskazanej wyżej szkoły wyższej z dnia 29 marca 2013r. Prorektor ds. studenckich postanowił o skreśleniu z dniem 29 marca z listy studentów D.M. studenta II roku studiów w roku akademickim 2012/2013 na kierunku studiów "[...]", studia stacjonarne w związku z nieuzyskaniem zaliczenia semestru trzeciego w określonym terminie.
W uzasadnieniu wskazano, że student D.M. w semestrze zimowym w roku akademickim 2012/2013 nie uzyskał zaliczeń i nie zdał egzaminów przewidzianych programem studiów. Ostateczny termin zaliczenia sesji egzaminacyjnej upłynął bowiem 22 marca 2013r.
Po rozpatrzeniu odwołania D.M., w którym wniósł on o ponowne wpisanie na listę studentów, decyzją z dnia 26 kwietnia 2013r. Rektor Wyższej Szkoły "[...]" utrzymał w mocy w całości decyzję Prorektora z dnia 29 marca 2013r.
W uzasadnieniu podniesiono, iż D.M. w dniu wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów (29 marca 2013r.) nie posiadał zaliczenia semestru III i do dnia 26 kwietnia 2013r.(daty wydania decyzji przez organ II instancji) sytuacja studenta nie uległa zmianie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Rektora Wyższej Szkoły Ad"[...]" D.M. zarzucił:
- - naruszenie przepisu § 16 ust. 2 Regulaminu studiów Wyższej Szkoły "[...]" poprzez naruszenie zasady uznaniowości administracyjnej oraz niewłaściwą interpretację polegającą na skreśleniu skarżącego z listy studentów w roku akademickim 2012/2013 w sytuacji, gdy z zapisów poczynionych w indeksie skarżącego, wynikało, iż zdał on wymagane programem studiów przedmioty do dnia 20 kwietnia 2013r.
Wskazując na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przywrócenie skarżącego na listę studentów w roku akademickim 2012/2013 bądź o uchylenie decyzji w całości.
W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z regulaminem studiów zaistniała jedna z fakultatywnych przesłanek skreślenia studenta z listy studentów. Zatem w sprawie ma zastosowanie tzw. uznanie administracyjne, czyli uprawnienie organu do wyboru jednego z kilku możliwych rozwiązań prawnych. Podniósł jednak – przywołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 1981r., SA 234/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 23, iż nie oznacza to dowolności w podejmowaniu decyzji administracyjnej, bowiem w świetle tego orzeczenia "uprawnienie organu administracji do wydania decyzji o charakterze uznaniowym nie zwalania tego organu z obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania decyzji o treści przekonującej pod względem prawnym i faktycznym".
Natomiast w ocenie skarżącego organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie wziął pod uwagę faktu zdania przez skarżącego egzaminu i zaliczenia ćwiczeń z przedmiotu psychometria, ani dolegliwości zdrowotnych skarżącego potwierdzonych zaświadczeniem lekarskim.
W odpowiedzi na skargę Rektor Wyższej Szkoły "[...]" wniósł o jej oddalenie, przy czym w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę wskazał na nie zaliczenie przez skarżącego II semestru studiów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanym dalej p.p.s.a. (Dz. U. z 2012r., poz. 270) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, przede wszystkim z naruszeniem przepisów postępowania.
Generalnie zasadne są bowiem zarzuty skargi w tym znaczeniu, iż nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności dla wydania decyzji o skreśleniu D.M. z listy studentów II roku studiów stacjonarnych. Przede wszystkim zaś powody, dla których wydano taką, a nie inną decyzję (skoro jest to decyzja fakultatywna) nie zostały dostatecznie podane i wyjaśnione adresatowi tych decyzji, zważywszy na zarzuty skargi.
Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały w oparciu o przepis art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym ((tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz.572) oraz na podstawie § 16 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów Wyższej Szkoły "[...]" który ma takie samo brzmienie jak ustawa w zakresie fakultatywnego skreślenia studenta z listy studentów.
W świetle art. 190 tej ustawy:
- 1. Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów, w przypadku:
- 1) niepodjęcia studiów;
- 2) rezygnacji ze studiów;
- 3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego;
- 4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni.
- 2. Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku:
- 1) stwierdzenia braku postępów w nauce;
- 2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie;
- 3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.
