Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia "[...]", Komendant Powiatowy (dalej jako: "Komendant", "organ pierwszej instancji"), wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko R.M (dalej jako: "strona", "skarżący"). Orzeczeniem Nr "[...]"z dnia "[...]"r., Komendant uniewinnił stronę od popełnienia zarzucanego przewinienia z pkt. 1, 2, 4, 6 i 6 zarzutów dyscyplinarnych, w zakresie zarzutu wymienionego w pkt. 3 umorzył postępowanie dyscyplinarne z powodu przedawnienia karalności czynu, natomiast w zakresie zarzutu z pkt. 7 uznał obwinionego winnym i odstąpił od ukarania. W orzeczeniu organ pierwszej instancji wskazał, że od orzeczenia przysługuje prawo wniesienia odwołania do Komendanta Wojewódzkiego Policji w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Orzeczenie doręczono skarżącemu w dniu 14 grudnia 2020 r. Natomiast obrońcy strony odpis orzeczenia doręczono w dniu 15 grudnia 2020 r. Od powyższego orzeczenia obrońca skarżącego złożył odwołanie, wnosząc o uniewinnienie.
W dniu "[...]"r. Komendant Wojewódzki Policji wydał postanowienie Nr "[...]" odmawiające przyjęcia odwołania od orzeczenia nr "[...]"Komendanta Powiatowego Policji z dnia "[...]"r.
W orzeczeniu Komendant Wojewódzki Policji wskazał na postanowienia art. 135f ust. 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2020 r., poz. 360 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem - orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej.
Komendant Wojewódzki Policji podniósł, że ustanowiony w sprawie obrońca, nadając w dniu 22 grudnia 2020 r. w placówce pocztowej odwołanie od orzeczenia organu pierwszej instancji, złożył je po terminie, bowiem orzeczenie skutecznie doręczono skarżącemu w dniu 14 grudnia 2020 r. Termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 21 grudnia 2020 r., który nie był dniem ustawowo wolnym od pracy lub od świadczenia służby. Jest to termin zawity, zaś czynność wykonana po upływie terminu zawitego jest bezskuteczna, o czym stanowi art. 122 § 1 Kodeksu postępowania karnego. W przypadku jego niezachowania wyższy przełożony dyscyplinarny zobligowany jest odmówić przyjęcia środka zaskarżenia. Organ odwoławczy stwierdził, że ostatni dzień terminu, dopuszczający złożenie odwołania przypadał na dzień 21 grudnia 2020 r. i w związku z powyższym, odwołanie obrońcy strony należy uznać za wniesione po upływie terminu.
Skargę na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniósł – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – R.M., wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia.
Skarżący zarzucił naruszenie art. 151 ustaw Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 135j ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji. W ocenie skarżącego, pouczenie zawarte w decyzji organu pierwszej instancji byłoby wyczerpujące, gdyby doręczenie orzeczenia otwierało termin do wniesienia odwołania liczony samodzielnie dla każdej z osób, którym orzeczenie jest doręczane. Byłoby także wystarczające, gdyby orzeczenie dyscyplinarne, w przypadku ustanowienia obrońcy, byłoby doręczane wyłącznie jemu, z pominięciem obwinionego. W każdym z tych przypadków zawierałoby jasną wskazówkę, od jakiego momentu rozpoczyna bieg termin do wniesienia środka zaskarżenia.
W przypadku ustanowienia obrońcy w postępowaniu dyscyplinarnym, termin do złożenia odwołania otwiera się tylko raz i jest liczony od dnia wcześniejszego doręczenia.
W ocenie skarżącego, pouczenie o terminie do wniesienia odwołania winno obejmować nie tylko informację o długości terminu, ale także informację o początku biegu tego terminu. Jeżeli jest nim dzień wcześniejszego z dwóch doręczeń, to informacja o tej okoliczności powinna zostać zawarta w pouczeniu, dopiero wskazanie na zasadę określoną w art. 135f ust. 6 ustawy o Policji stanowi o udzieleniu pouczenia o terminie wniesienia środka zaskarżenia.
Fakt reprezentowania strony w postępowaniu dyscyplinarnym przez profesjonalnego pełnomocnika, nie ogranicza obowiązków informacyjnych organu, pouczenie stanowi obligatoryjny element orzeczenia i jego skierowanie do osoby uprawnionej nie zależy od statusu tej osoby, w szczególności ustawodawca nie przyjął, że profesjonalni pełnomocnicy nie są pouczani o środkach zaskarżania.
W odpowiedzi na skargę, Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, zawarte w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów.
Jednocześnie zaś, art. 135 p.p.s.a., obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Oceniając, w świetle powołanych wyżej kryteriów, legalność zaskarżonego postanowienia, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 135j ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji stanowi, że orzeczenie powinno zawierać pouczenie o prawie, terminie i trybie wniesienia odwołania.
