Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z "[...]" Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako: "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej jako: "organ I instancji") z "[...]" o nałożeniu na Zakład U. Sp. z o.o. (dalej jako: "skarżąca", "spółka") kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Jak wynika z akt sprawy, "[...]" przeprowadzono kontrolę drogową pojazdu członowego oznaczonego numerami rejestracyjnymi: "[...]", "[...]", prowadzonego przez R.L., który wykonywał przejazd na rzecz spółki. Ustalono, że zainstalowany w pojeździe tachograf nie został sprawdzony lub poddany przeglądowi (kara w wysokości 1000 zł) oraz doszło do niewłaściwej obsługi tachografu, skutkującej nierejestrowaniem na wykresówce lub karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi (kara w wysokości 5000 zł).
Uznając że doszło do naruszeń określonych w lp. 6.1.5 i lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 2201, dalej jako: "u.t.d."), organ I instancji nałożył na spółkę karę w łącznej wysokości 6.000zł,
W odwołaniu spółka wskazała, że w dniu kontroli nie wykonywała przewozu drogowego, ponieważ kontrolowany zespół pojazdów jechał na pusto z warsztatu, gdzie został zaadaptowany do przewozu zwierząt. Producent dostarczył pojazd do warsztatu, z którego pojazd odebrał kierowca i miał nim pojechać,aby zrobić przegląd tachografu.
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, organ odwoławczy w odniesieniu do zarzutu naruszenia lp. 6.1.5 załącznika nr 3 do u.t.d. wskazał, że strona wykonywała przewóz drogowy pojazdem wyposażonym w tachograf, w którym nie przeprowadzono kalibracji przed rozpoczęciem wykonywania nim przewozów. Numer rejestracyjny pojazdu musi być wpisany do pamięci tachografu najpóźniej przed rozpoczęciem wykonywania przewozu. Brak numeru w pamięci tachografu powoduje, że podczas kontroli powstają wątpliwości, czy dane pobrane z tachografu pochodzą z pojazdu, który jest kontrolowany. Brak wprowadzonego aktualnego numeru rejestracyjnego pojazdu oznacza, że przewóz drogowy był wykonywany pojazdem wyposażonym w tachograf, który nie został sprawdzony lub poddany przeglądowi przez warsztat posiadający zezwolenie.
Odnośnie do naruszenia lp. 6.2.1 załącznika nr 3 organ odwoławczy wskazał, że strona wykonywała przewóz drogowy, w trakcie którego kierowca nie rejestrował swojej aktywności na karcie kierowcy. Kierowca zeznał, że w dniu kontroli nie zalogował karty kierowcy, ponieważ tachograf wysuwał kartę po próbie jej zalogowania. Zrobił wydruk z tachografu na początku jazdy, ale go nie okazał kontrolującym, ponieważ nie wiedział gdzie jest. W trakcie kontroli kierowca zrobił wydruk z tachografu, na którym została utrwalona jazda bez zalogowanej karty kierowcy. Stan faktyczny polegający na wykonywaniu przewozu bez załogowanej karty kierowcy, kontrolujący zakwalifikowali jako naruszenie polegające na niewłaściwej obsłudze sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi. Pomimo że przewóz odbywał się na pusto i jazda odbywała się z warsztatu, gdzie naczepa była przystosowana do przewozu zwierząt, obowiązkiem kierowcy było rejestrować swoją aktywność na karcie kierowcy.
Organ nie dał wiary zeznaniom świadka w kwestii odnoszącej się do niemożliwości zalogowania do tachografu karty kierowcy. Kierowca zeznał bowiem, że ponieważ nie mógł zalogować do tachografu karty kierowcy, zrobił wydruk z tachografu, lecz w trakcie kontroli go nie okazał, ponieważ nie wiedział, gdzie jest. Gdyby zatem kierowca faktycznie zrobił wydruk z tachografu i prawidłowo go opisał, pierwsze co by zrobił w trakcie kontroli, to okazałby wydruk z tachografu. Powyższy dokument świadczyłby, że kierowca prawidłowo rejestruje swoją aktywność za pomocą tachografu w sytuacji gdy tachograf działa nieprawidłowo, a w konsekwencji uniknąłby odpowiedzialności za wykonywanie przewozu bez załogowanej karty kierowcy. Sprzeczne zeznania kierowcy i wyjaśnienia strony złożone w trakcie prowadzonego postępowania dowodzą, że kierowca celowo nie zalogował do tachografu swojej karty kierowcy.
W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. wynikające z błędnej jego wykładni i przejawiające się niewłaściwym zastosowaniem do stanu faktycznego z dnia kontroli, który nie jest objęty dyspozycja normy, której przepis ten jest nośnikiem, co doprowadziło do nałożenia nadmiernie wysokiej sankcji (błąd subsumpcji).
