Uzasadnienie
M.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na działanie Wydziału Mienia Komunalnego i Spraw Mieszkaniowych Urzędu w przedmiocie wstąpienia przez J.S. w stosunek najmu lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. F 5/1, w związku ze śmiercią G.S. - babci skarżącego. Wskazał, iż pomimo, że jest zameldowany w tym lokalu od 1997r. oraz znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, zarówno zdrowotnej (jest osobą niepełnosprawną - głuchoniemą) jak i mieszkaniowej, odmówiono mu wstąpienia w stosunek najmu ww. lokalu mieszkalnego, zaś umowę najmu zawarto z synem zmarłej - J.S., zameldowanym wprawdzie w tym lokalu od 2004r. lecz nigdy w nim nie zamieszkującym. Takie działanie organu w ocenie skarżącego jest wynikiem szeregu uchybień w prowadzonym w tej sprawie postępowaniu administracyjnym, bowiem najemca zataił przed organem szereg ważnych dla sprawy okoliczności, które winny skutkować odmową zawarcia przez organ z J.S. umowy najmu ww. lokalu mieszkalnego.
Do skargi M.S. dołączył formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w którym wniósł o częściowe zwolnienie go z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W odpowiedzi na skargę Gmina wniosła o jej odrzucenie wskazując, iż przedmiotem jej jest kwestia wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. F 5/1 przez J.S. po zmarłej matce G.S., jednakże jest to sprawa cywilna ze stosunku najmu. Z tego też powodu Gmina nie wydawała żadnej decyzji administracyjnej jako właściciel lokalu mieszkalnego lecz zawarła z synem zmarłej umowę najmu co oznacza, iż wniesiona skarga nie dotyczy sprawy administracyjnej, ani żadnej ze spraw stanowiących zakres właściwości sądów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 160 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: ustawą ppsa, jeżeli ustawa niniejsza nie przewiduje wydania wyroku, Sąd wydaje orzeczenie w formie postanowienia. Ponieważ Sąd administracyjny wyrokiem rozstrzyga sprawę co do jej istoty, oznacza to, że postanowienie wydaje wówczas, jeżeli rozstrzyga o kwestii niedotyczącej istoty sprawy, a więc o kwestii o charakterze proceduralnym. Postanowienie kończące postępowanie w sprawie sąd wydaje, gdy orzeka o całości postępowania, a nie zachodzą przesłanki do wydania wyroku. Do takiej kategorii postanowień należy postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi.
W tym miejscu wskazać należy, iż kontroli sądów administracyjnych podlegają tylko te decyzje administracyjne, postanowienia oraz inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, które ustawodawca poddał tej kontroli, na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi lub innych ustaw.
Art. 58 § 1 pkt 1 ustawy ppsa zobowiązuje natomiast sądy administracyjne do badania każdorazowo swojej właściwości przy rozpatrywaniu konkretnej sprawy. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązany jest odrzucić skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
- I. Na podstawie art. 3 § 2 ustawy ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne,
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty,
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie,
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach,
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej,
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej,
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego,
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Z akt przekazanej sprawy wynika, że przedmiotem skargi M.S. nie jest żaden z aktów czy czynności z zakresu administracji publicznej wymienionych w powołanym wyżej przepisie, czy też bezczynność organu administracyjnego w przypadkach w tym przepisie określonych. Treść wniesionej do Sądu skargi wskazuje bowiem jednoznacznie, że sprawa dotyczy roszczenia jednej z zainteresowanych stron stosunku cywilnoprawnego, gdyż z dniem 12 listopada 1994r. tj. datą wejścia w życie ustawy z dnia 2 lipca 1994r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 105, poz. 509 ze zm.) gospodarowanie zasobem mieszkaniowym gminy zostało poddane trybowi cywilnoprawnemu. Także obecnie z regulacji rozdziału 3 oraz 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005r. Nr 31, poz. 266, ze zm.) wynika, że sprawy z zakresu mieszkaniowego zasobu gminy oraz lokali socjalnych mają charakter cywilnoprawny.
Właściwym zatem w sprawie wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym najemcy w sytuacji, gdy lokal mieszkalny pozostaje w zasobach mieszkaniowych Gminy jest sąd powszechny. Wbrew przekonaniu skarżącego wszelkie działania pracowników Gminy związane z zawarciem kwestionowanej umowy najmu lokalu mieszkalnego przy ul. F 5/1 nie były działaniami z zakresu postępowania administracyjnego, gdyż w tym przypadku Gmina działała jako właściciel lokalu mieszkalnego i jej działania nie miały charakteru administracyjnego lecz cywilnoprawny. Stąd też brak jest możliwości kontrolowania działań podejmowanych w zakresie sprawy cywilnej przez sąd administracyjny.
Zatem skoro przedmiotowa sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, to wniesioną skargę Sąd zobowiązany był odrzucić stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
- II. Odnośnie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie wskazać należy, iż Sąd wydaje postanowienie w sprawie, gdy orzeka w zakresie przyznania prawa pomocy.
Zgodnie z art. 247 ustawy ppsa prawo pomocy nie przysługuje stronie wobec oczywistej bezzasadności skargi. Taka bezzasadność zachodzi wówczas, gdy obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie, bez dokonywania głębszej analizy prawnej, wyklucza możliwość rozpoznania żądania skarżącego. W takiej sytuacji Sąd oddala wniosek o przyznanie prawa pomocy.
W rozpoznawanej sprawie wobec oczywistej bezzasadności skargi wniesionej w sprawie mającej charakter sprawy cywilnoprawny nie podany kontroli sądów administracyjnych i oczywistej bezzasadności skargi nie przysługuje stronie prawo pomocy.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 247 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w pkt II sentencji postanowienia.