Zważyć jednak należy, iż wprawdzie uczelnie wyższe są autonomiczne w podejmowaniu tego typu decyzji (o skreśleniu z listy studentów), które są co do zasady decyzjami uznaniowymi, jednakże decyzje te podlegają kontroli sądowej. Kontrola ta, przeprowadzana jest w zakresie dotyczącym przede wszystkim tego, co zostało już zasygnalizowane na wstępie – czy uprawnione organy zgromadziły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy dowody, czy dokonały następnie wszechstronnego zbadania tego materiału dowodowego, czy dokonały jego oceny pod względem faktycznym i prawnym oraz uzasadniły decyzję w taki sposób, aby z treści tego uzasadnienia wynikały jasne kryteria podjęcia decyzji.
Tymczasem w sprawie niniejszej – jak wynika z zapisów w indeksie D.M. dołączonego do skargi, którego oryginał okazano na rozprawie, na datę 20 kwietnia 2013r. widnieje zarówno wpis zaliczeniowy, jak i wpis z egzaminu z przedmiotu psychometria. Wpisy te dokonane zostały przed wydaniem decyzji przez organ II instancji, natomiast na datę jej wydania (26 kwietnia 2013r.) nie wyjaśniono sprzeczności pomiędzy pisemnym oświadczeniem mgr A.S. z 11 lutego 2013 o niezaliczeniu skarżącemu ćwiczeń z psychometrii a wpisem dokonanym przez egzaminatora - prof. A. w indeksie. Z kolei wpisy z indeksu nie są również zgodne z wpisami dokonanymi w "Protokole Zaliczenia Przedmiotu" z dnia 11 lutego 2013r., gdzie przy pozycji 14 dotyczącej D.M., widnieje odręczna adnotacja o treści: "brak zaliczenia", równocześnie innym charakterem pisma poczyniono w tej samej rubryce adnotację o treści:"zal.ćw.3"
Przedstawione powyżej okoliczności wskazują na niedostateczne ustalenie stanu faktycznego przez organy, który winien być już ustalony i właściwie oceniony przynajmniej w dacie wydania decyzji przez organ II instancji, skoro stan faktyczny sprawy uległ zmianie w stosunku do tego, który istniał w dacie wydania decyzji w I instancji - co jednakże nie miało miejsca.
Zważyć zaś należy, iż w świetle art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Trafnie podniesione zostało w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6.12.2011r., VII SA/Wa 1871/11, iż organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Co więcej organ odwoławczy nie może ograniczać się do rozpoznania sprawy z daty wydania decyzji przez organ I instancji, lecz musi uwzględnić stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozpoznawania odwołania. Tekst orzeczenia pochodzi z Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl
Zatem w niniejszej sprawie organ II instancji winien na datę wydania decyzji własnej zbadać ponownie merytorycznie sprawę. Tymczasem organ ten ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że na datę wydania decyzji (26 kwietnia 2013r.) sytuacja studenta nie uległa zmianie, choć nie rozważył wskazanej wyżej rozbieżności pomiędzy wpisami w indeksie D.M. a oświadczeniem mgr A.S. i wpisami w "Protokole Zaliczenia Przedmiotu". Nie jest to zaś w ocenie sądu wypełnieniem obowiązków organu, wynikających z art. 7 i 77 k.p.a. Zgodnie bowiem z podstawową zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 7 k.p.a., rolą organu administracji publicznej, rozstrzygającego zawisłą przed nim sprawę, jest obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Treść powyższego przepisu jest ściśle powiązana z treścią art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym obowiązkiem organu administracji publicznej jest wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, co umożliwia z kolei dokonanie swobodnej oceny, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
Niewątpliwie zasady powyższe znajdują zastosowanie również w przypadku postępowania w przedmiocie wydania decyzji na podstawie przepisów omawianej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, w tym na podstawie art.190.
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.07.2011r. I OSK 2006/10 podniesiono, iż decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego, a taką jest decyzja o skreśleniu z listy studentów na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 p.sz.w., jest poddana szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, natomiast organ w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne.
Tekst orzeczenia pochodzi z Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl
W zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji tych wskazanych wyżej, a istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy elementów zabrakło.
Mając na uwadze powyższe, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono z mocy art. 152 powołanej ustawy.
O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.