Uzasadnienie
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że działający z upoważnienia Burmistrza A Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w A decyzją z dnia "[...]" przyznał J. P. świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego od dnia 1 kwietnia 2012 r. w kwocie 294,14 zł miesięcznie.
Następnie decyzją z dnia "[...]" organ I instancji zmienił ww. własną decyzję z dnia "[...]" i przyznał stronie zasiłek stały w okresie od 1 września 2012 r. do 30 września 2012 r. w wysokości 30 zł; w okresie od 1 października 2012 r. do 19 października 2012 r. w wysokości 80,94 zł. W treści uzasadnienia decyzji wskazano, że J. P. zamieszkuje i gospodaruje wspólnie z żoną K. P.. Posiada orzeczenie o zaliczeniu do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane do 30 września 2015 r. Dochód rodziny za miesiąc wrzesień 2012 r. stanowi dochód z pracy K. P. w wysokości 530 zł netto miesięcznie oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości 118,11 zł miesięcznie (przyznany za okres od lipca do grudnia 2012 r.). Wskazano również, iż J. P. w dniu 19 października 2012 r. został zatrzymany przez funkcjonariuszy Policji i obecnie odbywa karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Organ I instancji dokonał wyliczenia przysługującego stronie zasiłku stałego do dnia 19 października 2012 r. W tym zakresie wskazał na podstawę prawną rozstrzygnięcia, w tym również na fakt zmiany ustawowych kryteriów dochodowych z dniem 1 października 2012r.
Odwołanie od ww. decyzji złożył J. P.. Wskazał w nim, że nie zgadza się z decyzją organu pierwszej instancji. Podniósł, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną. Podkreślił również swój zły stan zdrowia.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podniosło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, że strona odwołująca pozostaje w faktycznym związku ze swoją żoną, przed umieszczeniem bowiem w zakładzie karnym J. P. zamieszkiwał i prowadził wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, co potwierdził przeprowadzony w sprawie wywiad środowiskowy. Sama zaś małżonka J. P. podała, że z uwagi na nie zarobkowanie męża sama uiszcza rachunki za mieszkanie i media oraz nabywa środki czystości i żywność, z których korzysta mąż.
W ocenie organu należy stanąć na stanowisku, że jeżeli małżonkowie razem stale zamieszkują we wspólnym lokalu mieszkalnym i ich wspólne zamieszkiwanie powoduje generowanie kosztów z tym związanych, pokrywanych z majątku wspólnego małżonków, to istniejące między nimi więzy prawne w postaci związku małżeńskiego, a także stosunków własnościowych stają na przeszkodzie uznania ich w takiej sytuacji za osoby prowadzące oddzielne gospodarstwa domowe. W tym zakresie zaznaczono, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym uznaje się, iż przesłanka wspólnego gospodarowania nie wyczerpuje się wyłącznie w ponoszeniu wydatków związanych z gospodarstwem domowym ale wyraża się również w czerpaniu korzyści z tego gospodarstwa. Przy czym wspólne zamieszkiwanie, finansowane z dochodu tylko jednego z małżonków zawsze będzie oznaczać wspólne gospodarowanie. Organ podkreślił również, że strona wnioskując o pomoc społeczną w postaci zasiłku stałego, w swoim wniosku z dnia 31 marca 2012 r. skierowanym do organu I instancji wskazywała, iż jest osobą pozostającą w rodzinie. Nie kwestionowała również w tym względzie decyzji z dnia "[...]", która przyznając wnioskowany zasiłek stały uznała J. P. za osobę wspólnie zamieszkująca i gospodarująca z małżonką K. P..
Podniesiono również, że dochód rodziny wnioskodawcy za wrzesień 2012 r. stanowił dodatek mieszkaniowy w wysokości 118,11 zł (przyznany na okres od lipca do grudnia 2012 r.) oraz dochód z pracy K. P. w wysokości 530 zł netto miesięcznie. Łączny miesięczny dochód rodziny stanowił więc kwotę 648,11 zł, a na osobę w rodzinie 324,05 zł. W ocenie organu strona spełnia przesłankę ustawowego kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (351 zł do 30 września 2012 r. i 456 zł od 1 października 2012 r.). Dlatego też należało określić wysokość zasiłku stałego za wrzesień 2012 r. w wysokości minimalnej wymaganej ustawą czyli 30 zł (351 zł - 324,06 zł = 26,96 zł).
Natomiast za okres od 1 października do 19 października 2012 r. należało określić wysokość zasiłku stałego proporcjonalnie, w wysokości 131,94 zł (456 - 324,06=131,94). Uzyskaną kwotę podzielono przez liczbę dni października (31) i pomnożyć przez 19. Ostatecznie zasiłek stały za październik 2012r. stanowi kwotę 80, 94 zł.
