Uzasadnienie
Miejskie Przedsiębiorstwo Zarządzania Nieruchomościami (dalej jako: "Skarżąca", "Spółka") pismem z 7 lutego 2022 r., nadanym za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 15 lutego 2022 r., zatytułowanym "skarga" wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie sprzeciw od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego (dalej jako: "WINB", "organ odwoławczy") z dnia [...], którą uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "organ I instancji") z dnia [...], w sprawie nałożenia na R. S. obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, tj. zmiany sposobu użytkowania części poddasza budynku mieszkalnego wielorodzinnego na cele mieszkalne wraz ze zmianą konstrukcji dachu na dz. nr [...] przy ul. A w A. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Postanowieniem WSA w Olsztynie z dnia 1 kwietnia 2022 r. (sygn. II SA/Ol 244/22) odrzucono wniesiony sprzeciw wskazując w uzasadnieniu, że od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. nie przysługuje skarga, jednak strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, w terminie czternastu dni od doręczenia decyzji. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie środek zaskarżenia został złożony z uchybieniem terminu, na skutek błędnego pouczenia, sprzeciw został odrzucony. Poinformowano Skarżącą o możliwości wystąpienia w takim przypadku z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu.
W dniu 8 kwietnia 2022 r. (data nadania przesyłki u operatora pocztowego) Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu argumentując, że zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji WINB wniosła środek zaskarżenia w terminie wskazanym w decyzji. Dopiero z postanowienia WSA w Olsztynie z dnia 1 kwietnia 2022 r. (sygn. akt II SA/Ol 24422) powzięto informację o uchybieniu terminu do wniesienia sprzeciwu z uwagi na błędne pouczenie zawarte w skarżonej decyzji. Po otrzymaniu wskazanej informacji Spółka niezwłocznie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu, bowiem uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, zaś o takiej sytuacji powzięto informację dopiero w dniu 5.04.2022 r., kiedy to otrzymano postanowienie Sądu o odrzuceniu sprzeciwu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 329) dalej: "p.p.s.a.", czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z treścią art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast zgodnie z art. 64b § 1 p.p.s.a. do sprzeciwu stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
W związku z powyższym, w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a). Zaznaczyć trzeba, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie i może być stosowane, gdy przewidują go przepisy szczegółowe. Pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego.
Z przywołanych przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie. Samo złożenie, we wskazanym terminie, wniosku przez skarżącego oraz dokonanie czynności, dla której zakreślono termin, nie jest wystarczające dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, której uchybił. Niezbędne jest także uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Celem tej instytucji jest bowiem umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć.
Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny wniosku, Sąd bada jego dopuszczalność. Pozostaje ustalić, czy strona zachowała termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. oraz dokonała czynności, której uchybiła. Skarżąca, w niniejszej sprawie, wraz z wnioskiem wniosła sprzeciw. Spełniono więc przesłankę z art. 87 § 2 p.p.s.a. Pozytywnie należy ocenić także drugą z przesłanek. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku wskazała, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 5 kwietnia 2022 r., zaś sprzeciw wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu został nadany 8 kwietnia 2022 r. Tym samym stwierdzić należy, że zachowano siedmiodniowy termin na złożenie wniosku. W takim stanie rzeczy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej jest dopuszczalny.
Wyjaśnić pozostaje, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony dochowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Stąd, o braku winy można mówić, w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, że zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Za wystarczające, w kontekście uprawdopodobnienia braku winy podmiotu w uchybieniu terminu, należy uznać samą okoliczność wystąpienia w danym stanie faktycznym ciągu zdarzeń niezawinionych i niemożliwych do przewidzenia, a zatem nagłych.
Zaznaczyć ponadto należy, że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 409-410).
Odnosząc się do kwestii merytorycznej wniosku, stwierdzić należy, że zasługuje on na uwzględnienie. Skarżąca w trakcie biegu terminu do złożenia sprzeciwu pozostawała w błędnym przekonaniu, że właściwym terminem do wniesienia środka zaskarżenia jest termin 30 dni, bowiem taka informacja została zawarta w zaskarżonej do Sądu decyzji. Dopiero po otrzymaniu postanowienia WSA w Olsztynie z dnia 1 kwietnia 2022 r., którym odrzucono sprzeciw od ww. decyzji z uwagi na uchybienie terminu, Spółka powzięła informację, że właściwym terminem do wniesienia sprzeciwu był termin 14 dniowy. Powyższe znajduje potwierdzenie w dołączonych do sprzeciwu akt sprawy oraz potwierdzenia odbioru w dniu 5 kwietnia 2022 r. przesyłki zawierającej postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 1 kwietnia 2022 r. (karta 29 akt sądowych).
Sąd stwierdził więc, że Skarżąca spełniła łącznie wszystkie przesłanki warunkujące przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Złożyła wniosek o przywrócenie terminu, dochowała terminu do złożenia tego rodzaju wniosku, uprawdopodobniła brak winy w niedokonaniu czynności procesowej w przewidzianym terminie oraz dokonała wraz ze składanym wnioskiem o przywrócenie terminu czynności procesowej (wniosła sprzeciw).
W tym stanie rzeczy, należało orzec, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a., jak w sentencji postanowienia.