Stwierdziła, że w przypadku, w którym kierowca rozpoczynając wykonywanie przewozu umieszcza kartę w tachografie, natomiast w trakcie jego trwania wyjmuje ją w sposób nieuprawniony w celu ukrycia właściwej aktywności, zastosowanie winna znaleźć regulacja wynikająca z lp. 6.3.5 załącznika nr 3. W wariancie, w którym kierowca od początku nie umieszcza karty w tachografie, nie może zostać zastosowany przepis lp. 6.2.1. Ta norma może zostać uznana za podstawę nałożenia kary jedynie w sytuacji podjęcia działania - nie obejmuje natomiast przypadków zaniechania. Niewłaściwa obsługa to działanie, obliczone na osiągnięcie celu w postaci nierejestrowania danych na karcie kierowcy. Kierowca, który nie umieścił karty w slocie urządzenia, nie podjął natomiast w ogóle obsługi tachografu - właśnie dlatego, że nie umieścił tam własnej karty. Przypadek taki jest zaniechaniem, którego nie można zakwalifikować jako "niewłaściwej obsługi tachografu".
W sytuacji, w której kierowca w ogóle nie umieścił własnej karty w tachografie i w ten sposób wykonywał przejazd, podstawą karania jest norma Ip. 6.3.19, bowiem jest to przypadek niepoprawnego stosowania karty kierowcy.
Skarżący stwierdził, że jest to pogląd zgodny z najnowszym orzecznictwem. I tak, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 23 lutego 2022 r. (sygn. akt III SA/Łd 752/21) stwierdził, że niewłożenie przez kierowcę jego karty kierowcy do tachografu nie odpowiada naruszeniu opisanemu w zał. w pkt 6.2.1., czyli wykonywaniu przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf. Również Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 10 sierpnia 2023 r. (sygn. akt III SA/Wr 796/22) uznał, że zaniechanie to nie może być kwalifikowane do naruszeń lp. 6.2 zał. i tym bardziej do Ip. 6.2.1., które wymaga co do zasady ingerencji w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf. Przedmiotowe naruszenie winno być kwalifikowane wg art. 32 ust. 1 i art. 33 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. UE L 2014.60.1 z 28.02.2014), a nie wg art. 34 tego rozporządzenia. Taki rodzaj naruszenia ma swoją odrębną kwalifikację jako naruszenie zasad i warunków użytkowania tachografu (lp. 6.3 załącznika).
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że nie sposób uznać, by w sprawie doszło do naruszenia określonego w lp. 6.3.5 załącznika nr 3., tj. niedopuszczalnego wyjęcia wykresówek lub karty kierowcy, mającego wpływ na rejestrację danych, lub naruszenia określonego w lp. 6.3.19 tego załącznika., tj. niepoprawnego stosowania wykresówek lub karty kierowcy. Naruszenia te dotyczą sytuacji, w której kierujący pojazdem dopuści się określonego czynu w trakcie jazdy, a czynność ta doprowadzi do zaburzenia rejestracji danych na odpowiednim dokumencie. Tymczasem w przedmiotowej sprawie w tachografie w ogóle nie znajdowała się karta kierowcy, a tym samym niemożliwe było jej wyjęcie. W momencie kontroli kierowca nie posługiwał się w ogóle kartą kierowcy, więc nie sposób uznać, że doszło do jej niepoprawnego stosowania.
Skarżący wskazuje, iż doszło do niedopuszczalnego wyjęcia wykresówek lub karty kierowcy, mającego wpływ na rejestrację danych, pomijając jednocześnie, że do prawidłowego działania tachografu niezbędne jest włożenie karty kierowcy, co w sprawie nie miało miejsca.
Na poparcie swego stanowiska organ przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 31 marca 2022 r. (sygn. akt III SA/Kr 1582/21) i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 7 maja 2021 r. (sygn. akt III SA/Łd 207/21). Odnosząc się do powołanego w skardze wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu stwierdził, iż nie posiada on waloru prawomocności, a co za tym idzie, nie może zostać uznany za element utrwalonej linii orzeczniczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co, następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) i art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), Sąd nie znalazł podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Stan faktyczny sprawy został ustalony na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego i nie budzi wątpliwości, a jego subsumcja dokonana przez organy orzekające jest prawidłowa.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymująca w mocy decyzję "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Stanowiący podstawę jej wymierzenia art. 92a ust. 1 u.t.d. ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, która ma charakter obiektywny. Nie jest ona uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego, a zatem określona w art. 92a u.t.d. kara jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Nałożona zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma zatem przede wszystkim znaczenie prewencyjne, a istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Celem tej kary jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Z tego punktu widzenia system sankcji przewidzianych przez przepisy u.t.d. stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną.
Z powyższego jednoznacznie wynika, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Art. 92a ust. 1 u.t.d ustanawia zatem domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest kwalifikacja prawna naruszenia polegającego na tym, że kierowca nie wprowadził do tachografu karty kierowcy.
Organ zakwalifikował ów fakt jako naruszenie lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d., tj. "niewłaściwą obsługę lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na karcie kierowcy aktywności, prędkości pojazdu lub przebytej drogi". Z kolei zdaniem skarżącego, doszło do naruszenia określonego w lp. 6.3.5 załącznika., tj. "niedopuszczalnego wyjęcia wykresówek lub karty kierowcy, mającego wpływ na rejestrację danych", ewentualnie do naruszenia określonego w lp. 6.3.19 załącznika., tj. "niepoprawnego stosowania wykresówek lub karty kierowcy".