Skargę na ww. decyzję wywiódł J. P. wnosząc o jej zmianę na korzyść skarżącego. Podkreślił, że prowadzi gospodarstwo domowe samotnie, a swoje potrzeby pokrywa ze stałego zasiłku i zasiłków okresowych. Zaznaczył, że prowadzi osobną kuchnię i nie korzysta z zakupów żony. Skarżący skonkludował, że powinien otrzymywać zasiłek stały jako osoba samotnie gospodarująca.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną przesłankę zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającej ją decyzji stanowił art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2009.175.1362), zgodnie z którym zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, bądź pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kryteria dochodowe, o których wyżej mowa, określone zostały w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Z dniem 1 października 2012 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, ustalające zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Zgodnie z § 1 pkt 1b tego aktu, kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie ustalone zostało w wysokości 456 zł, natomiast maksymalna kwota zasiłku stałego określona została w wysokości 529 zł (§ 1 pkt 2 c).
Zgodnie z art. 37 ust. 2 ww. ustawy, zasiłek stały ustala się w wysokości: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 529 zł miesięcznie (obowiązująca od dnia 1 października 2012 r.);
2) w przypadku osoby w rodzinie - różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w rodzinie. Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie (art. 37 ust. 3).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż orzekające w przedmiotowej sprawie organy prawidłowo ustaliły sytuację rodziną i dochodową rodziny strony skarżącej w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa.
W sprawie bezspornym jest, że skarżący posiada orzeczenie o zaliczeniu do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane do 30 września 2015 r. Nie ulega również wątpliwości, że skarżący od dnia 19 października 2012 r. odbywa karę pozbawienia wolności i od tego momentu zgodnie z art. 13 ust. ustawy o pomocy społecznej nie przysługuje mu, jako osobie odbywającej karę pozbawienia wolności, prawo do świadczeń z pomocy społecznej.
W ocenie Sądu organy prawidłowo ustaliły, że strona skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną K. P.. Przeprowadzony w sprawie wywiad środowiskowy potwierdził fakt wspólnego zamieszkiwania małżonków i ich wspólnego gospodarowania (akta adm., k. – 19), przed rozpoczęciem przez skarżącego odbywania kary w zakładzie karnym. To samo wynika z oświadczenia K. P., która podniosła, że z uwagi na nie zarobkowanie męża sama uiszcza rachunki za mieszkanie i media oraz nabywa środki czystości i żywność, z których korzysta skarżący (akta adm., k. – 3).
Należy wskazać, iż w sytuacji, gdy jedno z małżonków nie posiada dochodów, to drugie z nich - stosownie do treści art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - wedle swych możliwości zarobkowych obowiązane jest do pomocy poprzez łożenie ze swoich dochodów na zaspokajanie wspólnych potrzeb małżonków, a także potrzeb małżonka nie posiadającego dochodu. W takiej sytuacji należy stwierdzić, że wspólne zamieszkiwanie, finansowane z dochodu tylko jednego z małżonków zawsze będzie oznaczać wspólne gospodarowanie (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2012r., I OSK 66/12, LEX nr 1218891).
Dostrzec trzeba również, że K. P. dostarczyła do MOPS orzeczenie o niepełnosprawności męża. Jest to okoliczność również w pośredni sposób potwierdzająca, że prowadzi ona faktycznie wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dba o ich wspólne interesy. Nie sposób także nie dostrzec, że odmienne stanowisko w zakresie prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego skarżący zaczął prezentować dopiero w momencie zbieżnym z tym, w którym jego żona zaczęła uzyskiwać dochody z tytułu opieki na dzieckiem. Nadto w decyzji z dnia "[...]" organ I instancji w sposób jednoznaczny wskazał, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i wówczas J. P. tego nie negował.
Dochód rodziny skarżącego za wrzesień 2012 r. stanowił dodatek mieszkaniowy w wysokości 118,11 zł (przyznany na okres od lipca do grudnia 2012 r.) oraz dochód z pracy K. P. w wysokości 530 zł netto miesięcznie. Łączny miesięczny dochód rodziny stanowił więc kwotę 648,11 zł, a na osobę w rodzinie 324,05 zł. Strona spełniła przesłankę ustawowego kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (351 zł do 30 września 2012 r. i 456 zł od 1 października 2012 r.). Dlatego też w ocenie Sądu organ prawidłowo określił wysokość zasiłku stałego za wrzesień 2012 r. w wysokości minimalnej wymaganej ustawą 30 zł (351 zł - 324,06 zł = 26,96 zł).
Natomiast za okres od 1 października do 19 października 2012 r. jak najbardziej zasadnie naliczono proporcjonalnie wysokość zasiłku stałego. Według bowiem art. 106 ust 3 zd. 2 ustawy o pomocy społecznej w przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Tym samym ustalono wysokość zasiłku stałego za pełny miesiąc w wysokości 131,94 zł (456 - 324,06=131,94). Następnie uzyskaną kwotę słusznie podzielono przez liczbę dni października (31) i pomnożono przez 19. Ostatecznie zasiłek stały za październik 2012r. został prawidłowo ustalony w kwocie 80, 94 zł.
Analizując przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miałyby wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 w sentencji. O wynagrodzeniu adwokata, świadczącego pomoc prawną z urzędu, Sąd orzekł w pkt 2 na zasadzie art. 250 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).