W orzeczeniu z dnia "[...]"r. zawarto pouczenie, że obwinionemu przysługuje od niego prawo wniesienia odwołania do Komendanta Wojewódzkiego Policji za pośrednictwem Komendanta Powiatowego Policji w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Od orzeczenia wydanego przez Komendanta Głównego Policji odwołanie nie przysługuje. Obwiniony w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia może zwrócić się do Komendanta Głównego Policji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W przypadku wydania orzeczenia o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego, które zostało wszczęte na wniosek pokrzywdzonego, odwołanie/wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przysługuje również pokrzywdzonemu.
Zgodnie z art. 135f ust. 6 ustawy o Policji - orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej.
Należy podzielić w tym miejscu stanowisko pełnomocnika skarżącego, zwarte w skardze, że pouczenie zawarte w decyzji organu pierwszej instancji byłoby wyczerpujące, gdyby doręczenie orzeczenia otwierało termin do wniesienia odwołania liczony samodzielnie dla każdej z osób, którym orzeczenie jest doręczane. Byłoby także wystarczające, gdyby orzeczenie dyscyplinarne, w przypadku ustanowienia obrońcy, było doręczane wyłącznie jemu, z pominięciem obwinionego. Zawierałoby bowiem wówczas jasną wskazówkę, od jakiego momentu rozpoczyna się bieg terminu do zaskarżenia orzeczenia.
W przedmiotowej sprawie tak jednak nie jest. Zgodnie z powołanym wyżej art. 135f ust. 6 ustawy o Policji – orzeczenia w postępowaniu dyscyplinarnym doręcza się obwinionemu oraz ustanowionemu obrońcy. W razie doręczenia pisma od którego służy odwołanie tym podmiotom w różnych terminach, termin do wniesienia odwołania liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. Rodzi to sytuację, w której osoba otrzymująca orzeczenie nie jest w stanie stwierdzić, czy termin do wniesienia środka zaskarżenia jest jeszcze otwarty i ile wynosi, bez uwzględnienia daty doręczenia orzeczenia drugiemu z uprawnionych do otrzymania orzeczenia.
W przypadku ustanowienia obrońcy w postępowaniu dyscyplinarnym, termin do złożenia odwołania otwiera się tylko raz i jest on liczony od dnia wcześniejszego doręczenia.
Na kwestię tę zwraca się uwagę w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 listopada 220 r., sygn. akt I OSK 2223/18, pouczenie o terminie wniesienia odwołania, do czego obliguje art. 135f ust. 6 ustawy o Policji, obejmuje informację nie tylko o długości terminu (którą precyzuje art. 135k ust. 1 ustawy o Policji), ale także informację o początku biegu tego terminu. Jeżeli jest nim dzień wcześniejszego z dwóch doręczeń, to informacja o tej okoliczności powinna zostać zawarta w pouczeniu, dopiero wskazanie na zasadę określoną w art. 136f ust. 6 ustawy o Policji stanowi o udzieleniu pouczenia o terminie do wniesienia środka zaskarżania. W art. 135j ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji, ustawodawca nie zawarł odesłania do konkretnych przepisów ustawy, co oznacza, że udzielając pouczenia o terminie do wniesienia odwołania organ powinien uwzględnić nie tylko przepis art. 135k ust. 1 in fine, ale również przepis art. 135f ust. 6 ustawy o Policji, które łączenie regulują kwestie terminu do wniesienia odwołania., gdy orzeczenie doręczane jest zarówno obwinionemu, jak i jego obrońcy.
Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela powyższe stanowisko NSA i uznaje je za własne.
Należy też zwrócić uwagę, że fakt reprezentowania strony w postępowaniu dyscyplinarnym przez profesjonalnego pełnomocnika, nie ogranicza obowiązków informacyjnych organu, a pouczenie stanowi obligatoryjny element orzeczenia, także w stosunku do profesjonalnego pełnomocnika strony.
Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że pouczenie, zawarte w orzeczeniu organu pierwszej instancji było niekompletne i z tego względu nieprawidłowe. W konsekwencji, nie mogło prowadzić – w przypadku wniesienia przez pełnomocnika odwołania w terminie wynikającym z odbioru orzeczenia - do skutków prawnych przyjętych przez organ drugiej instancji, tj. do odmowy przyjęcia odwołania. Bez wskazania zdarzenia otwierającego termin do wniesienia odwołania nie można uznać, by strona została w sposób prawidłowy pouczona o przysługującym jej uprawnieniu.
Przedstawione w rozważaniach powody zadecydowały o konieczności uchylenia zaskarżonego postanowienia jako naruszającego przepisy prawa w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt II na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015, poz. 1800 z późn.zm.).