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko zaprezentowane przez organy wraz z przywołaną na jego poparcie argumentacją orzeczeń sądowych, nie podzielając tym samym poglądów przywołanych w skardze.
Stosownie do art. 34 ust. 1 ww. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014, kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Wykresówki ani karty kierowcy nie wyjmuje się z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów lub jest konieczne do wprowadzenia symbolu państwa po przekroczeniu granicy. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona.
Z kolei art. 32 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że przedsiębiorstwo transportowe oraz kierowcy zapewniają poprawne działanie i właściwe użytkowanie tachografów i kart kierowcy. Przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy stosujący tachografy analogowe zapewniają ich poprawne działanie i prawidłowe stosowanie wykresówek
Oba te przepisy znajdują się w Rozdziale VI rozporządzenia dotyczącym użytkowania urządzeń O ile więc art. 32 ust. dotyczy obowiązku zapewnienia przez przedsiębiorcę i kierowców poprawnego działania i właściwego użytkowania tachografu, o tyle art. 34 ust.1 dotyczy postępowania kierowców ze "stosowanymi wykresówkami lub kartami pojazdu". Jeżeli kierowca nie wprowadza karty do tachografu (w ogóle jej nie używa), trudno mówić o jej "stosowaniu".
W tej ostatniej sytuacji (nieumieszczenia karty w tachografie) dochodzi do uniemożliwienia poprawnego działania i użytkowania tachografu, czyli na skutek niewłaściwej obsługi sprawnego technicznie urządzenia dochodzi do nierejestrowaniem na wykresówce lub karcie kierowcy wymaganych danych. Zatem skutkiem nieumieszczenia karty kierowcy w tachografie jest niezarejestrowanie aktywności kierowcy oraz prędkości pojazdu lub przebytej drogi, co odpowiada naruszeniu określonemu w punkcie 6.2.1. Niezalogownie karty w tachografie (skutkujące brakiem zapisu danych) jest więc wadliwą obsługą tachografu, uniemożliwiającą realizowanie przez tachograf przypisanej mu funkcji.
W ocenie Sądu wskazywane przez skarżącego naruszenia wynikające z lp. 6.3.5 załącznika nr 3 - niedopuszczalne wyjęcie wykresówek lub karty kierowcy, mające wpływ na rejestrację danych" oraz z lp. 6.3.19 załącznika nr 3 - niepoprawne stosowanie wykresówek lub karty kierowcy (...) dotyczą innych stanów faktycznych, niż zaistniały w niniejszej sprawie. W pierwszym przypadku chodzi o sytuację, w której kierowca przystępując do realizacji przewozu, umieszcza kartę kierowcy/wykresówkę w tachografie, ale w trakcie jazdy doprowadza do zaburzenia rejestracji danych na dokumencie poprzez jej wyjęcie z urządzenia, natomiast w drugim przypadku chodzi o błędy przy stosowaniu (używaniu) wykresówek lub kart kierowcy. Żadna z tych sytuacji nie dotyczy jednak całkowitego zaniechania włożenia karty/wykresówki do tachografu.
W rozpoznawanej sprawie kierowca zeznał, że nie włożył karty do tachografu, ponieważ fizycznie było to niemożliwe, tzn. tachograf wysuwał kartę po włożeniu. Nie okazał jednak w trakcie kontroli wydruku z tachografu z prawidłowym opisem tej sytuacji, który uzasadniałby wykonywanie przewozu bez zalogowanej karty, co w konsekwencji umożliwiłoby uniknięcie odpowiedzialności.
Materiał dowodowy czyni więc w pełni zasadnym przyjęcie ustalenia, że przejazd realizowany był bez umieszczenia karty kierowcy w tachografie, co skutkowało nierejestrowaniem danych, a tym samym doszło do wypełnienia przesłanki z l.p. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d.
Decyzja jest prawidłowa również w pozostałym, niekwestionowanym w skardze zakresie (naruszenia z lp. 6.1.5 załącznika nr 3). Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że przewóz wykonywany był pojazdem wyposażonym w tachograf, który nie został aktywowany i nie wprowadzono do niego numeru rejestracyjnego. Brak wprowadzonego aktualnego numeru rejestracyjnego pojazdu oznacza, że przewóz drogowy wykonywany był pojazdem wyposażonym w tachograf, który nie został sprawdzony lub poddany przeglądowi przez warsztat posiadający zezwolenie. Okoliczność ta nie była kwestionowana w toku postępowania.
Prawidłowo także organ ocenił, że w sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d., umożliwiającego odstąpienie od nałożenia kary. Skarżąca nie powołała się na żadne okoliczności ani nie przedstawiła żadnych dowodów, z których wynikałoby, że nie miała wpływu na powstanie objętych decyzją naruszeń, a naruszenia te nie nastąpiły na skutek zdarzeń, których nie mogła przewidzieć.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a.